The Project Gutenberg EBook of La Divina Comdia, Parads, by Dante Alighieri

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever.  You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at
www.gutenberg.org.  If you are not located in the United States, you'll
have to check the laws of the country where you are located before using
this ebook.

** This is a COPYRIGHTED Project Gutenberg eBook, Details Below **
** Please follow the copyright guidelines in this file.     **


Title: La Divina Comdia, Parads

Author: Dante Alighieri

Translator: Ermes Culs

Release Date: May 28, 2019 [EBook #16189]

Language: Friulian

Character set encoding: ISO-8859-1

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA DIVINA COMDIA, PARADS ***

















LA DIVINA COMDIA

By di Dante Alighieri

Tradusin furlana di Ermes Culs

2006


DANTES COMEDY IN FRIULIAN

Translators note

(Ermes Culs, Ashcroft, June [2006])Prembul


PARADS

Cjnt Prin

Cjnt Secnt

Cjnt Ters

Cjnt Curt

Cjnt Cunt

Cjnt Sest

Cjnt Sitim

Cjnt Otf

Cjnt Nonu

Cjnt Dcim

Cjnt Undicin

Cjnt Dodicin

Cjnt Tredicin

Cjnt Cuatordicin

Cjnt Cuindicin

Cjnt Sedicin

Cjnt Diisietin

Cjnt Dicjotin

Cjnt Dicjanovin

Cjnt Vincjin

Cjnt Vincjunin

Cjnt Vincjaduin

Cjnt Vincjatrein

Cjnt Vincjaquatrin

Cjnt Vincjasincuin

Cjnt Vincjasejin

Cjnt Vincjasietin

Cjnt Vincjotin

Cjnt Vincjanovin

Cjnt Trentin

Cjnt Trentunin

Cjnt Trentaduin

Cjnt Trentatrein

FOOTNOTES








DANTES COMEDY IN FRIULIAN







Translators note Friulian is the language of my childhood, the language
I spoke with my parents and brothers and friends in my hometown in the
northeastern region of Italy known as Friuli. It is still my preferred
language of conversation with my brothers and Friulian-speaking with
friends. Whats Friulian? Maybe the best way to describe it is by
imagining what England was like, say, a hundred years or so after the
Normans invaded it & settled in for the long haul. In doing so they
pretty much changed the cultural and linguisticic landscape of England.
In pre-Norman times, the English were quite contnt to do their rough &
tumble business in the old Saxon language; but with the coming of the
Normans, the old Saxon was just not good enough for the conquering
overlords. It needed something more to enable them to take care of their
educational, religious, social and commercial needs. And so you had a
situation where the ruling classes spoke a sort of Frenchified Saxon
(which was to become the English of today), while the workers, the
peasantsyou know, the lower sortwent on speaking Saxon. And so those
rude folks kept on raising and butchering pigs and cattle for their
masters; but they never ever served pig or cow steak for them. Notheir
masters insisted on being treated with luscious chunks of pork or beef
(boef). That, in more ways than one, has been the case in Friuli.
Italian has beenand continues to bethe educational, commercial and
administrative language of the region, while Friulian has traditionally
been the language spoken by the common folk, mainly in the rural areas.
Time was when speaking Friulan in a public, polite setting, would give
away your peasant origin, and that wouldnt do. But lets not think
that this sort of linguistic snobbery is a peculiarity of Italian only.
Every language has its Professor Higgins & Eliza Doolittle. Friulian
itself is not squeaky clean when it comes to that. My Dante itself may,
by some purists, be seen as a Friulian aberration, since it does not
conform to what is generally regarded as the classical Friulian, the
Friulian spoken in such strongholds as Udine or San Daniele del Friuli.

My Friulian translation of Dante, then, is, in part at least, a reaction
to that sort of thing. Could Friulianthe lowly, peasant Friulian,
particularly the Friulian used in the fields and alleys and bars of
Pasolinis Casarsacope with the supreme sophistication of Dantes
language and concepts? The readers will, of course, judge for
themselves. Certainly they will get at least a sense of what would have
happened if Dantes muse had been weaned on the banks of the Tagliamento
instead of the Arno.








(Ermes Culs, Ashcroft, June 2006)Prembul Chista tradusin a  stada
fata par divirsis rans. Ta li ms ltimis vitis a San Zuan iai
nott che i zvins a no in cuai maj il furln cuant ca discrin fra
di lu. Cuai sempri a si esprmin in talinencja cuant ca cjacarjn
cuj so genitus. Che chistu al sedi in ducju i sens un ben o un mal a 
roba discutbil. A soma, per, che sta uansa daj zvins a st
segnalnt un mandi a la lenga furlna. Cuant che scju zvins a sarn
encja lu pris e mris, cuai sensaltri a ghi parlarn talin ai so
fioj, cul riultt che paj fioj di che generasin l il furln al sar
na curioitt e basta; sensaltri a nol sar p che lenga viva ca uvin
i so nnus. Cuss chista tradusin a  un me psul contribt a la
preervasin da la lenga daj nustri vcjus.

I me fioj, nass in Canada, a cognsin amondi puc il furln. Una d,
forsi, a sarn tents di parl il furln si no altri par cap s cal 
scrt so pari. A pl dasi encja che il me lavoru a ju incurioar a lei
Danteca no sars tant na bruta roba.

A mi par di cap che La Divina Comdia a  stada z traduuda in furln,
per in tal furln clsic, di din, di San Danj. Da s chi saj j, li
peris di Dante a no sn maj stdis tradudis (par complt) tal furln
di San Zuan di Cjaarsacal sars il me furln, la lenga daj me vcjus,
daj me frdis, da li me memris da frut. Par tradui Dante a no mi
ocorars altra ran che chista.

Pasolini, in ta un daj so scrs, al  sugert che par tant valu
culturl cal vdi, il furln al resta pur sempri la lenga dal contadn;
a me mut di caplu, na lenga che, encja se coma spili a f ben jodi se
cal  un furln, a resta pur sempri na lenga semplicjta, adatada a la
vita da paet, cu la so parlada daj cjamps, da li stlis, da la plasa,
dal bar, da la marnda e sna, da li nsis, daj funeraj, e daj odus e
rumus da li sris di estt. Una lenga, duncja, sensa nisuna preta di
podej tirasi s da la cjera e riv a esprmi valus culturaj p als e
astrs.

E che l, che di jodi se Dante al vars podt u il furln coma il so
dolce stil novo invensi dal toscnche l a  stada na roba ca mia
incuriot tant e ca mi a poct un bil puc a f stu cmpit.Guida a la
pronuncja dai vocbuj us in ta chista tradusin

Vocls:

Li vocals a vn pronuncjdis coma chs dal talin. Il acnt virt ( ` )
al  ut par indic la slaba ca risif l acnt naturl da la perula
o pur par indic significs diferns da la perula, coma par eempli
nta e not. Par rans di semplicitt a no sn us altri acns
(coma chl siert o chl dopli). Coma tal cau di nta e not, la
distinsin di significt a  rinduda asaj ben dal acnt virt.

Consonntis:

1. La i-lngja ( j ) a  uada par indic il sun da la j in perulis
coma j e cja. 2. La z a  sempri dolsa, coma ta li perulis
zn e zmul. 3. La s a  cuai sempri dura, coma in ta li perulis
stala, straps e mestri. Ogni tant a ritn il sun dols, coma tal
talin; par eempli sdronden, sbati, e slungj. Cuant che la s
in mis di dos vocls a  dolsa, a vn indicada cul sen diacrtic ?,
coma in ta scju emplis ch: caua, mulin, Cjaarsa. 4. La c
o la g seguida da la i-lngja a ghi confers a la c o a la g il
sun mol coma ta li perulis dincj e grancj o pr dongja e
stangja. 5. La tradusin a no f distinsin fra la c dura e la
q.Eignsis di rima:

La tradusin a mantn il p pusbul la tersa rima dal originl, encja se
ogni tant a rmin doma li ltimis dos lteris di na riga (o adiritra
lltima e basta), cus ca susdin raramnt in Dante.

La tradusin a si atn pur a la endecaslaba dal originl. Purtrp,
rghis di dis o ddis slabis, na volta ch, na volta l, a sbrsin j.
A  da not, per, che encja Dante ogni tant al ua cualchi slaba in p
o in mancu.Riconosimnt:

Ta la me tradusin a mia tant asistt La Divina Commedia, Testo Critico
della Societ Dantesca Italiana, riveduto, col commento Scartazziniano
rifatto da Giuseppe Vandelli. A mia pur judt la version eletrnica
Mediasoft da La Divina Commedia. Par mancjnsa di un vocabolari dal
furln di San Zuan di Cjaarsa, iai ut il Vocabolario della Lingua
Friulana di Maria Tore Barbina, ca mi  stt amondi til, coma che ogni
tant a mi  stt til pur Il Nuovo Pirona. A standardi la me
ortografa a mi  pur judt tant me fradi Tony. Edizione riveduta aprile
2019.








PARADS







Cjnt Prin
          La gloria di chl che movi dut al f,
          lunt in tal univrs a penetra
          cun lus p intensa uch e mancu l.

          Tal cjl, nd che p da la so lus vintra,
          i eri j, e cont li rbis ch'i vevi jodt
          nol s nl pl chl che jl vn da parzora;

          parsche al so deideri fainsi visint,
          il nustr intelt a si sprofonda tant
          che il recuardasi ndavu al resta dut.

          Ma almancu di chel tant di stu post sant
          che podt f i vevin ta la me mins teoru,
          i faraj ads materil dal me cjnt.

          O Apl me bon, di stultin lavoru
          da la to virtt f chi sedi un cuss grant vs
          da meret l orr, pal pot dut oru.

          Fin a stu punt la man chiai vt dal Parns
          mia bastt, ma ads jdimi pur tu
          a cont cun onu la storia daj bes.

          Tal me pet entra e isprimi tu
          cuss coma cuant che Marsia sfodert
          da la natura dal so curp ti vvis tu.915

          O valu divn, s'i ti mi vns prestt
          chel tant che limgin finuta dal bet regn
          figur i posi, chen mins mia restt,

          riv i ti mjodars al to miej len916
          e coronami alr cun che fuis
          che la matriae tu i mi paris degn.

          Rari vltis, pari, a vgnin cjltis917
          par segnl trionf dun Sear o poeta,
          colpa e vergogna da lumani vis,918

          che partur plaisn ta la contenta
          deitt delfical dovars il ramusl
          di Peneo919 cuant cha vign godt al parta.

          Na faliscjuta a pl tac un bil foghl:
          forsi davu di me e cun p biela vus,
          si prear par che Cir al rispundi dal cjl.920

          Ch e l si f alt, paj mortaj, luminus,
          il lampin di stu mont; ma prpit par l
          cuatri srclis al uns con tre crus,

          cun percors p bil e cun tant miej stela,
          fu al vn congjnt, e la mondana cjera
          comcal vu al tempra e sigila.

          Ft al veva di l matina e di c sera
          chel post, o cuai, e dut al era l blanc
          chel emisferi, e ch neri al era,

          cuant che Beatrs, a sinistra, tal flanc
          so, jodt i la vevi voltada virs il sol:
          nencj cuila maj fist lu veva cuss al lunc.

          E prpit coma chun secnt raj al pl,
          el vn, dal prin, fu, e di nufl tornan s,
          comche sempri a la mari tornl vu'l fil.

          Cuss dal so t, paj so vuj vegnntn s
          in tal me imagin, il me si veva pur ft,
          e i vuj, p dal nustruu i vevi puntt in s.921

          Tant a  lcit l, che ch nol pl si ft
          da li nustri virts, par grsia dal luc922
          che doma par lomp al era stt cret.

          Ji no lai sopuartt a lunc, n tant puc,
          da no vej podt jodil sfavil ntr
          comal fir cuant che ruvnt al vn fu dal fuc;

          e a colp part mi'era che dun d il d dut atr
          crest al fs, com se chl che fl pl sti rbis
          naltri sorelil vs ft z atorotr.

          Beatrs dutan ta leterni rdis
          fisa cuj so vuj a steva; e pur j
          da la s cjlt, su ic i vevi li me lcis.

          Tal vuardala, cambi mi eri sintt j
          comche cambit si veva Glauc, tal gust lerba,923
          coma ltris tal mar, pur luj in Dio.

          Significl trauman per verba
          no si pl; ma ca basti s che Glauc al veva ft
          par chl che grsiaal  di prov st erba.

          Se doma ieri chl chi ti mi vvis cret
          di nuf924, grant ben che il cjl ti govrnis,
          tu ti lu sas, che la to lus mian alt partt.

          Cuant che li rdis ca zrin etrnis,
          par volej to, a mian a s atirt
          cu larmonia che tu ti minstris,

          mi vevalr part chel cjl dut cuant al era mpit
          cu la flama di Febo, che ploja o flun
          un lac cuss grant a noa prpit maj ft.

          La nuvitt dal lustri e dal grant sn
          di savej la ran na vojampit
          mi veva granda tant ca no la crodars nisn.

          Alr ic, chel me al so cu a veva let,
          par tegni calmt il me spirt comovt,
          prin chalc i pods j dii, a veva tact

          cuss: Tu stes i ti tinsimins dut
          cun stu fals figur, chjodi no ti ps
          s chi tjodars se pudisi ti vs vt.

          Miga ti ss in cjera, comchi ti crs;
          ma na sata, ca scjmpa dal so post,925
          coma te a no cr, che p svelt cori fin l ti ps.

          Sel prin dbit mi veva cjlt, e di chist i vevi vt gust,
          dut suridnt cu li so peraultis,
          unaltri ghi veva sbit cjapt il so post,

          e dt ghi vevi: Contnt i soj pa li rbis
          chiai amirt; mads mi staj marvent
          di comche pn alt i vaj di scju curps liis.926

          Alora ic, il so cjf un puc scjasnt,
          virs me a veva vuardt cuj vuj impensers
          di na mari di front dal f delirnt,

          e tact a veva: Li rbis, dtis cuntis,
          tra di lu rdin a n, e chista  forma
          chal univrs ghi d qualits divnis.

          Ch a jdin laltri creatris llma
          dal eterno valu, che chl stes al l fin
          pal cual dut stu rdin doventt al  norma.

          In ta stu nsimit ledis si tgnin
          duti li natris, se pur divirsis,
          stnt, cuj p cuj mancu, al prinspit visn;927

          en ta divirs purs si spartsin dtis
          tal grant mar dal si, e a ognuna
          a ghi dt l istnt di zn ta li so ghis.

          Chististnt al partal fuc virs la luna;
          chistun ta ogni neml al  motu;
          e dut in cjera al la e al raduna:928

          e no doma li creatris ca sn fu
          dal intelt di sta fuarsa a sn sot,
          ma encja chs caan intelt e amu.929

          La providensa, che a dut chistu a prejt,
          cu la so lus a fl cjl930 sempri cujt,
          nd che p svelt si zira chl che dut al  sot;931

          e ads l comche par nu al  stt decrt,
          a ninva la fuarsa di che cuarda
          ca scata el bon a btn ta s cha a dirimpt.932

          Ma comche na pera a no vn formada
          sempri secnt la vera intensin da lart,
          pars cha rispundi la matria a  sorda;

          cuss chistu percrs al vn spes sturt
          da la creatura chel podej a 
          di z ch o l, se ben che'l sen a  just e furt.933

          E comchogni tant si pl jodi a col
          un folc da li nlis, cuss l impls prin,934
          distrt da fals ben, in cjeral v a plomb.

          Basta maravis, alr, dal to cjamn
          virs il alt; pensa invensi al rivult
          che dal di s vign j a val i jodn.935

          Gran marava a sars di vej te jodt,
          sensa mpedimnt, la j dut cuant sestt,
          comna flama che zn s no vs podt.

          E ch i vuj virs il cjl a veva di nuf voltt.







Cjnt Secnt
          O vultris chen ta na barcjuta mi stis atr,
          deiderus di scolt, e voja i vis
          di z davu da la me nf, che cjantnt a cr,

          tornit pur a rijdi li vustri rvis:
          che forsi dut, si vi metis in onda,
          restnt lontn da me, i pierdarsis.936

          L'onda chi cjapi no maj stadesplorada;
          a mispira Minerva e Apl mi guida
          e lOrsa li Mis mi tegnin mostrada.

          Vultris pus che la mins i tegnis alsada
          par godin timpl pan daj nzui, dal cual
          ch937 a si vif sensa maj vjni avonda,

          i podis ben mtivi in tal alt dal sal938
          cul bastimnt vustri, davu da la me agr,
          prima che laga a torni tal e cual.

          Chej glorius che a Colchis rin zs pal mar,
          mancu marves si vvin, che vultris i saris,
          cuant che Gjason jodt a vvin, biflc, ta lagr.939

          La sit chi vvin sempri vt in ta li nustridis
          in tal alt dal Empireo a ni partava
          svelta, cuai comal cjl che la s i jodis.940

          Ji vuardavi Beatrs chen s a vuardava;
          e forsi tal timp che na frecja si distca
          dal arco e a la so fin a riva,

          mi eri jodt vign ind ca taca
          che mirbil roba; ma ch ca era l941
          ben jodnt s ca mi feva mbacuc,942

          voltt si veva virs di me, contenta e biela,
          e mi veva dt: A Diu dghi ben grsis,
          chads uns nia cu la prima stela.

          A pareva che na nula la cujerzs,
          duta solida e lustra e neta,
          comadamnt che cun lus dal soreli a ardi al zs.

          Dentri di s leterna margarita943
          a mi veva risevt, comche laga a surbs
          un raj di lus e unida a resta.944

          Sj ieri curp, e ch a no si caps
          comche na dimensin in ta naltra a suns,
          ca  di si se curp in curp a sinsers,

          alr il me deideri cjalt coma flmis
          al sars djodi che esensa945 ca mostra
          comche Diu e l si nustri a sn uns.

          Ul s chi crodn par fede a sjodar,
          sensa raonalu, ma tant clarl sar chl
          coma ch chi acetn che par prin a  vera.946

          Alr rispundt i vevi: Siora me, cuss fedl
          comche p i no pl si, ringrasilu i vuej
          che dal mont mortl mia partt in ta stu cjl.

          Ma diimi: alc ji volars savej
          daj sens scurs di stu curp che la jn cjera
          Can a cntin ca si pl jodin chej.

          E ic cun bocja ridnt: Se sbalida era,
          a veva dt, lopinin da la zent mortl
          baada su sensasins, comca era,

          nosta f alr la part dal baovl
          e marveti masa; ch ben ti ss
          che fra sens e ran curt al  l intervl.

          Ma dmi nvnsi s che tu penst ti s.
          E j: Chej che ca s diferns mi prin,
          in curps p rars o dens a sn sts cres.947

          E ic: Tjodars comca simpantnin
          tal fals li to idis, se ben ti scltis
          comche cul me raon a sintorgulin.948

          Lotava sfera jodi vi f lcis
          a plen, e chs o par coma o par cuant
          las a vi mstrin divirsis mis.949

          Sa la diversitt a fs dovt dut cuant,
          dtis a varsin la stesa virtt
          spartida, tant al psul lumn cheal grant.

          Divirsis virts aan alr dsi frut
          di prinspis formaj, e chej, fu che un,950
          a vegnarsin, secnt te, ognn distrt.

          Duncja, se dal rar sti mcis colu fun
          a sn par dut on part secnt te caudis,
          al sars di so matria cuss din

          stu plant, o in tal mut ca si sparts
          il gras el magri taun curp, cuss chist
          in sl cambiars li pars dnsis e rris.

          Se dal rar si trats, al sars manifest
          in ta necls solar che traspar a fars
          la lus, comche nisn curp rar al rest.

          Ma chist nol l cau, e alr djodi a sars
          l altri951, e sj chl i zs a smuars,
          il to parej falsifict al vegnars.

          Sel rar da na bandao laltra nol trapsa,
          alr l un punt di si al vars
          chel so opst di z oltri nol lasa;

          e di l si rifltl raj che lus ghi dai plans,
          cuss comche colu da veril vn riflett,
          che plomp al tn platt davu di se stes.952

          Ti diars cal soma p scurt
          uch il raj che in ta altri bndis,
          par via che di pn sot al vn riflett,953

          ma in chistu cau fi podarsis
          unsperimnt, se provalu i volsis,
          che font al  dal flun da lidis vstris.954

          Tre spilis ti ocrin; doj tiu poisinis
          no tant lontn; il ters, p lontant
          mtilu e prpit in mis daj ltris.

          Davnt di lu, ma a li splis mett,
          f chun lumn al ilmini i spilis
          cuss chel so raj a tel vegni riflett.

          Se ben che la lus in tal mis da laltri lcis
          da li ltris a  p psula, tjodars
          che luminoa a coma li ltris.955

          Ads, comchal bati daj ris infogs
          da la nif al resta dut nut il sogt,
          esnt il colu so el frit cul cjalt scjamps,

          alr, cuss restt tun tal tontelt,
          di lus tant viva mplenti ads i vuej,
          che stela lunt ti somear dal aspit.

          Dentri di chel cjl dal divn benvolej956
          atorotr si zira un curp957 che la virtt
          al  di vej il si di dut s ca  di miej.

          Chel cjl958 ca ni tn cun tancju vuj jodt,
          chel si al sparts in divirsi esnsis,
          di luj distntis, ma part dal so content.

          I ltris zirns in vriis difernsis
          li esnsis che dentri di s aan
          paj so uus a dispnin coma simnsis.959

          Scju rgans dal mont zirnt cuss a vn,
          comchjodi ti ps, da scjaln a scjaln,
          e di s a cjlin e di sot a fn.

          Vuarda ben tu chi ti sts scoltnt sidn
          comche a s chi ti vus960 mi staj visinnt,
          che dopo ti psis tu f da lumn.

          Il motu e la virtt dogni zru961 sant,
          coma che pal fabri a  lart dal marcjl,
          i motus als e bes962 i'u stn caunt;

          el cjl963 che tanti lucjtis a fn bil,
          da la granda mins che movil f e nforma964
          limgin al cjoj par ogni so lumn bil.

          E coma che tal vustri plvar lalma
          ta li so divirsis pars a si difnt
          e ognuna di sti pars a nima,

          cuss la ntelignsadi chist tn cont
          a sparpaal ben son ta li stlis,
          movnt atr da lunitt dal so mont.

          Langelica virtt divirsis lghis
          a f cuj presius curps965 che ic a ispra
          e taj cuaj, coma vitan vultris, a suns.

          Pa la 'legra natura966 dand ca spira,
          la virtt tal curp misturada a lus
          comche la biela lusn tal vuli a si mira.

          Da chista a vn chl che da lus a lus
          al soma difernt, no da fs e rr:
          ic a l prinspit forml ca prods

          secnt il so bon volej, il scur el clar.







Cjnt Ters
          Chel soreli967 che prin scjaldt mi veva il pet,
          rivelt mi veva la biela verett,968
          provnt e riprovnt969, el so dols aspit;

          e j, chi volevi tegni dimostrt
          che coret ieri e sigr doventt,970
          par cuss dghi il cjf i vevi alst;

          ma na viin a mi si veva preentt,
          chal jdila tegnt mi 'ngrimpava tant stret
          che di confesmi mi eri dismintit.

          Coma ta un veri trasparnt e net
          amondi, on tghis lmpidis e cujtis,
          ma no tant fndis da no jdighil lit,

          a sjdin li nustri mis spieldis,
          ma debultis, coma prlisn blancja front
          chun puc a vu par riv a jdilis;

          cuss, mis che tabaj volvin un mont
          jodt i vevi, en tal sbliu contrari i eri colt
          di chl chamu l veva mpit tra omp e font.971

          Al momnt che j i vevi lu nott,
          ca fsin figris di spili pensnt,
          par jodi cuj ca rin mi eri zirt;

          e jodt no vevi nuja, e di nuf  ndavnt,
          dret taj vuj da la me dolsa guida, i vevi vuardt;
          ica rideva, ei vuj sans ghi ardvin tant.

          Se ridi ti njs, nosta si maravet,
          mi veva dt: al l to pens da frutt
          chen tal just il pi nol  ncjam pojt,

          ma torotr si zira, com'ch'i vevi jodt:
          chs chi t'jdis a sn veri sostnsis
          ea sn ch parschel so voto no vvin fint dut.972

          Ma parla pur e crdighi a chstis;
          che la lus dal alt che contntis li tn
          ch a vu che dtis  si tgnin frmis.

          E j al sprit cal pareva p ben
          dispst di cont, voltt mi eri, dint,
          comomp che puntt al n tal so din973:

          O spirt ben cret, chei ris ti sts godnt
          da leterna vita, el ben so ti sns
          che prin di vjlu gustt a nol sintnt.

          Gust i vars se ads chi sn visns
          il nn to ti mi dis e da la to znt.
          Alora ic, pronta e cuj vuj ridns:

          La nustra caritt noa nisn intnt
          al just di sierighil cancl, comla caritt
          di ch che com'che ic a  a vu vej la so zent.974

          Comna vrgin mnial mont mi veva ospitt,
          e se la to mins s e j mi vuarda,
          chj i soj p biela no ti tegnar platt,

          ma a ricognosar chj i soj Picarda,
          che, metuda ch cun scj altri bes,
          beda i sojn ta la sfera p tarda.975

          I nustri afis, ca vgnin inflams
          doma in tal plaej dal sprit sant,
          gust aan di sin tal so rdin forms.

          E stu destn, che bas al par dsi tant,
          dt a ni stt parsche trascurt i vn
          i nustri vtos, o lass ju vn dibnt.

          E j a ic: Cualchicjusa di divn
          lui a sjt dal vustri tant bil aspit
          che cuss tant vi cambia da comchiris prin;

          e prin dads no mierimpenst, puart
          chi soj; mads mjuda s chi ti mi ds,
          chal recuardmi a mi parta dirt.

          Ma dimi: vultris chi sis ch contntis,
          no deideriu di zn ta un luc
          p alt nd che p visn976 ghi sarsis?

          Cuj altri spirs a veva prin ridt un puc;
          e mi veva dopo rispundt cuss contenta
          ca pareva rdi damu dal prin fuc:977

          Fradi, di s chi voln a mi cujta
          la caritt stesa, ca mi f volej
          doma s chi vn, che'l altri nol impuarta.

          Se di z pn alt i vsin da volej,
          puc dacrdul nustri deideril zars
          cul volej di chl che ch ni vu vej;

          e chistu ch ben djodi ti podars
          se di si'n caritt a ch necesitt,
          e se la so natura di cap ti vs.

          nsi, a ghi tcja a stu si bet
          tgnisi dentri dal alt volej divn
          par che di doj volis un sul vegni formt;

          cuss che comda scjaln a scjaln i stn
          in ta stu regnu, a dut il regnu ghi pls
          compur al re chal so volej ni tn visn.

          In ta la so volontt a  la nustra ps:
          ic a  chel mar che virs di chl dut sinclna
          n tal mont, fin i nzui da ic sts cres.

          Clar miera alr comche ducju i cjj a rin
          parads, encja se pa la gran grsia
          dal Creatu ducju compis no la godvin.

          Ma comca capita chun mangj al ssia
          e di unaltri a resta la gola,
          che dun si vu e dal altri si ringrsia,

          cuss ft i vevi j, cun ft e cun perula,
          par cap da ic cual ca era la tela978
          chel tesi nol era ncjam zt a finila.

          Par vita buna e grant mrit a  ul,
          pn s, mi veva dt, na fmina979 che nrmis
          aa dt al mont par cuj s si vists e vela,

          che fin al mur, d e nt, cun chel nuvs980
          si stedi chogni voto al aceta
          se ft al  cun amu e bis propis..

          Par zghi davu, last i vevi da zovinuta
          il mont, e il so bit981 i vevi vistt
          cul propit di vivi la so vita.

          Ma alora mis di puc bon propit
          fu mi vvin tirt da la dolsclauura.
          Diul s ben cuant che dopo i vevi patt.

          E chistaltri splendu cha te si mostra
          a la me destra ind cal st ardnt
          di dut il lui da la sfera nustra,

          s che ji ti ds di me, ic a sintnt:
          mnia a era, e ic pur a veva cuss pierdt
          il vel da chej982 che puc an vvin di sintimnt.

          Di rimtilan tal mont a vvin podt,
          cuntral so volej e la bunuansa,
          mal vel dal so cu j nol  maj vegnt.

          Chista a  la lus da la gran Costansa
          che prpit dal secnt vint di Soave
          dt a veva la tersa e ltima potensa.983

          Cuss mi veva parlt e dopo tact a veva lAve
          Maria a cjant e cjantnt a era svanida
          comalc chen taga scura nglutt al .

          I me vuj che chel tant la vvin seguida
          che pusbul ghiera, a la fin
          si vvin zirt virs limgin lmpida

          di Beatrs e l fs a restvin;
          ma ch cunun lamp fert a veva'l me sgurt
          cuss chin alt i me vuj rest no podvin;

          par chl di domandighi i vevi ft ritrt.







Cjnt Curt
          Fra doj pls, 'l un dal altri altritnt bon
          e distnt, un omp lbar al morars
          di fan prin che dun al cjols un bocn;984

          cussl stars un agnln mis da li brmis
          di doj lpos crudej, di ognn temnt;
          e cussl stars un cjan tra do dinis:985

          par chl, sji taevi, dincolpami no intnt,
          n di laudami; tai mi tocjava,
          daj me dbis tal stes mut poct esnt.

          I taevi, mal deideri me sjodeva
          n ta la me siera, el me domand cun chl;
          p clar di cuss si nol podeva.

          Ft a veva Beatrs comche ftl veva Danil,
          da Nabucdnoor calmnt la colera
          che rindt lu veva cuss tant crudl;986

          e dt a veva: Ben i jt comca ti tira
          uch e ul l un e 'l altri deideri,
          che dii no ti ps s chti prefers na vura.

          Tu ti ranis: Se'l volej bon al resta e lieri,
          la violnsa dltris par cuala ran
          a ghi cjlia mrit al me deideri?

          E di dubit ti soma pur bon
          il torn da lnimisn ta li stlis,
          secnt s cal  dt il Platn.987

          Tal to volej a pchin sti domndis
          duti dos compgnis; mai vuej par prin

          trat la p sindisa di chist' idis.988

          Daj Serafns, chl che a Diu ghi p visn,
          Mo cal sedi o Samuel o chel Zuan,
          il un ol altri, o Maria, din,

          ta unaltri cjl di sigr a no stn
          che chiscju spris che ads ti'as jodt
          chen tal so si p o mancul stes timp aan;989

          ma dcjus a fn bil il prin zir par dut,
          e ognn al gt, tal mut so, il dols st
          n ta stu post dal spirt eterno intnzt.

          Ch a si psin jodi, no pars che chista
          a  la so sfera, ma coma un sen
          dal p bas di stalta sfera celesta.990

          Stu parl ghi zva p al vustrinzn,
          che doma di s ca  sensbil al caps,
          chen sguit al intelt a si rnt dgn.

          La scritura cuss a linteletulis
            vstris si adta, e pi e man
          a Diu, altri intindnt, ghi atribus;

          e la Gliia Santa, cun aspit umn
          Gabril e Michl vi rapreenta,
          e chel altri che Tubia rift al  san.

          Chl che Timeo991 da lnimis al conta
          a nol  coma chl che ch i jodn,
          encja sal pr crdighi a s cal conta.

          Li nimis ta li so stlis a trnin,
          al ds, crodnt dsi da ch distacdis
          cuant che natura i curps a vu ca nfrmin.992

          Ma forsi nocr cuss cap s cal ds,
          e a pl ben dasi, encja sa no pr,
          chintndi nol voli rbis ridculis.

          Senvnsi al intnt laudl rotnt altr993
          cun mrit o colpa, alora forsi
          alc di just al riva a meti al ripr.994

          Mal capt, stu prinspit a sturzi
          al  zt cuai dutl mont, cuss che Gjove pur,
          e Mercri e Mars noms sn sts cuss.

          Laltridea che di ch no ti ss sigr
          mancu veln aa, parsche la malsia
          so asaj no  par rnditi impr.995

          Se justa a no par la nustra gjustsia
          ai vuj daj mortaj, al  pur argumnt
          di fede e no di bruta erea.

          Ma par cal posil vustri raonamnt
          penetrighi ben in ta chista verett,
          ti faraj contnt, comchi ti sts volnt.

          Sa sia violnsa cuant che il violentt
          a nol juda par nuja chl cal sfuarsa,
          alr un spirt cuss a nol vn scut;

          chel volej, sa nol vu, no si smursa,
          mal f, comca ghi naturl di f al fuc,
          encja se mil vltis si ghimpn fuarsa.996

          Par chl, se chl a si pla tant o puc,
          la fuarsal juda, e chstis cussan ft,
          che torn a varsin podtn tal sant luc.

          Sel volej prpit intej al fs stt,
          comchl di SaLurnsn ta la grilia mett997
          e di Musio cha la so man dur si veva mostrt,

          e tornn claustri varsin cuss podt,
          so vera cjaa, na volta liberdis;998
          maun volej cuss grant si lua di rar jodt.

          E sti perulis, s'i ti lias capdis
          benn, il raonamnt a tgnin anult
          ca ti vars turbt ben altri vltis.

          Ma co chi tias naltra dificltt
          da afront, e besu no ti rivars
          a svinculati: ti restars prin stract.

          Ta la to mins chistiai j last imprs
          che nima beda buis a no ds
          parsche dongja a ghi st a Diu stes;

          e da Picarda dopo ti sintvis
          comche Costnsa al vel ghi era stada fedl,
          cuss ca somears che ch a mi contrads.

          Tanti vltis, fradi me, a si f chl
          che par scjampl percul, e a malavoja,
          a si f chl, comchi ds, cal  puc bil;

          comAlmen che, se pur cun pucja voja,
          pret dal pari, so mari al veva copt,
          e mstru si veva cuss ft, cuntra voja.

          Uch i vuej chi ti tgnis ben penst
          che violensa e volej ansembrasi a vn
          e s cal ufnt nol vn sempri scut.

          Il volej asolt a si opn al dan;
          ma chel tant e basta a ghi cunsints
          che sin si vars p ncjam maln.999

          Duncja, cuant che Picarda di chl a ds,
          dal volej asolt, e no daltri1000, antnt,
          cuss che tant ic che j i din rbis vris.

          Dal sant flun chistu al era l ondulamnt
          cal sgorga dand che dutl ver al vn;
          cuss dut contnt mi veva ft il so raonamnt.

          O divina, amada dal prin ben,
          alr i vevi dt, che cul parl minnda
          e scjlda tant che sempri p vif mi tn,

          la me afesin a no  asaj fonda
          par riv a favi grsia par grsia;
          chist lu far chl cal jt el pl avonda.

          Ben i jt che maj, ma maj, no si ssia
          l intelt nustri sa nol vn lumint
          da Diu, che sin il ver maj, po, no sia.

          Tal ver divn a si mt1001, com neml ntant,
          apn cha luj suns; e ghi resta unt:
          sin sel valarsial deidert?

          Al ns par chl, coma mendisn ta li vis,
          al pi dal ver il dbit; e a  natura
          ca ni pchi sempri pn alt virs li pchis.

          Stu ch minvida, chistu mi sigura,
          madona me, di domandavi cun rispit,
          di naltra verett, ca mi scura.

          Al psia l omp d sodisfasin, puart,
          ai vtos mancjs cul f daj altri bens
          chal Alt ghi somearsin ognn cort?

          Beatrs mi veva vuardt cuj so vuj plens
          di lugnis di amu, cuss divns,
          che rindt mi eri al so splendu intns:

          cals mi rin i vuj, e scurida la mins.







Cjnt Cunt
          Se nformada ti mi js dal vif amu
          che di compaj in cjera no si jt sen,
          cuss che daj vuj tos i vns dut il valu,1002

          nosta fati maravis, che chist al vn
          dal jodi perft, cuss che un ben jodnt,
          il pi al muf virs il ben jodt ben.

          Ben ijt comche z al v risplendnt
          tal to intelt il eterno lui
          e, jodt, dompar chl e sempril v ardnt;

          e, saltril vustramu al va sedui,
          altri a nol  che di chl  na olma
          mal capida che ch si la jt stralui.1003

          Savej ti vs sen altri mut, e coma,
          compens si pl pal mancjt voto, tant
          che di pari pas a zdin il Alt e la vustralma.

          Cussi Beatrs scuminsit a veva stu cjnt;
          e comun chen tal dut dii si tn butt,
          a veva continut cussl so discrs sant:

          Il miej regl che Diu, di so maestt
          crent al  ft e da la so bontt
          cuss ben si riflt e tant al  aprest,

          al  stt chl di dighi al volej libertt;
          che doma li creatris inteligntis,
          il Signu dtis di chista al  dott.

          Ads tjodars, se tu ti mi segus,
          l alt valu dal voto, se cuss al  ft
          che Diul cunsnt cuant che tu ti cunsntis;

          ch, tal stabil tra Diu e l omp il pat,
          sacrifsis si fn di stu teoru,
          z minsont, e si'u fn cul stes t.1004

          Duncja, cun s a si psia scambilu?
          Se ben ti crdis du chl chi tias ufrt,
          dal mal cal vn dltris, fun bon lavoru.

          Che s chi ti ds al  just tias z ben capt;
          ma la Gliia Santa a d dispensa,
          contrria, si pensars, da s chiai dt;

          ch alr a  miej chi ti fdis paua
          par dighi timp al mangj chi tias mangjt
          che dun bon diger nol resti sensa.

          A chl chi ti spieghi tenti ben svet,
          e tgnilu cont; che a no  siensa
          ch di vej alc capt ma no conservt.

          Do rbis a ocrin par vej lesensa
          di stu sacrifisi1005: la prima  chista,
          ch ca si f1006; laltra a  la promesa stesa.1007

          Di stltima maj si pl dii basta
          prin da la so fn; e di chl ti ps
          ads ben jodi di s ca si trata:

          par chl necesari ghiera ai Ebros
          di ufr, encja se chl ca ufrvin
          permutl podeva, comchal curnt ti ss.

          Che altra, la matria stesa, din,
          a si pl forsi, cuj sja, scambiala
          cu naltra, sensa che'n colpa i zdin.

          Ma che nisn il cargu da la spala
          di so volejl cambi se prin voltada
          no stada la claf blancja e la zala;1008

          e ogni permutasin a  nvlida
          se la matria vecjan ta la nova
          coml cuatrin tal sis a no vn tegnuda.1009

          Ma salc i vn che cul so valu al v
          dut scuilibrnt cualsasi balansa,1010
          altra matria alr puc a zova.

          Il voto a nol  monada, se ben si pensa:
          fedej biugna si, tegnnt ben badt
          di no f com Jefta cu la so promesa;1011

          ca sars tant miej sal vs dt: Mal iai ft,
          che, mantegnnt, f peu; e cuss cretn
          jodi ti ps chel gran duce daj Grecs al era stt,

          che planzi al veva ft Ifgenian tal so aspit ninn1012
          che planzial ft di s i triscj e i bis
          cha un cuss crudl cult maj crodt ghi vvin.

          Tal mvisi, Cristins, srius dsi i vis;
          no stit si coma na pluman ta ogni vint,
          parsche lavs dogni aga i no vegnis.

          I vis il nuf e il vecju Testamnt,
          el pastu da la Gliia ca vi guida:
          vi basta chistu pal vustri salvamnt.

          S'i sintis da la malvoja la clamada,
          mis a biugna chi sdis, no piris,
          che l Ebreo no vi fedi na riduda.1013

          No stit coma l agnl f cal lasa li ttis
          di so mari1014 e, taj so salts dut atf,
          a la fin a si parta ntr rbis brtis.

          Cuss Beatrs a mi, comchj i scrf;
          dopo cun tant deideri si veva voltt
          virs l alt indul chel mont al  p vif.1015

          Il so tai el so aspit dut cambit,
          la me granda voja a vvin stupidt
          di vighi ncjam tanti domndis ft;

          alr, comna frecja chel sen a tn culpt
          prin chel spac al vedi di trem smett,
          che z rivs irin tal secnt cjl1016 i vevi capt.

          Beatrs i vevi ch cuss contenta jodt
          che p virs la lus di chel cjl a zeva
          e p e pl lueval pianetan dut.

          E sen ridi la stela si cambiava,
          cuss encja j, che la me natura
          a tramut sempri a mi partava!

          Comta na vasca di ps, calma e pura,
          atirs a sn i ps a chl cal vn di fu,
          e virs chel pscul a vn cun primura,

          cuss un mir jodt i'n vevi j cun splendu
          vign virs di me, e dognn si sinteva:
          Eco chl1017 che p grantl farl nustramu.

          E prpit comchognn virs nul vegneva,
          jodil feval spirt di contentsa plen
          in ta la lus clara chen luj a splendeva.

          Di chl che ch a taca, letu, pensa ben
          coma chi ti ti sintars tormentt
          se di z avnt i no fars p sen;

          e tjodars tu comche deidert
          i vevi da lu di sinti comca rin,
          cuss comchai me vuj si vvin mostrt.

          Bes chej che, comte, i trnos a jdin
          dal trinf eterno par vej la grsia
          vuda prin che la milisia1018 a bandnin!

          Dal lustri che par dut il cjl si spsia
          impis nui sn; e s'i ti dederis
          di nu savej, ti diarn s che ch sia.

          Cuss a mi veva un di chej sans di spris
          dt; e alr Beatrs: Domanda pur,
          e crdighi coma perulis divnis.

          Ben j i jt comchi ti tinglsis sigr
          tal lui che daj to vuj a ti vn fu
          e chenflamtl vn dal to ridi pur;

          la me mins, bunnima, savej a vu
          cuj chi ti ss, e pars che ch ti rdis,
          in ta la sfera che daltri1019 a risifl luu.

          Sti perulis ghi vevi dt a la lus, e drtis,
          che prin mi veva parlt, e ic lunt
          p di prin si veva ft, e tant, al sntilis.

          E comil soreli ca si plata ridnt
          di masa lus, comchel cjaltl tn roet
          chel vel di vapu ca lu st cujerznt,

          pal so grant gjoldi mi si tegneva platt
          dentri dal so raj luminus il sprit sant;
          e cuss rispundt mi veva, in s dut siert,

          in ta la maniera cal cjantal prsin cjnt.1020







Cjnt Sest
          Dopche Costantn lacuila l veva voltt
          cuntral cors dal cjl, che ic a veva segut
          davu dal antc1021 cun Lavinia maridt,

          sent e sentis e p, in tal lontn lmit
          dEuropa l usil di Diu si veva tegnt
          in ta laltris dand cal era prin1022 partt;

          e da lombra da li plmis scris, dut
          il mont da l l veva governt, di man a man,
          e plan plan ta la me man al era cuss vegnt.

          Sear i soj stt, e i soj Gjustinin,
          che par volej dal Signu, benevolnt,
          li lgis iai ben rafint, di me man.1023

          Ma prin cha lpera i sts l atnt,
          chuna natura1024 Crist al vs, e no dos,
          i crodevi, e di chist ieri contnt;

          ma aloral benedt Agapitos,
          grandsin pastu, a la fe sincera
          indrest mi veva cu li perulis sos.

          Crodt ghi vevi, e s che so fede a era,
          cuss clara joduda la vevi comchi vevi sempri jodt
          ta na contradisin la falsa e la vera.1025

          Apn che cu la Gliia i pi i vevi movt,
          par grsia so Diu a mi veva ispirt
          il grant cmpit1026, e dutn luj mi eri mett;

          al me Belizr li rmis ghi vevi fidt,
          e chistal cjl stes a ghi veva plat1027 cuss tant,
          chal lavoru1028 p ncjam mi eri butt.

          Par rispundi a la prin domanda1029, p avnt
          nocr chi zedi; ma la so condisin
          a mi custrns di zghi p in davnt

          par chi tjdis cun se sorta di ran
          ca si muf cuntra chel sacrisant di sen1030
          tant chl ca lu f so comchl ca lu opn.1031

          Jt cuanta e cuala virtt cal veva ft degn
          di riverensa; e'n tal momnt al veva tact
          che Palnt al era murt par conferighil regn.

          Tu ben ti ss chen Alba a si veva ncjat
          par treinta is e p, fin che finn fin
          dompar luj i tre e i tre a vvin lott;1032

          cuss pur dal mal da li Sabnis fin
          al dolu di Lucrsia ben i ti ss
          comche i sit re vinst a vvin dut il visn.1033

          Ti ss pur s cal veva ft1034 cuant chen taj bras
          daj Romns partt al era stt cuntra Pir e Bren
          e cuntra comns1035 e principalits;

          e da chl vnl Torcut el Cuns, cal otn
          daj cjavielsl nn1036, e i Dcjus e i Fbius,
          famous, che di laud volentej ghi tn.

          Par cjera sn i rabos da luj stes mets
          che davu dal Anibal aan past
          chej valns alpns da lghis tos, Po, scors.

          Sot di luj, da zovins, a vvin trionft
          Sipin el Pompo; e l che nast
          ti ss, sotl Fiul1037, tant amr al era stt.

          Alr, al timp che dutl cjl al veva volt
          a so mut rindi dutl mont sern,1038
          Sear al veva cjlt e, Roma volnt, tegnt.

          E chl che ft al veva dal Var fin al Ren,
          jodt a vvin il Isr el Er, coma purl Sena
          e ogni val ind che l Rodn al  plen.1039

          E chl che ft al veva dopovej last Ravena
          e salttl Rubicn, di un svual al era stt
          tal che n bocja a pl cont n pena.

          Dut armt si veva dopo virs la Spagna voltt
          e, past Durs, Farslia l veva bastont,
          cuss che fin tal Nil cjalt l dolu al era rivt.1040
          Virs Antandri el Simont si era lr avit,
          jodnt purl post nd chEtoresi cuba1041
          e tant dan al Tolomo ghi veva dopo ft.1042

          Da l comun folc si era butt su Juba;
          llis al veva dopo splet, virs la Spagna znt,
          par f tai la pompeana Tuba.1043

          Di s che cul sen ft al veva'l duce, tn a mint,
          Brutus cun Casion talInfir al bja,
          Perugia e Modena lasnt l, patnt.

          Cleopatra pur a veva planzt, p di na scja,
          e, da chl scjampnt, daun madrs velenus
          si veva ft bec, murnt cainnt da sta plja.

          Fin al Mar Ros chistu al veva sfuet i colus;1044
          en dutl mont al veva partt tanta pas
          chel templi di Zan1045 al era restt silensius.

          Ma s che stu sene di luj ji no ts
          prin ftl veva, e di f ghi restava pur
          n taj terns ca rin da luj domins,

          in tal jodi al doventa puc e scur,
          sen man al Ters Sar1046 a si lu mira
          cun vuli clar e afit amondi pur;

          che la granda gjustsia ca mispra,
          concedt ghi veva, par man di chl minsont,1047
          la gloria di vendic la so ira.1048

          E ch ti ps ben tnti maravet:
          p tars cun Tito a f vendeta al era zt1049
          da la vendeta dal tant antc pecjt.

          E cuant chel dint longobrt al veva muardt
          la Gliia Santa, sot da li so lis
          a judala Carlo Magno si veva mett.

          Ads gjudicha tu che figris
          chj iai acut, ei so fj
          che caut a n duti li vustri malris.

          Il prin1050 di lu al sen public i glios zaj
          a contrapnin, el secnt l altri al sostn,
          cuss che cuj chen tal just al  no si s maj.

          Ca fdin i Ghibelns, sot altri sen,
          ca fdin pur; pars chel mal sempri chl
          al segus che dal just p lontn si tn;

          e ca no lu bati stu Carlo novl1051
          cuj so Guelfs; ma che tantl temi li sgrnfis
          chal p grant len a ghian gjavt il pel.

          I fioj aan belz planzt tanti vltis
          par colpa dal pari, ma no da crodi
          che pal so glio Diul cambi plmis!

          Plena di spirs sta steluta si pl jodi,
          spirs bis, ca si sn tegns indafars
          par che a onu e fama davu ghi stdi:1052

          e cuant che i deidris a vgnin ch pojs,
          dal just devint, a encja just chei ris
          di amu puc virs l alt a vgnin alss.

          Ma cuant chi miurn i nustri guadis
          ai nustri mris, l a  contentsa,
          parschi savn chai mris a sn compis.

          Par chl a  che'n nu la viva gjustsia
          tant ni dulss l afit che maj no podn,
          ma prpit maj, tramutalun malsia.

          Da p vus dlsis ntis uch si sntin;
          cuss, divirs scjalns in nustra vita
          bunarmonan ta sti rdis1053 a crjn.

          E ben dentri di chista margarita1054
          a ls la lus di Romeo, che di bil
          tantn veva, ma puc gradt e basta.1055

          Ma i Provensaj che nflamt  a vvin chel
          omp, ridt a vvin1056, e mal al cjamna
          chl che dan si f criticnt dltris il bil.

          Cuatri filis al veva, e ognuna regina,
          Raimont Beringhier, dtis mariddis
          da Romeo, persona mil e buna.

          Puc dopo, il cont1057, movt da cjcaris,
          il cont ghi veva domandt a chistomp sant
          ca ghi veva tornt sit e sinc par dis.1058

          Alr al era partt stu vecju, lambicnt,
          e sel mont il grant cu cal veva al savs,
          di comche di dn dl zeva lemoinnt,

          tant p che maj a lu laudars.







Cjnt Sitim
          Osanna, sanctus Deus sabath,
          superillustrans caritate tua
          felices ignes horum malacoth!

          Cuss al ritmo di stu cjnt chistua
          si veva voltt, cjantnt luj stes sta sostansa,
          fanghi, a ducju doj i lumns1059, copia:

          e chist e chej, al sun di sta sostansa,
          movnsi svels comil luu di falscjs,
          a rin sbit svansn ta la distansa.

          S, mi vevi dt, faighi pur li to domndis!
          Dghi, mi dievi, a la me madona
          che la sitmi cjoj cul dols da li so gtis.

          Ma che riverensa ca ghi feva corona
          a dut me stes, cun chel Be e chel trs,
          col mi feval cjf, coma un mona.1060

          Cuss stupidt mi veva ch last Beatrs,
          ca veva dopo tact, cun bocja tant suridnt
          che ft contnt a vars encjun omp in flmis:

          Il me alt parej infalbil esnt,
          comche vendeta justa punida a vn
          cun gjustsia, i vuej z ch esponnt;

          i dislearajl grop chen dbit ti tn;
          tu scltimi ben, che li me perulis
          grandi verets ti partarn a sen.

          Par vej no dt al alt no da li stlis
          che frenalu a volvin, l omp maj nast1061
          al veva se sts dant, e dant ducjui ltris;

          lumanitt a veva dopo la salt pierdt
          e par tancju scuj a era restadan grant eru,1062
          fin chal bon Diu vign j ghi veva plat

          ind che la natura, dal so ftu
          lontanada, a s unt al veva'n persona
          doma cul t dal so eterno amu.

          Ads alsal cjf a chl ca si rana.
          Sta natura, al so fatu unida,
          creda a era sincera e pura;

          ma par fal so a era stada dopo butada
          fu dal parads, ma ic a era ca si veva sbandt,
          e fu dal ver e da la vita a era restada.

          Duncja, la pena che la crus a ghi veva dt,1063
          sa la so natura umana si miura,
          nisn in mut cuss just a veva maj bect;

          ma nisnofa stada a era cuss dura
          se ben si pensa a chl1064 ca la sufriva,
          chin s al veva cjlt s sta natura.

          Dun t do rbis vign fu sjodeva:
          a Diue ai Ebros plat ghi veva na murt;
          par chl l mont al tremava el cjl si vierzeva.1065

          Ti js cuss ca no  nuja di sturt
          cuant ca si ds che na justa vendeta
          vendicada e stada da magistrt1066 p furt.

          Ma ji jt ads che la to mins, streta
          dal pensej, a disle un grop a st tentnt,
          e di slelu cun granda voja a si speta.1067

          Ti ds1068: Ben i caps s chi staj scoltnt;
          mai no caps la silta che Diu al  ft
          di salvmi cunun sacrifsi cuss grant.

          Stu misteri, fradi, ghi resta platt
          ai vuj di dcjus chej ca noan l inzn
          cal vn da la flama damu madurt.

          Ma pa la ran stesa che chistu sen1069
          tant al vn oservt ma puc a si caps,
          ti ds j parsche p dltris al era degn.

          La divin bontt che a linvdia ghi ds
          V via!, in s ardnt a sfavila,
          mostrnt cuss li eterni bielsis.

          Chl chen ta stu mut da ic si distila
          dopo a nol  p fin, cha no si muf
          pl so sen cuant ca lu sigila.1070

          Chl che da ic sensa mediatu al pluf1071
          lbar al , pars ca no ghi st sot
          di chl chen tal mont cret al  alc di nuf.1072

          P che a ic si visina, p ic si la gt;
          e p chal benvolej divn, cha dut ghi da lus,
          ghi soma,  e p lunt a si lu jt.

          A pl vantagjsi di ducju scju frus1073
          lumana creatura; e se un al mancja,
          alr la nobiltt so a si rids.

          A piert la so libertt cuant ca pecja
          e tant mancu a ghi soma al p grant ben,
          pars che dal so lustri puc simblncja;

          e la so dignitt maj p a otn
          sa nomplens di nuf il vuit da la colpa,
          cuntral mal gjldi, cul sufr just e plen.

          Vustra natura, dut restadan colpa
          pa la pcja dAdm, da sti dignits,
          comdal Parads, fu a eraorbil colpa!

          E maj psnt ben!a vars di nuf ps
          e a tornars a vej chisti virts
          sensa vej scjavast un di scju pas:

          o che Diu stes, perdonnt, sti virts
          ridt ghi vs, o che l omp ducju i dirs
          sacrifict al vs par vej di nuf i bens pierds.

          Puntal vuli ads dentri dal abs
          dal consej divn, e tnlu p chi ti ps,
          in ta la sostansa dal me raon, dut fs.

          L omp a nol podeva cu li fursis sos
          maj sodisf, mil doventnt cuss tant
          cul pentimnt pal pecjt che last lu veva ros,

          cuant che , diubidnt, z s'l voleva e tant;
          e chistu al l pars che l omp nol veva podt
          cu la so salvasin besu z ndavnt.

          Diu duncja al  a so mut dovt
          l omp ripartn ta la so justa strada,
          e u gjustsia e piett al veva volt.

          ma parsche lpera a  tant p gradida
          da chl ca la f, cuant che p a mostra
          la gran bontt dind ca  vegnuda,

          il divn benvolej, chel mont al lustra,
          di fasi avnt cun ogni so via
          par ripartavin alt dt si veva cura.

          N tra lltima nt el d cha dut ghia dt via
          un zighi davu di tanti grandi rbis
          maj nol era stt ft, dauna o daltra via.1074

          Al podvia Diu f rbis p grndis
          che ufr se stes par che l omp tornn altl pods
          pncjam che dal so perdn virzi llis?1075

          Ognaltra via bastada no ghi sars
          a la gjustsia sel fil di Diu, puart,
          s umilint, incarnt a no si vs.

          Amplenl to deideri ads mi mt
          en davu i torni un punt a mtin clar,
          che jdilu pur ti pdis, bil e net.

          Tu ti ds, Laga ji jt, el fuc pur mi pr,
          e laria e la cjera e li so mistris
          si cormpin e a drin un timp avr;1076

          E sti rbis a rin pur lu creatris;
          parsche, se chl che dt al  stt al era ver,
          da corusin a vvin dsi sigris.

          I nzui, fradi me, e stu post sincr
          nd chi ti ss, si psin dii cres,
          cuss comca sn, tal so si intr;

          ma i elemns sts da te nomins
          e che rbis che grsis a lu si fn,
          da virtt creda a sn informs.1077

          Cred stada la matria che lu aan;
          cred stada ch che dt ghia li frmis
          a li stlis che atorotr ghi vn.

          Lnima dogni bstia e da li plntis
          a vn dal so podej al t1078 tirada
          dal raj e dal motu da li lcis sntis;

          ma la vita vustra vi ispirada
          dal p alt Ben, chel stes ca la namora 
          di s cuss chen s sempri a resta tirada.

          E ch di argument nocr na vura
          par ben cap la vustra resuresin:
          la vustra cjr, pensa, fta stadan ta lora

          cuant che i prins genitus sts fs a sn.







Cjnt Otf
          Na voltal crodeval mont, cun percul,1079
          che la biela Ciprinal ruvnt amu1080
          a difonds, znt atr dal ters episrcul;

          parsche no doma ic ghi fvin l onu
          dal sacrifisi e dal grant vener
          li zens antchis in tal antc eru;1081

          ma ghi tegnvin Din e Cupid donor,
          chista par mari e chistaltri par frut,
          che Didnl veva ft di Enea namor;1082

          e cun chista1083 i tachi e cun la so virtt,
          pa la cual il nn ghian dt a la stela

          che'l soreli bunora o tars al mira dut.

          No saj prpit comchi eri rivt ul;
          ma dsighi dentri capt i vevi dal ft
          che la madona me a era ads p biela.

          E comche falscja si jt in ta alc dinflamt
          e comche fra tanti vus a si snt na vus
          che fra dtis cuntis ben si tn nott,

          jodt i vevi p lcisn ta stu post luminus
          movsi nzru, una p una mancu cornt,
          secnt, i crt, l interno so jodi presius.1084

          Da nula frida maj vegnt j al  un vint,
          viibil o no, dal movsi tant festn,1085
          che lent ghivs partn tal so muvimnt

          a chl che uch ogni lumn divn
          jodt al vs vignni ncuntra, lasnt
          il zru nd cal st ogni alt serafn;

          e fra chej ca rin p daj ltris ndavnt
          Oana si sinteva, cuss chin sguit
          di sinti di nuf i vevi sempri volt tant.

          Virs me al era lr vegnt un di lu sbit
          e cuss al veva tact: Dcjus si prestn
          a dati plaej, ognidn al altri unt.

          Nun zrui zn cuj Princips1086 chen cjl a stn
          di un zr e di un zir e di deidris
          chen tal mont z dt tias, e a no ti stran:

          Voi chentendendo il ters cjl i movis1087
          ei sn cuss plens damu, che pal to plaej
          na dolsa pas ghi dn, po, a li to brmis.

          Dopo che cun riverensa i me vuj a chej
          da la madona me a si rin zirs
          e dic sigrs si rin sints e tant miej,

          a la lus chufrt si veva si rin volts,
          e alr Cuj siu1088 vu? ghi veva domandt
          cun vus rota daun cu cal bateva da mas.
          E cualicuanti fistis jodt i vevi che ft
          al veva pa la gran contentsa, che p sglonfa1089
          encjam ft si veva cuant chj ghi vevi parlt!

          Cuss a mi veva dt: Jn tal mont timp f
          puc timp iai godt; ma se p luncl fs stt
          vt no si varsl mal ca no si pl disf.1090

          Da te mi tn la me legrsa platt
          che dintr dut lumint a mi siera
          comcavalej da la so seda fast.

          Asaj ben volt ti mias la jn cjera;
          che se p al lunc i fs stt, ti vars mostrt
          dal me benvolej la p biela siera.1091

          Chel trat da la riva sinistra lavt
          dal Rodn dopo ca suns cul Sorga,
          part da li me cjrisl sars doventt,1092

          cun che part da lAusonia1093 cuss carga
          di poscj comGaeta, Bari e Catona
          da nd chel Tront, el Vert, in mar al sgorga.

          Z mi luevan tal cjf la corona
          di che cjera dal Danubio tajada
          dopo che li rvis todscjs al bandna.

          E la biela Trinacria, fruinada
          tra Pachn e Peloro, insimal golf
          che da Eurol risif la p gran menada,1094

          no da Tifeo ma doj vapus di solf,1095
          i so res a vars encjam spett,
          nass par me1096 da Carlo e da Ridolf.1097

          sel brut govern, che sempri atert
          il ppul sclaf al tn, alr nol vars
          il sig di PalermoMorit!caut.1098

          E se me fradi fin dads chist al jods,
          da la crumira mieria daj Catalns,
          par no ufndiu, lontn si tegnars;1099

          e a  miej ca si sbarasi daj so malns,
          o di chej dltris, cuss cha la so barcja
          crgus no si ghi meti masa pens.

          luj, che di largjesan daveva pucja
          no comal paritant biugnal vars
          di zent chel ben daj ltris a no strcja.1100

          Sicma che ji crt che dutl gjoldi stes
          di s chel to parl, o sir me, mimplens,
          lnd chogni ben al tca e fins, ads

          lu aprsi j comche tu ti lu gdis,
          e pncjam i lu gt; e chist pur mi cjr,
          che stu gjoldi in Diu stes ti lu mris.

          contnt comchi ti mias ft, rndimi pur clar,
          sicmcha dubit parlnt ti mias movt,
          comche da mari dolsal pl si un frut amr.

          Chistj a luj; e luj a mi: Se jn dut
          ti mostril ver, a s chi ti domndis
          virs il to vuli, e tgnilu ben vierzt.

          Il ben che dut il regn che tu ti sclis
          al volta el f contnt, ghi d pur virtt
          cu la so providensa a sti grandi stlis.

          E no sn doma curdis par dut
          li natris che la mins a n perfeta,
          ma dut il so si e la so salt:

          e par indul che chistarco al sata,
          a ghi cola la frecjan ta predestint fin
          comsen tal so sen a fs mandada, e dreta.

          Se cuss no fs, il cjl ca ti  visn
          al produars na sorta di efis
          che p che art a sarsin un can;

          ma chist nol pl si, se i intels
          ca mvin sti stlis no sn difetus
          o al  difetus il prin1101, ca no jua fs perfs.

          Vutu chistu jodin taun mut p luminus?
          E j: Nocr, ch impusbul mi par
          chel montn ta chl ca  di si al sedi estros.1102

          Alr luj: Nol sarsia pal omp amr
          se tal mont a  nol vs da si civl?1103
          Al sars par luj, iai dt, un brut afr.

          E chl al psia si pur tant pusbil
          pal omp la j, sensa vej p ufsis?
          Sensaltri no, se ben vi ds Aristotil.

          Cuss al veva dedut chisti rbis
          fin a concludi: Altritnt difernt
          a  duncja dsi dogni caua la rads:

          cuss che un Solnl ns, naltri Sers, potnt,
          unaltri Melchiedech e naltri chl
          chel f pierdt al , zt sn ariampasint.

          La natura rotonda ca  sugl
          pa la mortl cera ben a f la so art
          sensa distngui fra un o altri ostl.1104

          Par chl a pr chEau nol fedi part
          da la siminsa di Jcu; el vn Cuirn
          di s vil pari ca si lu ds di Mart.

          La natura generadal so cjamn
          a fars compagna e sempri di ch daj pris
          sen mis a no si mets il volej divn.

          Ads ben t'jdis chl che prin no ti rivvis:
          ma parsche djditi p contnt mi pls,
          dun corolari i vuej chi ti tinsirpis.

          Se pucja furtuna in zru a cjats
          la natura, comognaltra siminsa
          n ta cjera nglerada, a no dars riultt.

          E se il mont la j ben a ghi pensa
          al incln naturl che natura  a inpn,
          di mala zent al restarsl mont sensa.

          Ma vultris i pocis ta la religion
          un cal  nast par part  la spada,
          e re i fis un che di predicj al  bon:

          par chl il vustri pas al  fu di strada.







Cjnt Nonu
          Dopo chel to Carlo, O biela Clemensa,
          in clar mi veva mett, contt mi veva daj ingns
          ca doveva risevi la so siminsa;

          ma al veva dt: Ts, chel timp dut al tnn ta li so mans;
          cuss che altri dii i no ps che cul z ndavnt
          il just lamnt si alsar daj vustri dans.

          E belz la vita di chel lustri sant
          voltada siera al Sol1105 ca lampleniva
          coma chel ben che dut al sodisfa tant.

          Ah brut nimis che prpit no vi v
          di virzighi a stu grant ben i vustri cus,
          ma di mostrighi vustra vanitt viva!

          E co l unaltri di chej splendus
          virs me vign, e che plaejl voleva
          dami sjodeva dal so curp luminus.

          Il me deideri alr sodisfa ben,
          spirt bet, ghi vevi dita, e dami prova
          chin te riflett sjt s che penst i tn!

          Alr la lus chencjam mi era nova,
          dal so profnt, dand che prin a cjantava,
          comuna veva dt che di f dal ben ghi zova;1106

          Tal itlic toc di cjera cal tocjava,
          in tal so si salvadi, dal Rialt
          fin l chel Brenta el Piave purl naseva,

          un culint a si alsa, no tant alt,
          dand che j na torcja1107 era vegnuda
          cha sta cjera ghi veva ft grant aslt.

          Da la stesa rads i soj pur j nasuda:
          Cunsa i soj, e uch i ls cuss tant
          pars ca ni veva sta lustra stela1108 vinsuda;

          ma contenta i soj cuant chi vaj recuardnt,
          sensa fastidi, la caua dal me destn;
          chel comn ppul forsi nol capirs tant.

          Di stu presius gjojl1109 ca mi st visn
          uch, in tal nustri cjl, dut luminus,
          gran fama restada; ei la godarn

          encja taj scuj da vign, la so vus:
          jt che se l omp al  di fasi ecelnt,
          di cambil vivi al  di si volonterus.

          E a chistu ads no ghi pensa la zent
          chentril Tilimnt e'l Adige aa vt,
          no pintimnt ma miria a plen, sta zent;1110

          mamndi prest Padova ta la palt
          a cambia laga che Vicensa a bagna
          parsche f l so volej li so zens noan volt;

          end chel Sil al Cagnan si compgna,
          un tal siort1111 a sjt cal v a cjf alt,
          ma puc pl godar la so cucagna.

          Feltrol planzar pur il vilic aslt
          dal so dant di vscul, cuss schifus
          chin Malta maj un simil al  ft il salt.1112

          Masal sars il caretl voluminus
          cun dut chel sanc risevt daj Feraris,
          che di pealu a sars na biela crus,

          cal regalar chistu predi cortis
          par ingrasisi cuj Guelfs, e scju regaj
          al pas stes no ghi sarsin di pis.1113

          Chej las, chi clamis Trnos1114, spilis specjj
          a sn che lus ni dn dal Diu gjudicnt;
          cuss che just ni par s che contt iai.

          Ch ic a veva tat, e a mi part mi veva tant
          chaltri a penss, par via dal bil bal
          che di nuf a veva tact, coma'n tal vign ndavnt.

          Laltra gjja1115, ca miera tal e cual
          presia comla prima, che di vej jodt i saj,
          comcuant chel raj al bt sun rubn balascl.1116

          La sl godi si esprn cul splendu dal raj
          comca  cul ridi; ma la j1117 si scurs
          p e pl spirt secnt il pis daj so maj.

          Se s che Diu al jt, tu ti lu jdis,
          spirt bet, i vevi dt; e a roba alr
          chei volis sos daj tos no sarn lris.

          La vus to, duncja, che il cjl anfista
          sempri cun chel dols cjant di chej fucs bes
          che cun llis sis a la fraresca ju fn st,1118

          pars no tgniai me deidris sodisfs?1119
          Ji no spetars pa la to domanda
          se in te, coma tu in me, i entrs.1120

          La p granda val, al veva alr tact, ind
          che dal di fu a sbcin li ghis
          di chel mar1121 che la cjera dut a ghirlnda,

          cuntral soreli, tra oposti spigis,
          tant si espnt cal doventa meridin
          l che orint prin ti lu jodvis.1122

          Da la spigja di stu mar i eri j paen
          tra lEbro el Macra, che par un toct curt
          a spart al vl Genovis dal Toscn.

          Il stes tramnt a si jt e il stes ort
          da Bua fin al post dind chji vn,
          che cul so sanc al vev scjaldt il purt.1123

          Folc mi clamava che zent che l inzn
          a veva di savejl me nn; e chistu cjl
          di mel cjojl sen, comchjl so splendu i otn;

          che p noa maj ardt la fia di Bel
          dant dolu a Sicheo e a Crua
          di me, fin che cuss ghi zoval zvin cjavil;1124

          n pur che Rodopea che dela
          a stada da Demofnt  n rcul
          cuant che dJle tal cul jodeva la mua.

          Ch no si pentn, ma i ridn, no cul
          sens da la colpa, cha mins a nol torna,
          ma par chl che dut al prejt, fin tal so psul.1125

          Ch i gjoldn di che art ca adrna
          dutl dapardt e che ben mi mostral ben
          pal cual la jl mont a chl chl torna.1126

          Ma par che ogni to deideri a plen
          ti gdis di s ca nsn ta la sfera,
          di par p avnt alr mi convin.

          Savej ti vs cuj ca n ta sta lumiera
          che visn cuss tant mi sintila,
          comraj di soreli in ta naga clara.

          co, la dentri si trancuilia
          Raab; e ic, al nustrrdin unida,
          a chl ghi d na luminoa marava.

          Da stu cjl, nd che lombrena a  puntada
          chel vustri mont al f, prin chaltrnima
          dal trionf di Crist asunta a  stada.1127

          A  stt tant just elevala par palma
          ta un daj cjj pa la granda vitria
          otegnuda cunl un e laltra palma,

          parsche favort a  la prin Gloria
          di Gjou in ta la Cjera Santa,
          che puc ghi meseda al papa la memoria.

          La to sitt, che cjaa a  dutcuanta
          di chl che prin sia voltt cuntrl so fatu1128
          e che pa linvidia so zent a plans, e tanta,

          a prods e a spnt chel maladt di flu1129
          che stravit al  li piris e i agnj
          par vej cambit in lupo1130 il so pastu.

          Par sti rans i grancj mstris i Vanzj
          a bandnin, studint invensi i Decretaj1131
          comche daj mrgins sos nidea si pl vej.

          Chistu a ntndin Papa e cardinaj:
          a no vn i pensis sos a Nazaret,
          nd che l nzul li gran nvis al  zt a daj.1132

          Ma il Vaticn e ognaltri post elt
          di Roma ca sn sts fs simiteri
          da che schiris che segutan Pieri, puart,

          fra puc lbars a sarn dal adulteri.1133







Cjnt Dcim
          Vuardnt in tal propri F cun chel Amu
          che dols l un e l altrin eterno al tira,
          il prin, che p grant dal dii al l so valu,

          in dutl spirt o roba chen tal mont sempria zira,
          tant rdin al  cret che maj nisn
          nol pl tgnisi da godi s cal mira.1134

          Vultris chi leis alsit duncja, ognn,
          i vustri vuj cun me la sn ta che part
          nd chei doj mtus1135 sincrin, ognidn;

          e l, letu, taca a maraveti da lart
          di chel mestri chin s sempri al ma
          tant che di dut en dut a si tn necurt.

          Jt comche da chel punt l si dirma
          di sbigul srcul chei pans al parta,
          par dighi plaej1136 al mont ca ju clama.

          E se la so strada a no fs sturta,
          tal cjl si vars na vura di virtt invn
          e ca j cuai ogni fuarsa muarta;1137

          e s dal z dret p o mancu lontn
          al fs il part1138, tant a ghi mancjars
          ca j e pur la s dal rdin mondn.

          Ads resta pur tal to banc, tu chi ti ls,
          endavu vuarda par gust chl p avnt,1139
          se contnt ti vs rest, coma ads.

          Mangja pur di s chi tiai mett davnt;
          che dighi mi tocja duta la me cura
          a che matria chj ch i staj contnt.

          Il p grant ministro da la natura
          che cu la so virtt il mont al stampa,
          e che cul so lustril timp a mi miura,

          cun chl unt1140 chjodt ghi vn z la stampa,
          a si zirava sempri p pa li spirls
          ind che p e p prest1141 ghjodn la stampa;1142

          e j ch cun luj; ma dsin ta scju poscj als
          rivt no meri necurt, comche un no si rnt
          cont daj prinpensis prin che z a sdin als.1143

          Beatrs a  ch che p svelta dal vint
          mi mena di ben in miej cussn taun lamp,
          chel so t a no si pl jodin tal timp.1144

          Chl che l al era, il luu dal lamp
          da vejl veva l chen tal soreli i jodevi,
          che nol colu, mal lustri ghi deval stamp!

          Ch j n nzn n art nvoci podevi
          par dii chl che doma l imaginl  dur;
          ma crodighi si pl, e bram dentravi.

          E se limagin nustri al resta al scur
          di tantaltsa, di fasi marave
          nocr: pn alt di l nisn al  zt par sigr.

          Cuss a era prpit la cuarta fama
          dal alt pari, che sempri la ssia
          mostrnt comcal ispira e genera.1145

          Beatrs a vev'alr tact: Ringrsia,
          ringrsial lampin1146 daj nzui chea stu lunt
          di planta1147 tia s partt cu la so grsia.

          Maj nisn si veva dispst cun cu tant ridnt
          a la devosin, rindnt a Diu dut se stes,
          cuss svelt, e di falu cuss tant godnt,

          comchal sinti sti perulis i vevi ft j stes;
          e alr dut lamu men luj al era zt
          coma che se Beatrs dut dismintit i vs.

          A no si la veva cjapada; ma tant podt
          a veva cul splendu di chej so vuj ca ridvin
          che la me mins alra veva p rbis jodt.

          Jodt i vevi luus, chatr a splendvin;
          cun nun tal mis a si fvin corona;
          iu sintevi p dols chen tal jodi a luvin:

          cuss serclada la fia di Latona
          ogni tant i jodn cuant che laria cuss plena
          a  ca ritn i ris ca fn st zona.1148

          In ta stu alt cjl nd che rivt ieri apena,
          gjmis an dera a plen, ninnis e bilis,
          che ch nn vus nn ft nisn maj ni mena;1149

          cuss l eral dols cjant di che lcis;
          chej cha svualn s no si preprin,
          daun omp mut ca sptin alr notsis.

          Alr chei sorlis, che cuss tant a ardvin,
          atr di nu zirs si vvin tre vltis,
          coma stlis che visnl so pl a stvin,

          frtis a parvin al bal encjam strtis
          ma al smti prntis e sidnis, scoltnt
          atntisl tac da li novi ntis;1150

          e dentri dun1151 sintt i vevi cuss tac: Cuant
          che il raj da la grsia, ca impa
          il benvolej che dopo al crs amnt,

          tant moltiplicnt in te la so Gloria
          che la sn alt ti parta par la scjala
          che, znt j, di tornan s sempri al  un voja;

          se un timpeds na gota di vin di bvila
          par cjiti la sit, libertt nol vars,
          comca no vars aga chen mar no cala.1152

          Se flus a soni chej, savej ti vors,
          che cun cuss tanta grsia anghirlandjn
          ch che djditi zn s cuss tant a vors?

          Stt ieri un daj agnj ca pasculjn
          cun Meni1153, che pur ju mena paun cjamn
          plen di buni rbis, sa no si stravijn.

          Chistu, che a la me destra mi visn,
          Berto al  e fradi e mestri mi stt;
          da Colonia l ; e ji soj Toms dAcun.1154

          E se di scju ltris ti vs tegnti vit,
          segus ben il me parl cul to jodi
          sta corona e ogni so sant bet.

          Chel altri flame ful vn dal ridi
          di Grasin1155 che tant l un che 'l altri foru1156
          al  judt fin a filu al parads godi.

          L altri che visn al ornal nustri coru,
          Pieri al era che cu la puora vdula
          ufrtl veva a la Gliial so teoru.1157

          La cuinta lus, fra di nu la p biela,
          cuss tant damu a gjugjula1158 che dutl mont,
          di ic curius, la jl tn virt lorla1159:

          dentri dic a la mins nd che un cuss profnt
          savej al  stt mett che san d di vertt,
          di cuss tant jodi no sia maj vt un secnt.

          Visn ch tjs pur stu post ilumint
          che la jn cjr e vus1160 p a fnl  jodt
          il ministeri1161 che ai nzui ghi stt dt.

          Pur cal rt si lu jtn ta stu lumint
          chel avoct daj lontns timps Cristins
          che dal so latn Justn1162 si veva prejodt.

          Ads se tul vuli da la mins ti tns
          puntt su l une laltra lus chi staj laudnt,
          di sinti da lotava z ti sns afns.

          Par podej ogni ben jodi, il sprit sant
          dentri a vi gt chel mont dogni falsitt
          ghi mostra a chl che ben lu v scoltnt:1163

          il curp che fu di chl stu spirt al  stt butt,
          j a Cjldauri al , e dal martr
          e eilion ta sta pas al  rivt.

          Pn l jtl flame dal ardnt respr
          di Iidoru, di Beda e di Ricart,1164
          cha pensala ben al  stt p che vir.1165

          Chistu, dal cual a mel torna il to sgurt,
          al l lumn di un sprit chein pensis
          srius di mur nol voleva sin ritrt:

          chista  la lus eterna di Sigis1166
          che, in ta la via da la pja discurnt,

          al silogiava verits scmudis.

          Alr, comche l orlj sun si snt
          cuant che la spoa di Diu bunora
          al nuvs ghi cjantal so amu volnt,

          tant che na banda a mola e laltra a tira,
          un dindinamnt cuss dols fant,
          che un grant sintimnt damu al spira;

          cuss iai da la glorioa rodal muvimnt
          jodt e larmona da li vus sintt
          che par vej di dut stu dolsl just sintimnt

          ul sia dsi, nd che sempri al  godt.







Cjnt Undicin
          Onsensada cura da li zens mortlis,
          cuant ca sn difetus i silogmos
          che doma'n bas ti fn bati llis!

          Un davu djura1167 e un daj aformos
          al zeva, un al seguiva il sacerdosi
          eun cun fuarsal regnava o cun sofmos;

          e un tal truf on tal civl negosi,
          e un in tal plaej da la cjr nviscjt
          al era, e un jt l ampoltronasi,

          cuant che, da duti sti rbis dislet,
          cun Beatrs ieri stt la s tal cjl
          cun bras virs e glorioa-mnt1168 acett.

          Dopo che ognn al era torntn ta chel
          punt dal Srcul nd che p avnt al era,
          fermt si veva, comta cjandelrl so lui bil.

          Alr che lus da la splndida siera
          che parlt prin mi veva, dut suridnt
          a mi veva dt, doventnt sempri p clara:

          Comche j daj so ris i vaj risplendnt,
          cuss, ben vuardnt ta la lus eterna,
          i pensis ts e li cauis1169 ss i intnt.

          Tu ti dubitis e ti vus chesterna
          p e p clara si fedi la vus
          me par chin te si fsi, dut interna,

          cuant ca trata di buni rbisla me vus
          e ca ds di no vej maj vt un secnt;
          e ch a miej mostr dutn taj juscj colus.1170

          La providensa ca governa il mont
          cun chel sintimnt che da chl ogni aspit
          cret1171 vinst al  prin di z a font,

          par ca pods z ncuntra al so dilt,
          la spoa che di chln crus a era vida,
          a veva spot cun chel sanc tant benedt1172,

          e par ca fs ic comcunun chin dut si fida,
          doj prncipes ordint a vevan so favu,
          che cuss e cul1173 ognidn ghi fs di guida.

          Il prin al era dut serfic in tal so ardu;
          chel altri pal so savejn cjera al era stt
          di lus cherubica un grant splendu.

          Dalun i diaraj, ma pur l altri laudt
          al sar dal me dii di un, o chistu o chl,1174
          par chal stes fin si veva ognn dedict.

          Fra Tupn e laga ca v a dislivl
          dal alt dal mont1175 sielzt dal bet Ublt,
          un trat frtila si slungjan j, pel a pel,

          virs Perugia, ca ghi snt il frit el cjalt
          dal Puartn dal Sol; e davu1176 ghi stn planznt,
          par sighi sot1177, tant Nocera che Gult.

          In ta che riva ch, ind che liernt
          si steva'l so zn j, un sorelin tal mont al era nast,
          comchogni tant dal Gange chistul vn, risplendnt.1178

          Si ch, se un di stu postl vu cont dut,
          ca nol dii Asi, che puc al sars,
          ma che Orint lu clami, chistu postt.1179

          P zovint di s ca si pensars
          tant cunfurt ghi deva z a la cjera
          cu la gran virtt ca era part di s stes;

          che par sta siora1180, zovint, in guera
          dal pari al era cort, che comla murt
          la puarta volentej ognn ti siera;

          e davnt di stu so spiritul purt
          et coram patre1181 luj si ghi veva unt;
          e di dn d l amu par ic1182 si veva ft p furt.

          Chista, dopchel prin omp1183 ghi veva spart
          mil e sent is prin, vilida e scura
          fin a stu ch a era stada sensinvt;

          zovt no veva che cjatada sigra
          cun Amiclt a la veva al sun da la vus
          so chl cha dutl mont ghi veva ft poura;1184

          n zovt al veval so f coragjus
          cuant che, cun Maria restada a bas,
          ic cun Crist a veva planzt tal alt da la crus.

          Ma timnt che dut chistu scur ti lu penss,
          Francesc e la Povertt a sn i amns
          chen tal me ranamnt zirs a sn sts.

          Il mut che lu si caresvin li mans,
          li maravis ca si fvin el so dols sgurt
          nasin altra zent a fvin pensis sans;1185

          fin al punt che il venerbil Bernrt,
          sensa calsns, par prin davu di tanta pas
          al veva cort, e cornt part ghiera dsin ritrt.

          O scognost teoru! O cjamps ben sests!1186
          A si gjava i calsns Gidio, e pur Silvestri,
          el segus il spou, che la spoa ghi pls.

          E cussl v chel pari e chel mestri
          cu la so fmina e che fama
          che cul umil cordn davu ghi vn dal mestri.

          N sbas al  dal so sgurt la sa
          par si il f di Pieri Bernardon,
          o par si jodt comna marava;1187

          ma coma un re la so ferma intensin
          a Nocnt1188 ghi veva preentt, e da chl vt
          il perms pa la so nova religion.1189

          Cuss ghieral grup di scju puars crest
          davu di luj, che la so mirbil vita
          tal alt dal cjl ben cjant si vars podt,

          tant che na seconda corona ghi stada data
          da Onorio1190, dal sprit sant ispirt,
          al pur pastu di chista mandria santa.

          E dopche, da la sit dut martorit,
          prpit davnt di chel orgolius Soldn1191
          Crist e i so dispui al veva predicjt;

          e par no vej di conversin vt asaj ledn,
          n ta lerba italica al era lr tornt
          par miej gjoldi s che l ghi sars stt invn,

          tal cret cal  tral Tever e l Arno nmiet
          al veva l ultin sigl1192 di Crist risevt,
          che par ncjam doj is al veva ntr partt.

          Cuant che Diu, che a tant ben lu veva sielzt,
          di vjlu s cun luj lu veva premit
          par sisi ft cuss picinint,

          ai frris sos, coma justa ereditt,
          racomandt ghi veva la siora so p cjara1193
          e di volighi sempri ben cun fedeltt;

          e dal so grin1194 la so nima clara
          movt si veva, tornnt la s in tal so regn,
          lasnt il so pur curp in ta la cjera.

          Pensa ads cuj che stt al era un so degn
          colga1195 par ben pilot la barcja
          di Pierin ta la burscja, fin al so sen;

          e coma nustri patriarca, encja
          luj, coma chl coma luj, al comanda,
          e, comchi tjs, roba bunal mt in barcja.1196

          Ma la so mandria a non cjata avonda
          dal slit mangjus, cuss chi no ti pdis
          tegnila taun bosct, ca vu z in ta naltra banda;1197

          e p che li so piris torzenis
          remtis e lontnis da luj a vn,
          mancu lat a dn in tal tornn ta li crgnis.1198

          An d per di chs chan poura dal dan
          e singrpin al pastu, ma pcis a sn
          che par 'ncapucj a rstin cuss a man.1199

          Ads, se a s chiai dt tias ft atensin
          e se ben capt tias li me perulis,
          sa ti  s ca  stt dt da lampin,

          contns a sarn in part i to deidris
          tal jodi dind che  maj1200 di sta planta a vgnin,
          e ben ti comprendars i me pensis

          su li buni piris ca no si stravijn.1201







Cjnt Dodicin
          Al momnt stes che lltima perula
          la flama benedeta dt a veva,
          a z atr tact a veva la santa mula;1202

          maencjam tal prin srcul si moveva
          che naltra dut atr a lanserclava
          e motu a motu e cjnt a cjnt ghi zeva.

          E ogni spirt tant miej l al cjantava
          da li nustri mis, sernis, dlsis,
          coml prin splendu chl chin luj si spielava.1203

          Comca si mvin ta nlis fintis
          doj arcos parallos daj stes colus,
          cuant che Gjunn un sen ghi f a Iris,1204

          doventnt dal di dentri chl di fu sfarsus,
          comil parl di che biela ninina1205
          cunsumada damu com' dal soreli i vapus;

          e che ch a la zent ghi dn nidea fina
          dal pt che Diu cun Nol veva ft,
          che maj p sot aga zars n val n culna;

          prpit cuss ogni srcul ghirlandt
          di chisti bieli rois sempitrnis
          a un si voltava, cun laltri concordt.

          Dopo che l vif bal e laltri grandi fistis
          tant dal cjant che di dut il sflame
          si vvin, lus cun lus, lgris e dlsis,

          cujetdis, dtis dununica pla,
          comche i vuj che dal stes plaej sn movs
          tal stes timp a si mvin, da marava;

          alr dal mis duna da li novi lus
          co na vus che comna bsula virs la stela1206
          movt si veva, cuss i me vuj virs ic a rin zs;

          e dt a veva: Il benvolej ca mi f biela
          dal altri duca raon mi parta
          comche da l dal me1207 tant ben si favla.

          Just a  che coml prin, l altri pur al impuarta,
          pars che ognn al  stt bon militr
          par dighi a la gloria na lus p fuarta.1208

          L eercit militr di Crist, che cuss cjr
          di riarm al  stt, davu da linsgna
          plan si moveva, sospetus e di rar,

          cuant che l Imperatu che sempril regna
          larmada malandada al  judt,
          par grsia so, no pars ca era degna;

          e comz dt1209, a la spoa so ghi veva mandt
          doj grancj campins che cul so dii e f
          tanta zent il troj just a vevs di nuf cjatt.

          Da indul cal sofla e virzil f
          chel dolst di Zfir li frescj frscjs
          e cun chs a rivist lEuropal v,

          no tant lontn dal bati da li ndis
          che davu di lu cuss tant si slngjn,
          da ognomp si platal soreli a vltis,

          i furtuns camns da Calroga1210 sjdin
          ca rin sot la protesin dal grant sct
          cuj lens che sot e parzora sjdin.1211

          In ta stu post nast al era l amorus drut1212
          da la fede cristiana, santatleta
          bendispst cuj sos ma cuj nems1213 dur e crut.

          Dal insi a era tant completa
          la so mins di na tant ruvnt virtt
          chen ta la mari al veva ft da profeta.1214

          Dopo il so spoalisi tegnt
          cu la fede l dal batisteri sant,
          ind ca si vvin dott di mutua salt,

          la santula ca siera par luj fata ndavnt
          jodt a vevan sn il straordenri frut
          che dt varsin luj ei sos1215 cul z ndavnt.

          Ma par cal fs comcal era stt pre-jodt,
          un spirt a si veva movt a nominalu
          cul posesf di chl che zl veva dut.1216

          Meni al era stt nomint, e jdilu
          i podn coma chel contadn che Crist
          al veva mettn tal ort par judalu.

          Un bon servitu al era, e ms di Crist,
          chl prin amu chen luj si era manifestt
          al era stt chl di segul prin consej1217 di Crist.

          La so puora serva, sidint ma svet,
          distirtn cjera a lu jodeva vltis,
          comcal dis: A chistu i soj rivt.

          Oh so pari al era prpit Fels!
          Oh so mari prpit a era Giovana,1218
          se prpit a  vera s ca si ds!

          No pal mont, pal cual ads si si afna
          a stighial Ostins e a Tado davu
          ma par puc amu da la vera mana

          taun gran puc timp al era
           doventt dotu;
          cuss che ben di vulil tegneva la vigna
          ca si scja se cont no la tnl vignaru.1219

          E a la sinta che stadera benigna
          ai purs p dads, e no a chel grant poltrn
          cha vltis l si sinta, grant lagna;

          di no d doj o tre cuant chel sis al sars bon,
          o di godil rdit daj benefsis,
          non decimas, quae daj purs di Diu a sn,1220

          domandtl veva, ma cuntra li mondani pcis1221
          na licensa di combati pal gragnl
          che ft cresi al veva sti vincjacuatri plntis.1222

          P tars, cun dutrina e volej, cun dut chl;
          e sot ufsi apostlic movt
          si veva, comna curnt cuant che dal alt si sglonfan rusl;

          e talertic borascjn si veva sbatt
          il so sburt, e pncjamn ta sti bndis1223
          ind che testrdus an dera par dut.

          Da luj a vegnvin dopo fu p rojtis
          che l ort catlic ognn al irga
          cuss che p snis a sn li so planttis.

          Se cuss a era na roda da la biga
          che la Gliia Santa a veva difindt
          e judt li so rbis a distrig,1224

          clara a vars dsitin dut e par dut
          lecelnsa di che altra1225, che Toms,
          cortis, prin di me a descrivi l era zt.

          Ma i srclis a vgnin cuss puc us
          ca frmin il difu di chisti rdis,
          che plens di rin a si sn incrosts.

          La so fama, che ben li so trcis
          a veva segut, a siads tant voltt
          che l ndavnt ndavu a par segulis.1226

          Dal raclt ben sjodar il riultt
          di no tindi ben i cjamps, cuant che l rzul
          si lagnar che sensal gragnl al  restt.1227

          Lo stes ji ds che sal sfues un bon nzul
          il nustri libri, al lears cjarta
          ca ds comil prin Checo i soj j psul;1228

          ma nol sars da Cal n dAgasparta,
          dand che cuss a rvin a la scritura
          chun lignra e l altri a la strins p fuarta.1229

          Ji soj lnima di Bonaventura
          da Bagnorea che ai grancj ufsis
          iai sempri tralast la sinistra cura.1230

          Ilumint e Gustn uch ti jdis,
          che fra i prins a z a pi ns a rin,
          cha Diu ghirin cul so cordn ams.1231

          Ugo da San Vitu a ghi pur visn,
          e Pieri Mangjadu e Pieri l Ispn,1232
          che la j i so ddis lbris a lin;

          Natn1233 profeta el metropolitn1234
          Crisostm e Anselmo1235 e chel Dont1236
          cha la primart1237 degnt si veva di mtghi man.

          Reban al  ch, e a mi ls al lat
          encja chel abt calabris Gjovachn,
          che di spirt proftic al era dott.1238

          A ealt un cuss grant paladn1239
          mia movt linflamada cortea
          dal frari Toms e dal so bil latn;

          e cun me sia movt pur sta compagna.







Cjnt Tredicin
          Cal imgini chl che ben capl vu
          chl chjodt j i vevie che chistimgin,
          intnt chi conti, cal tegni tant a cu

          cundis stlis che ch e l a lminin
          il cjl cun la clarsa dun bil sern
          che li nultis via svltis a crin;

          cal imgini il cjr che in tal sen1240
          dal nustri cjl si tn di d e di nt
          cuss che zire zira, sempri lu jodn nu ben;1241

          cal imgini la bocja di chel got
          che dal sps dal so mani z atr
          la sn alt la prima roda a si jt,1242

          che la sn tal cjl ft a vs doj sens1243 alr
          comche ft a veva la fila di Mins
          cuant chel frit da la murt sintt a veva ntr;1244

          e che un in tal altri al vs i ris sos
          e chei doj a zirsin in tal maniera
          chjdiu zn davnt endavu si ps;1245

          e nideal var alr di comca era1246
          la costelasion e la dopla dansa
          che z atr di me ijodevi ntera;

          parsch tant pn l da la nustruansa
          comche dal movsi da la nustra Chiana
          a si mufl cjl che ducjui ltris al avnsa.1247

          L a si cjanta no Bac, no Peana,1248
          ma tre persnis in divn natura,
          en una persona, ch e lumana.1249

          Dal bal so e cjnt fint la miura,
          a nultris si rin chej sans lumns prests,
          contns di mostrani la so primura.

          Ma rt al eral silnsiu stt di scju bes
          premurus da chl1250 che tal sntilu dal sant
          puart cont i rin contns rests,

          Sta pja, al veva dt, zi vn tajust p avnt
          e la so siminsa z via metuda;
          ma ds batin taltri al vu l amu tant.

          Ti crdis tu chen tal pet dand che gjavada
          la cuesta par f la biela mua1251 a era stada
          cun che gola chal mont tant cjra ghi era stada,

          en ta chl che, da lancja ben gusada
          traft, prin e dopo1252 tant al  sodisft
          che ogni colpa a vns la so banda,

          par cuant ca ghi sedi lcit a lumanitt
          di podej raon, il dut al  infs
          da chel valu che l un e laltri1253 al  ft;

          par chl a ti pr chi no si sn p ntinds
          di s che pn s contt iai chel secnt
          dott nol  dal ben da la cuinta lus.1254

          Ads virs i vuj a chl chi vuej rnditi cont,
          chel to crodi, el me dii, al puntar
          ch, prpit in tal centri dal stes rotnt.

          S ca no mu e che maj no morar
          di che idea a no  chel splendu
          di ch1255 che amnt al parturs chel l parzora:

          che lus viva, alr, ca sjt vign fu
          dal so grant lui, ca no si diuns
          da luj1256 ma a lu sintra1257 cul so amu,1258

          par bontt so il so lumin a suns
          coman ta spilis, in ta nuf susistnsis1259
          ma par sempril resta un, comchi ds.

          E tant jl vn, fin a lltimi potnsis,
          dt in t, p e p dbul doventnt,
          fant doma psuli contingnsis;1260

          e chisti contingnsis a sn chel tant
          di che rbis generdis cal prods,
          cun siminsa o sensa, il cjl zirnt.

          La so cera e di chej ca ghi d infls1261
          sempri no la stesa, ma lo stes sotl sen
          dal idel a sjt che p o mancua strals.1262

          A susit prpit par chl chel stes ln,
          dun tipo, al dedi miej o peu frutn;
          e che vui nasis1263 cun p o mancu nzn.

          Sa la cera a puntn ghi vegns dt man
          e sal fsl cjl la so virtt suprema
          la lus dal sigl sjodars da lontn;

          ma al resta chistu un problema
          che tanti vltis al  un artista
          partt a lart ma cun man ca ghi trema.

          Per sel vif amu a la clara vista
          da la prin virtt a dispn ea segna,
          duta la perfesin uch a custa.1264

          La cjera era cuss stada fata degna
          di podej ben riv a la perfesin;
          cuss da la vergin rivt al era chl cal regna:1265

          cuss chj i pl doma laud la to opinin,
          che lumana natura maj, coma lu,
          a noa vt, n maj var, la perfesin.

          Ads, sj uch i ti lass besu,
          Duncja, coma l ria stu ch1266 sensa par?
          di domand a ti colars il cu.

          Ma par ca pari ben s chads no pr,
          pensa comche stu re al veva reagt
          cuant che Ds pur, ghi era stt dt ben clar.1267

          Chisti noai dt par tegniti di vej ben capt
          cal era un re cal voleval sintimnt
          vej di podejl just dii su ogni dirt;

          no pal gust di savej in cuncjus ca sn
          chej motus1268 ca s, o sel necesarin s,
          cul contingnt, maj vos dun necesari a sn;1269

          n, si est dare primum motum esse,1270
          o se un semisrcul maj vejl ps
          un tringul ca nol sedi retn s.1271

          Alr, se s chiai dt, prin1272 o ads, ben tjs,
          na real prudensa a  chel jodi mpr1273
          che tant turbt al veva i pensis tos;

          e sal maj1274 i ti lsis il to jodi clar,
          ben tjodars che doma si rifers
          ai re, ca sn tncjus, ma un bon al  rar.

          Cun sta distinsin il me dii caps;
          cuss ti ps ritegni s chi ti crs
          dAdm e di chl che godi ni f1275, ji ds.

          E che chist ai to pil sediun toc di plomp gros1276
          par fati z a plan e st tant atnt
          di chl s e di chl no che tu no tjs:

          parsche un p stpit si lu cjata a stent
          che a dil s ol no si mt sensa distinsin1277
          roba che maj no vars da f la zent;

          parsca susit che la nustra opinin
          a vn pleda ta la banda sbaliada
          cuss chafit entelt spes les a sn.1278

          P e p da la riva a si sbanda,
          che maj nol torna coma prin di visi movt,
          chl che di pescj pal ver nol s avonda.1279

          Tntis a sn li prvis, e prin di dut
          Parmenide, Mels, e Bris1280e ltris
          che di zmandul?nisn al era maj past:

          cuss pur Sabelio e Ario1281 e i stpis
          cha li scritris a rin coma spdis
          chjodi a fn sturtis li mis drtis.

          Ca no sdin li zens masa sigris
          tal d judsi, coma chel tal cal stima
          li panlis prin ca sdin madris:

          chjodt j iai durnt dut l unvir prima
          chel ror cal pareva spinus e brut,
          p tars in bcuj virzisi, e coma!

          Eun batl dret e rpit jodt
          iai cori tal mar durnt dutl so cjamn,
          e visn dal purtco che j'l  zt!

          Ca no crodi siora Berta ol sir Martn,
          tal jodi un rob e naltri ufr,
          di savej cul  cal sarl judsi divn;

          che un al pl zn s, el altrin jl pl z.







Cjnt Cuatordicin
          Dal centro dal sercli, o dal sercli al so cu
          a sjt ca muf laga taun vas rotnt,
          sl sburt al vn da dentri o dal di fu:

          la me mins aa prpit a colp tegnt cont
          di s che ji ds, cuss chapena dtis
          che santi monisins di Toms al mont,

          co dovent do rbis smilis,1282
          il so discri e chl di Beatrs,
          che, dopo di luj, tact a veva cun sti perulis:

          A chist ghi plaars, ma no vi lu ds,
          n a vus e nencja encjam pensnt,1283
          djodi di naltra verett la rads.

          Diighi se la lus canflurs cuss tant
          la vustra sostansa, cun vua restar,
          comca, taj secuj ca ni stn davnt;

          e diit coma, se cuss a restar
          dopo chi saris vibils rifs,1284
          puc a puc a no vi imbarlumir.

          Coma, da nova contentesa parts,
          ogni tant chej che in ziru a blin
          cjantnt furt, p vita ghi dn ai so s,

          cuss al pre1285, chatns sts ghi rin,
          i srclis sans a colp mostrt p legra
          tal so dols cjant e bal a vvin.

          Chl che ch di mur al  pcja voja
          par z a vivi la s, ul maj al  godt
          chel bil fresct da la eterna ploja.1286

          Chel un e doj e tre che sempri al  vivt1287
          e che sempril regnan tre en doj en un,
          maj circoscrt ma che pur al circoscrf dut,

          tre vltis cjantt al era da ogni un
          di chej spris cun tanta meloda
          che just regl al sars pal mrit dognn.

          E sintt i vevi j na vus che dal p lustria
          vegneva dal srcul minu dut modesta,
          comch, forsi, dal nzul a Maria,

          rispundi: Fin ca durar la fiesta
          in tal parads, tant il nustri amu
          atrl spandar na lus coma chista.

          La so clarsa davu ghi st al ardu;
          l ardu a la viin, e ch a tanta
          comche di grsia an d il so valu.1288

          Coma che la cjr glorioa e santa
          a sar rivistida, la nustra persona
          tant miej sar par cussi si duta cuanta;1289

          pars ca cresar s ca ghi dona
          di grsia lumina il p grant ben,
          lus cha jodi luj a mi condisina;

          in tal cresi, sta viin a lasa un clar sen,
          e lardu campja al v cuss cresnt,
          fant cresi purl raj che da chl al vn.

          Ma prpit comal cjarbn che flama al rnt,
          e che di ch al l so splendu p grant,
          cuss che la so parnsa nol v pierdnt,

          cuss stu luu ca ninglusa dut cuant,
          dal jodi da la cjrl sar supert,
          chencjam sot cjera a n chistu istnt;

          ma di barlumiris non varn aft,
          parsche i rgans dal curp a sarn furs
          a dut s che di dilt ni sar dt.

          Di chistu a si rin prons tegns e necurs
          tant l un che l altri coru, men dint!
          deideri cuss mostrnt paj so curps murs;1290

          pa li mris1291, e no forsi par lu stes volnt;
          e paj pris e chej che ben ghi volvin
          prin dotegni stu eterno aspit lunt.

          co chentr, par dut compaj, a jodvin
          un lustri nasi pintns di chl  cal era
          chei so ris in tal orint dut a splendvin.

          E coma chal tac di prima sera
          la sn tal cjl a sjdin rbis nvis
          cuss che la vista a pr e a no pr vera,

          a mi veva part l che altri nimis
          ta naltri ziru jodi a si fvin
          al di fu da li prin circonfernsis.

          O sfavil dal Spirt Sant, just lumn!,
          comcha jodi, incandesnt, i vevi provt
          cuj me vuj che, doms, no lu sufrvin!1292

          Ma Beatrs, biela e ridnt, si veva mostrt
          davnt di me, che tra chs chi vevi jodt
          par no vej la mins segut, ndavu i vevi last.1293

          I me vuj a vvin alr di nuf1294 vt la virtt
          dalsasi, e jodt mi eri trasportt
          besu cun ic in ta na p alta salt.1295

          Mi eri ben necurt chieri pn alt rivt
          pal ridi, comun fuc colort, da la stela,
          che p ros dal slit miera somet.

          Cun dut il me cu e cun che perula
          che dentri ducjui vn, Diu oant
          i vevi par vej vt sta grsia nova e biela.

          Tal me spirt no si veva ncjam nfreidt
          il colu dal me laud, che savt
          i vevi che, dal jodi, luj lu vevaprest;

          che cunun grant lui di rubn ntinzt
          tal mis di doj ris jodt i vevi doj luus,
          che dt i vevi: O Elios comchin lu ti sjt dut!1296

          Com chjodi si f, cun puntns luminus
          psuje grancj, blancjastra fra i plos dal mont
          Galsia, ca si grtinl cjf mis famous,1297

          cuss costels chej risn tal profnt
          di Mars a fvin il venerbil sen1298
          ca unsin i cuadrns taun rotnt.

          Ch p fuarta  la memoria me dal inzn;
          pars chen ta che crus al lampava Crist
          cuss chj no saj cjat fu un eempli dn;

          ma chl cal cjoj s la so crus el segus Crist,
          mi scuar par chl chji no pl dii ei ts,
          ben jodnt ta dut chel luu balen Crist.

          Daun bras al altri e fral p alt el p bas1299
          un sintil sjodeva di gjugjultis,
          p di dut tal so unsi e tal traps:

          cuss a sjdin, drtis e sturtis,
          svltis e strchis, rifant la vista,
          duti che robtis che, lngis e crtis,

          tal raj si mvin, cu li cuals si lista
          spes lombrena1300 che, pa la so protesin
          cun inzn e art a otn a pusta.

          E comche giga1301 o arpa, cu la tensin
          di tanti curdis un tintin dols ghi crjn
          a chl che ben nol caps la so funsin,

          cuss da li lus ca mi si mostrvin
          da la crusl vegneval sun di na cansn
          ca ni estaiva, sensa cap l n.

          Cantendeva tant laudi capvi benn,
          che a mi Risurs e Vns mi vegnvin
          coma chl cal snt ma di cap nol  bon.

          Chisti melodis tant gust a mi dvin
          che fin a chel momnt l nuja di nuja
          a veva vncs tant dols che cuss let mi vvin.

          A pareva chista na tant granda voja
          da pospni il plaej di chej vuj1302 biej
          chen chej mirnt dutl rest si ridsn nuja;

          ma chej ca jdin che chiscju sigj miej
          a fn ogni bielesa pn s chi zn,
          e chj no mierincjam voltt a chej,

          di chl chi mi acui par scumi a psin
          scumi1303, jodnt che j i ds il ver;
          parschel plaej  nol  chl so cunfn,

          ma znt in s si f p e p sincr.1304







Cjnt Cuindicin
          La benevula volontt ta la cual
          sempri si dsfa l amu che dret al suspira
          coma la cupiditt ta ch1305 dal mal,

          sidina sidina ft st a vvin che dolsa lira,1306
          cuss che tat a vvin che santi curdis
          che la destra1307 dal cjl a mola e tira.

          Cuant maj a sarani al bon pre srdis
          che sostnsis che par dami corgju
          di fighi domndis a rin sidnis stdis?

          Al  un ben1308 che sensa fin a ghi planzi s
          chl che, par amu di rbis chetrnis
          no sn, il amu ver al buta j.

          Coma ta li ns cujtis e pris
          rpit sjt un foght ogni tant
          chel vuli al muf ta che plcidi sris,

          ea pr stela chel so post a st cambint,
          sa no fs che par ind ca simpa
          dut al  compaj e chl al duraun istnt;

          cuss dal bras cha destral para via,
          ai pi di che crus al  cort un astro
          da la costelasin brilnt di gloria;

          sta gema a no veva last il so nastro
          ma pa la strica radil si veva movt,
          soment fuc davu dal alabstro:

          svelt cuss1309 al eral spirt dAnchs davnt vegnt,
          se fede i vn ta la nustra miej mua,
          cuant chen Eliio dal f si veva necuarzt.1310

          O sanguis meus, o superinfusa
          gratia Dei, sicut tibi cui
          bis unquam coeli ianua reclusa?1311

          Cussl lumn, chj voltt mi eri a luj;
          ei me vuj a rin dopo zs a Beatrs,
          che, znt ch e l, mbacucht mi vvin i vuj

          che tant ridnt a ardvin di Beatrs
          ca pareva chei ms tocjt a vsinl font
          da la me grsia e dal me parads.

          Alr, in tal jodi en tal sinti gjocnt,
          si veva mett stu sprit a cont rbis
          chji no vevi capt pal so parl profnt;

          intindt nol veva di dmi rbis scris,
          ma ghi veva tocjt, par via chel so conct

          tant p alt al era dal cap daj mis.

          E cuant che l arco dal so ruvnt afit
          sfogt siera, chel so parl l era j vegnt
          visn di l cal tacal nustri intelt,

          chistu stt al era chl ch'i vevi par prin comprendt:
          Che benedt ti sdis Tu, trin e un,
          par vighi a la siminsa me cuss ben tindt!

          E al veva dopo dt: Un bil e lontn din
          che vegnt mi vevan tal leil libri grant1312
          che fu nol lasa nisn sen, ma nisn,

          contnt tias ft, fil me, stu luu, e tant,
          dand chi ti parli, da che stesa1313 sistt
          che llis mplumt tia par zn alt cuss tant.

          Chen mel to pensej al lus, ti pr di vej capt,
          da chl che prin1314 al , comcal radia
          dalun il sinc el sis, s ben al  capt;

          par chl cuj chi soj e pars ca ti soma
          p viva la me flama no ti domndis,
          di ogni altra tal splendu di stasembla.

          E ti par just; ch, psuj e grancj, i spris
          di chista vita tal spieli a jdin,
          tal cual, prin di pensalu, il pensej tjdis;1315

          ma parsche dal amu sant, chji jt da visn
          e no mi maj fu di vuli e mimplens
          di na voja dolsa, ltris ghi gdin,

          cun buni perulis, sigris e furtis,
          il volej to cal suni el to deidej,
          chji rispnt par volej di altri lgis!

          Voltt mi eri a Beatrs, chel pensej
          me za saveva e, ridnt, un sen
          mi veva ft che llis virt ghi veva al me volej.

          Tact i vevi alr cuss: Il afit el sen,1316
          cuant chjodt i vis la prim ecualitt,
          compis vi sn sts ds, chognn ads al tn,

          chl soreli che rdi via ft e lumint
          cul cjalt e cu la lus1317, in dut al  compaj,
          che chist a chl nol pl si paragont.1318

          Ma voja e argumnt n taj mortaj,1319
          pa la ran ca vi manifesta,
          lis da li stsis plmis no in maj;

          j, duncja, chi soj mortl, i snt chista
          diegualitt, e par chl i ringrasij
          cul me cu par chista paterna fista.

          E alora, tops bil, ti suplichj,
          te che chistu presius gjojl t'ingmis,
          di dmil to nncol me deidej.

          Contnt di viti fra li me ramsis1320
          i soj belz stt; ji soj la to rads:
          dt ghi veva cuss a li me perulis.

          E p ncjam al veva dt: Chl dal cual si ds
          chel to nn al vn, e che sentis e p
          zirt al l montn ta la prima curns,

          il to bivul al era e me f:
          prpit ben a zars se la so fadja
          lungja1321 cul to f ti vs da scurtighi.

          Florensa dentri da la mura vecja,
          dand ca cjoj ncjam la tersa e la nona,1322
          a viveva moderada e sensa pecja.1323

          Cjadenuta no veva n corona,
          n ctulis orndis n sintra
          chel vuli a fs tir p da la persona.

          No ghi fvin, nasnt, encjam poura
          li fiis al pari; chl timp e li dtis
          norinncjam fu dogni miura.1324

          Non drin cjis di fama vujtis;1325
          nol era ncjam rivt Sardanapl1326
          a mostr s ca si fn ta li cjmaris.1327

          Encjam nol era vinst Monteml
          dal vustri Usieladu che coma vinst
          tal zn s, cuss al sarn tal so cal.1328

          Cun sintra di corn e vus iai jodt
          Belincjn Berti, e sensa truc fasi avnt
          la so fmina, chera naturl in dut;1329

          Chej dal Nerli e dal Vecju l davnt
          i jodevi, contns, cun pil scujrta,
          e li so fminis ca filvin cjantnt.1330

          Furtundis lu! chognnera certa
          di vign l soterada1331, e nisuna
          pa la Fransa, a era l tal lit deerta.1332

          Una a tindeval ninin ta la cuna
          e cul ninanana lu consolava,
          che paj genitus ndn ria roba p buna?

          Che altranvensi, mentri ca filava,
          fibis daj Trojns a la so fama
          e pur di Fiul e Romaghi contava.

          Ta chej timps a sars stada na marava
          na Cjanghla o un Lapo Saltarl
          comchadsl sars Cincint o Corna.1333

          Taun cuss ripot e taun cuss bil
          vivi di citadns e taun so Cristin
          ambint chalora al era chistu ostl,

          Maria mi veva dt, clamada dal sig san;1334
          en ta chel antc Batisteri1335 vustri
          ft i eri stt Cjasaguida e cristin.

          Mornt miera fradi, e Elieo naltri;
          la me fminaera da Val di Pat,1336
          e da ll vn il nn di Alighieri.

          Iai dopo segut l imperatu Cort;1337
          e pa li me peris al veva vt la grsia
          di ricognsimi, e cavalir  i veva ft.

          Davu ghi eri zt cuntra la malsia
          da la ls di chel ppul cal uurpa
          par colpa daj pastus1338, la vustra gjustsia.

          Da che zentjaee marava?
          dal mont fals i eri stt alr dislet
          che par amu so tantnimis al pla;

          e dal martri a chista pas i eri rivt.







Cjnt Sedicin
          O nobilitt dal nustri sanc, se tu puart
          la zent z cuss tant in gloria i ti fs
          ca j ind che flap al l nustri afit,

          na marava maj no ti mi sars;
          parsche l chel nustri apett maj nol  svit,
          tal cjl i ds, gloria i vevi sintt, e pas.1339

          Ti ss tu comun mant ca si tn prest scurtt
          che, sa no si lu slungjaun puc di dn d,
          coma cun furfis a lu tnl timp ben tajt.

          Cul vu1340 che par prin i vn jodt Roma sufr,
          e che la so fama noa p tant ut,
          alora iai di nuf scuminsit a part;

          ma Beatrs, ca no mi veva maj last,
          ridnt, a pareva ch ca veva tost
          al prin fal di Ginevra, comche scrt a  stt.1341

          Vui sis me pari, a dii mi eri mett;
          Vui mi dis di parl gran cunfidnsa;
          vui mi tegnis alt, cuss che ji soj p che jn dut.

          La me mins a gt cuss tant di s stesa,
          e dapardt di contentsa a simplens,
          ca no si romp di tanta legresa.

          Alr, bon pari, i vuej chi mi didis
          cuj ca rin i vustri vcjus, e comchei is
          a rin tai vustri prins mis e ds.1342

          Dal piorr di San Zuan see chi pensis?1343
          com al ria alora? E li zens cuj ca rin
          ul di p grant mrit, s'i vi recuardis?

          Comchal sofl dal vint rdi p ben i jodn
          la flama dal cjarbn, jodt i vevi che ul
          al me dols dii pl lueval lumn;

          e comchai me vuj si feva la lus p biela,
          cussi cun vus Oh cuss biela e dolsa,
          ma no cun chista moderna favela,

          dt mi veva: Dal d dal prin Ave, comsi s,
          che dal so part me mari, ca  santa,
          cun me libert si veva da la gravidansa,

          al so Len ben sincsnt e sincuanta
          e trenta vltis al era vegnt chistu fuc
          anflamesi di nuf sot ogni so planta.1344

          Chistua basta sinti daj vcjus, zent di sest;
          cuj ca rin e dand che vegns a rin
          al  miejl tai chel discori onst.1345

          Ducju chej che, che volta, ch a podvin
          rmis part fra Mart e il Batista1346,
          il cuint a rin di chej chads ch a vvin.

          ma la citadinansa, ca e ads mista,
          di Cjamps, di Certaldus e, s, di Feghn,
          a era pura fin al ltin artista.1347

          Oh cuant ca sars miej sighi visn
          da li zens chji ds, e a la Galusa
          e al Trespin di vej il vustri cunfn,

          che dentri vilis e sopuart la spusa
          dal contadn di Guiglin e di Signa,
          chel vuli par barat sempril gusa!1348

          Sa no ghi fs stada a Sear madrigna
          che zent che tant miej da curl mont vars
          e coma mari al f sighi benigna,

          un tal1349, ft fiorentn, al cambiae smercjads,
          invensi di z dret l daj Similfns,
          elemoinnt, comi so vos puars;

          Montemurlol sars encjam daj Cons;
          a sarsin i Sercuj sotl plevn dAcn,
          e forsi in Valdigrf i Bondajmns.1350

          L infls di zens nvis al cra cunfuin
          e chistu al  sempriun mal pa li contrdis,1351
          comche mal ghi vn a un cal  mangjn;

          un toru svurp a col p svelt ti lu jdis
          che nagnela svuarba; e spes a taja
          di p e tant miej una che sinc spdis.

          Se tu ti vurdis Luni e Urbisalia
          comca sn zdis, e coma ca zarn
          davu di lu Chiui e Sinigalia,1352

          di sinti comche li strpis a disfasia vn
          no ti sar n roba nova n dura
          cuant che clar a  chencja li sits na fin a n.

          Ca mri dut a  roba sigura,
          e vultris pur, ma la murtn cualchiduna1353
          ben a si plata; ma la vita puca dura.

          E comchel zir dal cjl da la luna
          sempril cujrs el discujrs li spigis,
          cuss a Firense ghi f la furtuna:

          par chl un nol  di fasi maravis
          sj a parli mi mt daj als Fiorentns
          caan li so grandi ludisn tal timp platdis.

          Jodt iai ji Ugos ei Catelns,
          i Filps, i Grecs, i Ormns ei Albercs,
          zn tal cal, ma ilstris citadns;1354

          e di chejn daj jods, tant grancj che antcs,
          cun chl da la Sanla, chl da lArga,
          e Soldanirs e Ardngas e Bostcs.

          L di che puarta chads a  carga
          di cuss tanta cativria in dut,
          canfondar sta barcja1355 di maj cuss carga,

          I Revignns a rin, dand che vegnt
          al eral cont Guido e ducju chej chel nn
          di Beluncjn a n in sguit otegnt.1356

          Chej che da la Prea a savvin z benn
          coma govern, e chl dal Galigaj
          z di oru a vvin il pmul dal so nn.1357

          La strica dal Gris1358 era granda asaj,
          compur i Sachs, Zucs, Fifns e Bars
          e Gjaj e chej che ros a doventvin pal staj.1359

          La scja che cresi a veva ft i Calfs
          a era z biele grosa, e z magistrs
          a rin i Ssios e i Arigs.

          Oh cuant ben chjodt iai chej sts disfs
          da la so rogansa! E li blis doru1360
          flur a fvin Firense in ducju i so gran fs.

          Cuss a fvin i pris di chej che di oru,
          cuant che la vustra gliial vscul no veva,
          grs si sn fs sints a consistoru.1361

          Che rasa di zent rognta,  ca  belva
          cun chl cal scjmpa, ma sjodi unl fl dint,
          ol tacun, na pioruta a fasi jodi a v,

          se pur zentuta, z si zeva ngrandnt;
          chist no ghi zeva dret a Bertn Dont,
          chel misir al  chej1362 dopo ft parnt.

          Belz al eral Caponsc tal mercjt,
          da Fiul vegnt, e belz al era
          un bon citadn Gjuda, el Infangt.

          I ds na roba ncredbil ma vera:
          tal srcul di mis sientrava pa na puarta
          ca cjoleval nn da chej da la Pera.1363

          Ognn che la bielinsgna al parta
          dal grant barn, cun che stima e nn
          cha recuard il d di San Toms ni parta,

          da luj ttul e patrimoni cjls a sn;
          encja se cul ppul vuej si tn unt
          chl cal  cun fsa ornada benn.1364

          Gualtirs e Importns z a stvin pult;
          el Borc encjam p cujtl sars
          sel bacn di cers visns1365 nol vs subt.

          La cja caa caut il vustri planzi e sighs
          pal just disprs che caut via la murt,
          e partt via al scunfurt chi vis ads,

          onorada a era, sensa turt:
          O Bonbelmnt, se mal cha scjamp tias ft
          da li so nsis par cjat taltri bras cunfurt!1366

          Scontns a sn tncjus chel cjl a varsin laudt
          se Diu a Ema ti vs concedt
          cuant che par prin in sitt tiris rivt.

          Maa che sema di piera1367 ghia convegnt
          ch ca vuardal puntche Firense a fins
          che ps che par un bil puc a veva vt.

          Cun chisti zens e cun lu pur cun ltris,
          ta sta calma Firense i vevi jodt
          che ran no veva di spandi lgrimis:

          cun sti zens djodi la Gloria iai podt
          dal so ppul, e just, tant chel so glio
          maj nol era cul cul in s stt mett,

          n maj al era doventt ros, stu glio.1368







Cjnt Diisietin
          Coma chl zt a Climen, sigr volnt
          si di s che da naltril veva sintt,
          che pur vuej il pari al f di d tant no si snt;1369

          tal ieri j, ei eri cuss stt sintt
          da Beatrs e pur da chel sant lumn
          che prin par me dal so post si veva movt.

          Par chl ic co, f che ben a lin
          i to deidris, mi veva dt,  cuss che chscjus
          ben segns tal so flame a vgnin,

          ch, sei to pensis z i cognosn dcjus,
          il to parl lo stes ti tn abitut
          a dii Iai sit cuant chei lvris tias ss.

          O antent me che tant i ti tns levt
          che comche taun tringul li mins ternis
          doj nguj virs noan maj cjatt,1370

          cuss tui tjs li rbis contingntis
          prin chen s a sdin, ben mirnt il punt
          chal stes timp dtis al jt li pochis;

          cuant che cun Virglio ieri, punt par punt,
          s pal mont che li nimis al cura,
          e pur cuant che ji zvin tal mont defunt,1371

          dt miera stt da la me vita futura
          roba seria, ma cha ogni violenta
          scsa ic a si vars tegnt dura.

          Par chl a sars la me voja contenta
          di savej s chel cau mi tn visn;
          chun folc ca sjt riv di f mal al stenta.

          Cuss ghi vevi dt alr a chel stes lumn
          che prin mi veva parlt; e com'ca veva volt
          Beatrs li me vis si avervin.

          No cun stupiddis, chel mont pagn, dut,
          inviscj si lasava prin che l Agnl
          paj pecjs dal mont a mur l era zt,

          ma cun perulis clris e cun bil
          Latn precs dt mi veva chel amu paterno,1372
          chenglust al eran tal so ridi bil:

          La contingensa, che fu dal cuaderno
          da la vustra matria a no si spnt,
          ben joduda a dal vuli eterno:

          necesaria  a no v par chel doventnt,
          comca no v dal vuli 'nd ca si spila
          na nf che la curnt a st j mennt.1373

          Da l, cuss comca vn ta lorla
          la muica dolsa dal organo, mi vn
          tal vuli il disn da la to tela,1374

          comcheilit al era stt Iplit dAtn
          par caua da la so crudl madrigna,1375
          a ti pur z fu di Firense ti convin.

          Chist a si vu e za si simpegna,
          e prestl sar ft da chl ca ghi pensa
          lnd cha barat Crist dutl d si simpegna.1376

          La colpa davu ghi zar, comsi s,
          a la banda urtada, ma la vendeta
          a mostrar il ver ca la dispensa.

          Ti lasars ogni roba, puareta,
          che p a ti pls; e chista a  la frecja
          che l arco dal eilio par prinl sata.

          Tjodars cuant amr ca ti sarn bocja
          il pan dltris, e cuant ca sarn dris
          da scal li scjlis cuant ca tocja.

          E chl che p ti pearn ta li splis
          a sar che compagna, bruta e trista,
          chi ti zars a cjatn ta che cjris;

          sta mata di zent, sensa Diu engrta,
          ti si far cuntra; ma dopo, e no tant,
          a var icno tula mua rota.

          La so bestialitt a zar ben mostrnt
          sta marmja; cuss che par te a sar miej
          da stu bacn siti tegnt distnt.

          Il prin rifugjo chi ti podrs vej
          cun benvolej al sar dal grant Lambart,1377
          chen ta la scjalal partal p sant1378 daj usij;

          che di te a var un s grant rigurt
          che tral f el domand, fra di vultris
          prinl sar chl che cuj ltris al  pn ritrt.1379

          Cun luj tjodars chl1380 che, nasnt, trcis
          al  vte bnisda che stela fuarta,1381
          chen tal mont lu farn f grandi rbis.

          I no saj se la zent si  z necurta
          che z par nuf is, ta la so zvin ett,
          atr di luj sti rdis1382 ft ghi vvin scorta;

          ma prin chel Guasc il alt Ricol vedi ngant,
          sintlis sjodarn da la so virtt1383
          pal disprs paj sfurs e bs belz mostrt.

          Cuant che da li so magnificnsis savt
          si var, alr nencja i so nems
          di luj tegnsi da tabaj no podrn dal dut.

          Ta li so mans a  miej chi ti ti mtis;
          lujl sar caua di tancju sestamns,
          condisins cambint par zns siris e puris.

          Ei ti tegnars scrt in ta la mins
          di luj, sensa dilu; e dt al veva rbis
          incredbilis a chej ca rin prens.

          E dopo al veva dt: Fiol me, ads tu ti caps
          chl ca ti stt dt; co li insdiis
          ca ti vegnarn entri pus is mostrdis.

          Mai no vuej chei to paens tinvidiis,
          che tant a si slungjar la to vita
          pn l dal castgu da li so cativris.1384

          Dopo che, tant, chista nima santa
          da tesi mostrt a veva di vej fint
          la tela che da me ghiera stt data,

          tact j i vevi, comun che plen di dbit,
          consej ghi domanda a na persona
          che tant ghi pls e che dut a tn capt:1385

          Ben ijt, pari me, comca si spirna
          il timp virs di me par tgnmi ben zvet,
          che peu a par un ca si bandna;1386

          alr dal ocornt mi tegnraj armt
          cuss che sel post che p mi pls cjlt mi vn,
          fu dltris pal me rim no vegnaraj butt.

          Jn tal mont che di amarsis al  plen
          en tal mont chensima al l bil gjardn
          che paj vuj di Beatrs jodt iai, e ben,

          e dopon ta chej poscj als che cuss tant a lin
          savt iai chist e chl che se da cont i vs,
          di savu furt tncjus lu cjatarsin;

          E sj al ver di si timidt i vars,
          da chej i no vegnars maj recuardt
          chantc jodarn il timp chi vivn ads.1387

          La lus ridnt canglusaval me antent,
          presius gjojl, a sfavil si veva mett
          comun raj dal soreli taun spili dort;

          e chistu al veva dt: Domun cu cal  brut
          par vej di s o dltris vergogna
          al volar che tu ti tis dal dut.1388

          Lo stes, na volta netada la fogna,
          v a mostrighi a dcjus 1389la to viin,
          e ca si grtin pur chej ca n na rogna.

          Che sensindiasar la so lesin
          al prin bocn, un bil puc di nudrimnt
          a lasar na volta digerida benn.

          La to vus a far prpit comal vint
          cha li p alti pntis a ghi d frustdis
          e a t onu e riconosimnt.

          Ma mostrdis ti sn ta chisti rdis,
          tal alt mont en ta la val doloroa
          encjnimis par grandi rbis famis,

          chel spirt di chl cal snt a nol ripoa
          n maj si ferma su eempli cal sedi
          puc cognost o plattn ta na bua,

          o che, par altri, rilt a nol fedi.







Cjnt Dicjotin
          Dal so verbo si godeva luminus
          chel spili bet, e j i stevi gustnt
          il me, tempernt dutl dols cul sindius;1390

          e che fila cha Diu mi steva mennt
          dt mi veva: Cambia pensej; pensa che visn
          ji soj di chl1391 chei maj al v libernt.

          Voltt mi eri cuj vuj ca mi luvin
          virs la biela vus dal me cunfurt,
          ei ts dal ben che chej vuj sans mi volvin;

          no pars che dal me parl mi fidi domin part,
          ma pa la mins ca pl f doma chel tant
          se p chjudada no vn dal alt, e furt.

          Di chel momnt, cuant che ic i stevi vuardnt,
          doma chist i pl dii, che il me afit
          lbar al era dognaltra voja, dut cuant,

          fin che il plaej eterno, che dirt
          al lueva in Beatrs, su me pur
          a si rifleteva dal so bil aspit.

          Alr, cu la lus di un ridi bil e pur,
          ic dt mi veva: Vltiti e scolta;
          di parads al di fu daj me vuj an d pur.1392

          Comche uch a si jt cualchi volta
          la voja che tal jodi, sa  tanta,
          da ic a vn duta lnima cjolta,

          cuss, tal sflame da la lus santa
          che volt mi veva ft, la so1393 brama jodt
          i vevi che di parlami a'n veva tanta.

          E al veva tact: Chi s chi ti ss vegnt,
          in ta stu rbul cal vif dal insima,
          che maj no si sfua e che sempril f frut,

          i spirs a sn bes, che la j, prima
          da vignn tal cjl a rin ognn famus,
          tant da vej da li mis granda stima.

          E alr vuarda ben tai bras di sta crus:
          chl chi minsonaraj, ll far chel t
          chen ta na nulal fl so lamp1394 luminus.

          Pa la so crus jodt i vevi un luu tirt
          dal nn Gjou, apenapen minsont;
          chei no saj sel dii al era prin dal ft.

          E cuant che Macabeol era stt nomint
          co un altri1395 cal vegneva rodolnt,
          e dal godi al era stu trtul animt.

          Cussi par Carlo'l Grant e par l Orlnt,
          doj chatnt segut al veva'l me sgurt
          com'chel vulil segus il so falcn svualnt.1396

          Dopo tirt a vvin Gulielmo e Renort
          e encjal duca Gotfrit la me vista
          nta che crus, coma pur Berto Guiscart.1397

          Alr, cun laltri lcisn motun ta sta pista,
          mostrat mi veva lnima ca mi veva parlt
          cuant che cun chs tal cjant a erartista.

          A la me destra mi eri alr voltt
          a Beatrs par jodi sal me dovej,
          cun perula o cun sen, mi tegns guidt;

          e jodt i vevi i so vuj luns e biej,
          lstris di legra, che il so aspit
          iltris al vinseva el so ltin parej.1398

          E prpit coma, par sinti p dilt
          tal ben f, l omp di d in d, plan plann
          a si necurs cal fila sempri p dret,

          cussi mi eri rindt cont che l chi rin
          dutl cjl crest al veva il so arc1399
          jodnt chel mircul1400 chi vevi visn.

          E comca si tramutan taun pisul arc
          di timp na fruta in blanc, cuant chen mua
          a discarga da la so vergognal carc,1401

          cussi ai me vuj, vnt voltt la mua,
          al eral candu p dols da la sesta stela1402
          che taun tic e tac ni veva ft di cjaa.

          Jodt i vevi'n ta che stela bunae biela
          il lui dal grant amu che l al era
          paj me vuj scrivnt la nustra favela.1403

          E coma grus ca si lsin da la cjera,
          cuai godnt di dii ca rin pasdis,
          a crjn na tonda o altra schiera,

          cussn ta li lus li santi creatris
          svualnt a cjantvin, ea favin
          un D oun I oun L cu li so figris.

          Prima, cul so cjant a si movvin;
          dopo, doventnt un di chiscju dins,
          a stvin fers un puc e a tavin.

          O divina Pegasa1404 chei nustr inzns
          par timp e timp ti fs che glorius a rstin,
          e cun chej pur li nustri sits e regns,

          luminjmi di te, che spic a fdin
          sti figuris comchj liai concepdis:
          chen ta scju versl to podej dcjus jodi a psin!

          Sinc vltis sit si rin alr mostrdis
          vocals e consonntis; e nott
          i vevi sti pars coma chj li vevi joddis.

          DILIGITE IUSTITIAM ben oservt
          i vevi s che par prinera ch piturt,
          da QUI IUDICATIS TERRAM1405 seguitt.

          Tal EM dal cuint vocabul dut ordint
          al steva ogni spirt, cuss che Gjove stes
          darznt al fasava stu lui dort.

          E p lcis jodt vign j a vvin i vuj ms
          e pojsi tal colm dal EM, da ind
          chel ben p alt a laudvin, dtis chs.1406

          Dopo, comchal bati di na sclampa bruada,
          na nula sijt salt fu di falscjs
          che paj vilns a roba furtunada,

          co alr il lamp di mil lcis,
          e p, zn s tjodvis, o tant o puc,
          par volej di chl1407 ca li veva mpidis;

          e cuant chogni lumn al era zt tal so luc,
          i vevi 'l cjf el cul di nacuila jodt
          vign fu dal din ben clar di stu fuc.

          Il pitu di dut chistu, mestri nol  maj vt;
          ma mestri l  luj, e da luj a vn fu
          la virtt ca informa1408 i ns dapardt.

          I altri bes, che contns ognn di lu
          a parvin dsin ta la M ingilis,
          puca puc pal usil jodt si ghi veva'l cu.1409

          O biela stela, cuanti gmis chi tias
          ca mi mostrin che la nustra gjustsia
          a vn da scju cjlos chi ti tns ngems!

          Par chl j i prej la mins che insi a
          ghi d al motu to e virtt che ben
          a vuardi dand chel funl vn chel to rajl vsia;1410

          cuss che naltra voltal mostril so disdn
          di dut chel barat dentri dal templi1411
          che daj mrtirs che ft lu vvin al era plen.

          O solds sans dal cjl che ji contempli,
          lotit furt par chej che la j in cjera
          pierds a sn par via dal brut eempli!

          Cu li spdis si feva na volta guera;
          ma ds a la fn chej chal cjli a sn atfs
          il pan1412 chel bon Pari a nisn majl siera.

          Ma tu che doma par scancel1413 ti scrfs,
          pensa che Pieri e Pauli, che murs a sn
          pal cjamp1414 chi ti gustis, a sn encjam vfs.

          Tu ti ps ben dii: Ji saj s ca  bon;
          joi vuej doma chl che besu al  vivt
          e ca n pal saltus martiritn tal saln;

          j il pescjadu i no cogns, nl Pault.1415







Cjnt Dicjanovin
          Davnt di me i jodevi cun lalis virtis
          il bil din1416 che cun chel so godi grant
          a fvin lnimis ul undis.

          Ognuna pareva un rubn che tant
          cunun raj di soreli ardnt al sts
          che ai me vuj si rifleteva brilnt.

          E chl che a cont i mi mt ads,
          dt nol  maj stt, n scrt da vingjstri,
          n dinventalu nisn maj sinsumiars;

          chjodt i vevi e pur sintt i vevi il rostri1417
          che al j e al me a ghi d vus
          invensi di u il me el nustri.1418

          E alr: Par si bon e gjudisius,
          ealtt i soj j ch a che Gloria
          che di p no si pl si deiderus;

          en tal mont iai last la me memoria
          buna, tant buna, ma che li zens trstis
          a ludin ma a no segusin par nuja.

          Cuss domun calu di tanti bris
          sinti si f, comche da tancju amus
          un sun su si sinteva da li so bcis.1419

          E alora j: O semprivrs flus
          dal eterno bon godi; che pur domun
          some mi fis ducju i vustri odus,

          sodisfit suspirnt il me grant din
          che par cuss tant timp mia last plen di fan,
          chen tal mont di cjoli nol  stt bon nisn.

          Joi saj ben che sen cjl ta'un altri ren1420
          sempri a si spila il volej divn,
          pucn vu a si riflt, e sensa veln.

          Ben i savis chi mi tn pront e visn
          par scoltavi; i savis cual cal  chel
          dbit chen mins maj nol vu stami sidn.

          Coma un falcon cal vn fu dal cjapil,1421
          al muf il cjf e llis al bt contnt,
          granda voja mostrnt, fansi dut bil,

          cuss al fasi jodt i vevi dut intnt
          stu sen, da grsia divina festegjt
          cun chel dols cjant che ln alt al  sempri prent.

          E tact al veva: Chl chel comps al  slungjt
          fin a la fin dal mont, e dentri di chel trat
          il misterius el manifest al  last,

          nol l so valu podt las cuss stampt
          dapardt l univrs, che il so verbo,
          infint, parzora di dutl fs restt.

          E a  par chl che il prin superbo1422
          che p grant al era dogni creatura,
          crut al era colt crodnt di savej p dal verbo;

          e da chistu sjt chogni inferiu natura
          un vs masa psul a par dut chel ben
          sensa fin e chen s cun sl miura.1423

          Duncja la nustra vista, chal p a tn
          doma cualchidn daj ris da la mins
          che dtis li rbis dal mont a contn,

          a no pl da se stesa tegni a mins
          tant chel so prinspit1424 a no sinterna
          tant pn l daj nustri slis sintimns.

          Cuss chen ta la gjustsia eterna
          il disrni cal risif1425 il vustri mont,
          coma vuli tal mar, dentri a sinterna;

          che, par tant che da la rival jtl font,
          lontn tal mar no lu jt, cal  lo stes
          l, ma plattl tn il so si profnt.

          Lustri nol , sa nol vn dal sern stes
          che maj si turba; ma l  nvnsi dut scur,
          o par pasin da la cjr o veln daj bs.1426

          Ads che chel post profnt ti ss sigr
          ca ti platava la gjustisia viva,
          che fin a capla tiera stt dur;

          che chist ti divis: un al nasn riva
          dal Indus, ind che nisn al da lesins
          su Crist, n di luj a lei o scrivi al v;

          el so volej e li so buni asins,
          par cuant chel nustri raonl jt,
          sensa pecjt tal dii o vivi a sn.

          Sensa fede o batiin al mu: jt
          parsl vegnia condant stu puron?1427
          nd a ee la so colpa se luj nol crt?1428

          Cuj sotu tu da mtiti tal cjadren1429
          par gjudic da mirs di mis di lontn,
          che djodi nencja na cuartan l no ti ss bon?

          Chej che voja di zn tal sutl aan,
          se guids da la scritura i no fsis,
          rans di dbit i'n varsis a plena man.

          Oh nemaj da la cjera! Oh mins sglnfis!1430
          La prima volontt, ca n s tant buna,
          e ca l p grant ben, sempri l a , tal so post fs.

          Ogni roba a  justa se cun ic a  una:1431
          roba creadal ben a sa no tira,
          ma ic, risplendnt, a ognn lu dona.1432

          Comchensimal nit zvualnt a zira
          dopche la cicgnal past ghia dt ai fs,
          e comche chl cal  past al amira,

          cuss si veva ft1433, e cuss alst i vevi li sis,
          la figura benedeta, che llis
          a moveva sburtdis da tancju consis.

          Atorotr svualnt a cjantava: Li ntis
          ms, a clar, i fis fadja a caplis;
          il pensej di Diu puri no comprendis.1434

          Al cujetasi di che lustri flmis
          dal Spirt Sant chencjam l eran tal sen
          chai Romns ghi veva dt rivernsis,

          di nuf  al veva tact: Ch s, in ta chistu regn,
          maj nol  vegnt nisn ca nol crods in Crist
          n prin n dopo cal vegns nclaudt tal ln.

          Ma jt: tncjus di lu a sghin Crist, Crist!
          en tal d dal judsi a sarn p lontns
          di luj1435 che chej che maj cognost noan Crist.

          E lAbisnl danar chiscju Cristins
          cuant ca si spartirn chisti do sculis,
          una sempri siora e laltran taj dns.1436

          Se diarani i Persins ai re vstris?
          Coma a jodarani chel libri virt
          nd che li pcis ss a sn dtis scrtis?

          L sjodar, tra lperis dAlbert,1437
          ch che fra puc a scrivar la pena
          su chl ca cambiarl regnu di Pragan desrt.1438

          L a sjodarl mal che l dal Sena
          al cauar, falsificnt bes a plen,
          chl chel cinghill far crep, cun pena.1439

          L di che supirbia sjodar il sen
          che mt a f dovent l Inglis el Scosis
          che bis no sn di rest tal so tern.

          La lusria a sjodeva  e li cortis plis
          di chl di Spagna e di chel re Bom,
          che virtt maj la vt, ma doma brus plais.1440

          Si ghjodar al sut di Gjerusalm
          segnada cun una I la so bontt,
          ma lopst ghi sar segnt cu na em.1441

          Sjodar lavarsia e la viltt
          di chl che vuardin al  da liula dal fuc
          nd chAnchs fint al veva la so lungja estt;

          e par da nidea di cuant cal  luj puc
          a bastarn un pu di lteris scurtdis
          chun biel puc ni diarn cul dii puc.1442

          E sjodarn pur li peris sprcis
          dal barba1443 e dal fradi che na nasin
          aan dionort e pur do cornis.

          E chej che re dal Portogal e Norvegja a sn,
          l si cognosarn, e chl di Rasa1444
          che cuj bs di Venesia al veva ft puc di bon.1445

          Beda Ungaria sa no si lasa
          p malmen! e beda Navra
          sa si arms dal mont1446 ca la fsa!

          E ducjuan di crodi che par capara
          di chistu, Nicoia e Famagosta
          furt si lgnin pal neml di so cjera1447,

          che dimbnda daj ltris  no si scosta.







Cjnt Vincjin
          Cuant che chl che lus a dut il mont ghi d,
          dal nustremisferi jl vn el v via
          cuss che'l d dapardt a distudasi al v,

          il cjl, che doma di luj prin simpa,
          ai nustri vuj si f di nuf a colp prent
          par ducj chej lumns chognn di luj simpja;

          en mins stu da f dal cjl si veva ft prent
          cuant chel sen dal mont e daj so dcis
          di parl l veva smett, cujt restnt e tant;

          ma sbit dopo, laltri bieli lcis
          sempri p lunt a cjant si vvin mett
          cansns che ben i recuardi ca rin sovis.

          O divn amu, di ridi dut cujerzt,
          cuant chi ti luvis cun che melodis dlsis
          che di pensis sans a cjantvin par dut!

          Dopo che chisti lustri piris presiis
          che la sesta lus ngjem i vevi jodt
          cujett a vvin langlichis ntis,

          di sintil murmur dun rvul mi veva part
          che da clapa clap jl vegneva lmpit e clar
          da la gran fontana nd cal era nast.

          E comdal cul da la ghitaral sun clar
          dut ben si sesta, comcal f dal but
          da la pva il sofl dal montagnr,

          cuss, sensa nencja spet un mint,
          il murmur da lcuila sbuignt
          al era vegnt s pal cul, fin che dols lu vevi sintt.

          Da mrmura vus s stesa alr cambint,
          fu dal so bc in forma di perulis
          bilis i vevi sintt, che ch iai scrt dut cuant.

          La part chen me a jt e chen cuilis
          mortlisl soreli a vuarda, al veva tact,
          a miej che ads benn i ti vurdis,

          parsche daj fogs che forma mian dt,
          chej nd chel vulin tal cjf mi sflama,
          tant miej daj ltris al  ognn di lu dott.1448

          Chl che tal mis dal vuli al sfavila,
          il grant cjantadu l  stt dal Sprit Sant,
          che da post a post larca movt al vea:

          ads benl cogns il mrit dal so cjnt,1449
          che luj stes al  efit dal so consej stes
          par grsia vuda che granda altritnt.1450

          Daj sinc che sercli mi fn dal vuli stes,
          chl1451 che al bc p visn a mi ,
          la veduluta consolt al  pal f stes1452:

          ads tant ben al s cuant costus cal 
          il st lontn di Crist, pa lesperiensa
          di sta dols vita e di ch choposta ghi.1453

          E chl che dopo a si jtn ta la sirconferensa
          che minsont iai, tal alt da la sa,
          la murt al  ritardt par f penitensa:1454

          ads al s chencja cuant chun al pra
          che chl di vuejl sedi pal domn last
          il judsi eterno a nol cambia.1455

          Chel altri pn l, cu li lgis al me lt,
          cu na buna intensin caa vt brut frut,
          par z davu dal pastu, grec si veva ft:1456

          ads al caps comchel mal ca sia vt
          dal so ben oper a no ghia ft dan
          encja sel mont da ln cn malora l  zt.

          E chl che ta la curvan j i oservn,1457
          Gulielmo l era, che che cjera a plans a stora
          par Carlo e Federico el so maln:1458

          ads al s coma ca sinamra
          il cjl di un re just, e a li sintlis
          dal so splendu encja ds a sindra.1459

          Cujl crodarsia la j, tal mont di pcis,
          che Rifo Trojn1460 al fsn ta stu rotnt
          uch la cuinta da li lcis sntis?

          Ads alc al cogns ben di s chel mont
          nol pl par nuja jodi da la grsia
          divna, o almancu no fin in font.

          Comna lodula chen aria si spsia,
          prin cjantnt, e dopo tant contenta
          da li dolsi ntis ca la lsin ssia,1461

          cuss ben clara mi veva part la mprnta
          dal plaej eterno, el so deideri
          che a chl ogni roba si atn e doventa.1462

          E forsi parsche plen di dbit ieri
          comun spili plen di rbis colordis,
          pa lunc di spet, tant, bon noeri;

          ma li perulis: Se soni sti rbis?
          a mi rin fu di so volej sbrisdis;
          ea colp un bril jodt i vevi di fistis.

          Sbit dopo, cun brilanti ocjdis
          chistu sen benedt a mi veva rispundt
          prin chi ghi fs j stes altri domndis.

          Chistu tu i ti crdis di caplu dut
          pars chji lu ds, mal coma no ti lu ss;
          comchel crodt sps a nol  comprendt.

          Coma chej ca prin di cap li rbis ch'iti fs,
          par nn e basta, ma la so quiditt1463
          no la jdin se dltris no vegnn juds.

          Regnum coelorum a sufr l  partt
          dal grant amu e da la speransa
          cha vinsi a v la divn volontt;

          noun lot tra omp e omp, comca si pensa,
          ma ic a vns parsca vu si vinsuda
          e, vinsuda, a vns cu la so benevolensa.1464

          La prima e la cuintnima1465 l mpostada
          a ti lasa a bocja virta, chen ic tjs
          la regjn daj nzui ben piturada.

          Daj so curps fu no sn vegns, comchi ti crs,
          spirs pagns, ma cristins, cun fede plena
          sul Crist che da z o z zt al eran crus.

          Chun dal infir, dand ca no si torna
          maj par f dal ben, taj so vus al  tornt,
          pa la grsia chel sper a adrna;

          dal gran sper che s tant al  judt
          il pre1466 che Diu lu risusits,
          par podej vejl so deideri scoltt.

          Il spirt glorius chads ni tn volts,1467
          tornt a la cjr, e l par amondi puc,
          tant al veva crodt che luj a lu juds;

          e crodnt impijt a si vev'n ta un cuss grant fuc
          di amu par luj1468, cha la so murt seconda
          uch al era vegnt, in ta stu bil luc.1469

          L altri1470, che par grsia di na tant fonda
          fontanal sgorga, che maj creatura
          jodia podt fin ta lltima onda,

          dutl so amu la j al veva dt a vita pura;
          che Diu, da grsia grsia1471 ghi veva vierzt
          il vuli a la nustra redensin futura:

          e pars ch luj al veva crodt, p nol era zt
          a sufr la spusa dal paganin;
          ma  critic che perversin si veva mett.

          Che tre siris1472 l ghi vvin ft da batiin,
          che visn la roda destra tias jodt,
          davnt dal batie p di un milin.

          O predestinasin, che maj a n podt
          la to rads jodi, n maj a podarn,
          chej chel prin motu1473 a cap no zarn dal dut!

          E vultris, puora zent, no stit dasi afn
          a gjudic; ch nu stes, che Diu i jodn,
          dal cognosi ducjui els i sn lontn;

          e dols ni che dal savej lontns i sn
          el nustri ben a chistu ben sinclina,1474
          che chl che Diul vu, encja nui voln.

          Cuss da che splendida lus divina,
          par ben sclarmi la me puora vista
          risevt i vevi sta buna midiina.

          E comun cjantadu un bon citarista
          davu ghi v cuj so zucs da la cuarda,
          chencjam p gust al  un chel cjntl scolta,

          cuss ntnt cal parlava, di recuard
          mi vn chjodt i vevi li do lus bedis
          che, comche cul batinsimit da li sis unl vuarda,1475

          cul so parl si movvin li flamtis.







Cjnt Vincjunin
          Belz sirin i me vuj di nuf fiss
          su la me Beatrs1476, e cun lul me cu,
          che p di ic no est altri ca ghi pls.

          Ic a no rideva; ma Sel colu
          dal me ridi tjods, mi veva dt, ti restars
          com Seml chen sinia si veva ft par amu;1477

          la me bielesa, chen tal alsasi stes
          dal eterno pals, pa v lunt
          coma che fin ch jodt i tias tu stes,

          sa no si tempers, tant p risplendnt1478
          al doventars1479 che li fursis ts al so luu
          a sarsin comalc chel folcl v distrunt.

          I sn ads rivs al sitin splendu
          che sot dal din dal len dut ardnt
          la jl radia misturt1480 il so valu.

          Davu daj to vuj tn ben fisada la mint
          e f che chej a spilin la figura
          chen ta chistu spieli1481 ti zars jodnt.

          Sunl savs chji mi stevi godnt na vura
          dut il me contempl di chel aspit bet,
          cuant che djodi altri mi eri dt cura,

          al capirs benn cuant chi eri grat
          di ubidighi a la me biela scorta,
          balansnt chistu cul splendu z contemplt.

          In ta chel cristl che il nn al parta
          znt atr dal montdal so duce, tant bon
          che sot di luj a era ogni malsia muarta,1482

          dut doru che tanta brilava e benn
          jodt i vevi na scjala ca zeva in s
          fin chei me vuj p no la jodvin benn.

          par scju scjalns i vevi pur jodt vign j
          tancju di chej luus chogni lus dal cjl
          a pareva ca si difonds ca j.

          E comche par natura al f ognusil,
          ducju nsimit, bunoruta, i crovs
          par scjaldasi ducjua fnl so saltusl;

          e dopo an d di chej ca vn a spas,
          ltris a si zrin ma fs l a rstin,
          e ltris atr a vn di l chrin pojs;

          prpit cuss mi pareva ca fsin
          lnimis che ch a luvin insimit
          cuant chen tal stes scjaln si visinvin.

          E ch che p visn ijodevi, e pult,
          tant clarsi veva ft, chj mi dievi pensnt:
          Ben ji jt il ben chi ti mi tns sclart.

          Ma ch1483 che da ch ji spetavil coma el cuant
          dal dii e dal tai, a taeva; e alr
          j, cuntral me volej, sidn i eri stt dut cuant.

          Alora ic, che ben jodt a veval me pur
          tai tal jodi di chl che dut1484 al jt,
          dt mi veva: Ds pur di s chi tjs atr.

          Il me mrit, i vevi alr tact di bot,
          grant nol  asaj par vej da te1485 risposta;
          ma par ch1486 chel me grant deideri a jt,

          dmi, beda vita, che in ta chista
          alegra i ti ti tns platada,
          s che tant dongja di me a ti parta;

          e dmi pars ca tsn ta sta roda
          ch chen ta ltris1487 a par si goduda
          che sinfona celestil e nmielada.

          La mua el sinti mortl tias, ben vuarda,
          rispundt mi veva; par chl ch no si cjanta,
          comche a ridi Beatrs no ti ls joduda.1488

          I soj paj scjalns da la scjala santa
          vegnuda tant in j dompar fati fiesta
          cul d욒ti e cu la lus chognn ch a'n d tanta;

          ea no pal p grant amu chi ti faj fiesta;
          chaltritnt amu o p ch s ti jdis,
          comche dut stu sflame ti manifesta.

          Ma lalta caritt, ca ni f srvis
          di chel alt consej chel mont al governa,
          uch a ni sils, comche tu ti osrvis.

          Ji jt ben, i vevi  dt, sfavl di lus plena,
          comche uch al bastal vustri benvolej
          par segu la providensa eterna;

          ma chistu al  chl chi vors tant savej
          parsche predestinada tu, besola,
          ch a si ti ss, fra tancju spirs biej.

          Noeri nencjan ta lltima perula,
          chen tal so mis a si veva sta lus centrada,
          atr di s piruetnt comna trotula;

          cuss mi veva lr dt chistnima beda:
          La lus divna che su di me si punta
          penetrntn ta ch ca mi tn nglusada,

          che cul me jodi a si tn ben streta,
          cun me su di me a si alsa, chji jt
          la p altesnsa dand ca cjolta.1489

          co duncja lalegresa chen me a sjt;
          parsche cuant chal me jodi a clara
          cussl me luil lus comal lui chji jt.1490

          Ma che alma dal cjl che p a vn clara,
          chel serafn chen Diul vuli pl tn fist,
          al to domand nol pl d risposta clara;

          par via chen tal abs al  tant sprofondt
          dal eterno decrt chl che savej ti vs,
          che caplu nol podar maj spirt cret.1491

          Cuant chei to pi jn tal mont sn di nuf zs,
          chistu conta, che p a nol preumi
          di z nd che nencjai bes djodi noan asaj lus.

          Coma psia la j la mins preumi
          djodi tal so scur s che djodi no ps
          nencjan ta chista lus chads dmi.

          Di st sidn mi vvin cuss dt li perulis sos,
          che last i vevi la cuestin e domandt,
          mil, ghi vevi se di cognslu pusbil mi fs.

          Un cret a sjt chen Italia al nmiet, 1492
          e no tant lontn da la to patria,
          tant alt che dal ton pn bas si sntl bot;

          e na gobal forma dal nn di Catria,
          cun sbit sot un monasteri consacrt
          che dador Diu maj nol vria.

          Cuss il so ters discrs al veva tact:
          e dt, seguitnt cuj so motfs:
          Uch al servsi di Diu i soj restt,

          che cul mangj cunst cul vuli dulfs,
          i pasavi tantl cjalt chel frit amondi ben,
          dut contnt cuj me pensis contemplatfs.

          Par scju cjlos stu claustri al era ben
          frtil; e ads dut vuit i lu cjatn,1493
          cussi che di rivelasi al fars ben.

          Ta chel post j ieri Pieri Damin,
          e Pieri pecjadu ierin ta la Gliia
          da la Madona visn dal mar Adrin.1494

          Di vivi ul mi restava pucja grsia
          cuant chi eri stt poct virs di chel cjapil
          che travat da mal in pu spes djodi a sia.1495

          Cefs vegnt al era, segut dal grant vasl1496
          dal Spirt Sant, discls, puars, e mgris,
          mangjant frigis in ta chistu post on ta chl.

          Ads si sptin tanti di che rbis
          chiscju pastus dal d di vuej, e che ben
          ju lsi, pa li so gravits pentis.

          Cul mant so a cujrzin il palafrn,
          cuss che do bstis a stn sot di na pil:
          Oh pasinsa, cuant chi ti ghi ds sostn!1497

          Lumns jodt i vevi, al sinti chist da chl,
          vign j svels paj scjalns e zirasi
          e a ogni zirul so lumn si feva p bil.

          Visn di stu spirt1498 a rin vegns a fermasi,
          dnt insimit un cussi grant sign
          cha nuja ch al podrs paragonasi:

          n ji lu vevi capt, par tant furt cal eral ton.







Cjnt Vincjaduin
          Plen di marava, a la me guida
          voltt mi eri, coma un nint cal cr
          sempri l ind che p si cunfida;1499

          e ch, coma na mari cuant ca ocr
          sbit al fi dut plit da la poura
          corgju a ghi d e ghi st atr,

          dt mi veva: Ma no satu chen cjl alora
          zi ti ss? Ei no satu chen cjl dut a  sant
          e che l dut s ca ft al  ft cun cura?

          Coma ca ti vars tramutt il cjnt,
          el me ridi, ads imagin ti ps,
          cul ton di che vus che movt tia cuss tant;1500

          che se ben i ti caps i pensis ss,
          z ti savars cuala ca  la vendeta
          chi tjodars prin da la fin daj ds tos.1501

          Ca s la spada a no tja masa a la svelta
          n masa tars, comchenvnsi a ghi pr
          a chl che cun voja o timu a la speta.

          Ma a  ora chi ti vltis il to sgurt clar;
          che spris grancj e famus i tjodars
          sel cjf ti zris, comchi ds, virsl scjalinr.

          Comchic voleva, i me vuj si rin volts
          e jodt i vevi sent balns che insimit
          cuj ris di dcjus a vegnvin ben lumins.
          Comun di chej ieri j che, par no some masardt,
          la golal copa, en davu a si tn
          dal domand, par no vign stracapt;

          el lumn p grant cal lueva p ben
          fra che margartis pndavnt al era vegnt
          par volej di s stes contentami ben.

          Se tu tjods, da chl i vevi alr sintt,
          coma me la caritt che tra nua art,
          ogni to pensej jodi i ti fars, dut.

          Ma parsche tu no ti trdis, nencjan part,
          di riv al p alt1502, ghi daraj risposta
          j a chel pensej chi ti tns in rigurt.

          Chel mont cal  Casn1503 ta la so costa
          frecuentt al era stt fin la s insima
          da zent nganada e puc ben disposta;1504

          e chl ji soj che la s al  par prima1505
          parttl nn di chl che la verett
          in cjera dal alt ghia mostrt a ognnima;

          e da tanta grsia i soj stt lumint
          che i vilns di chej poscj iai convertt,
          che sedus rin sts daun cult disgrasit.1506

          Contemplatf al era stt ogni sprit
          di scju fucs tegns inpisn ta chel cjalt
          che crsil fi flus el frutn sant e scuit.

          Ch al  Macario, ch al  Romult,
          ch a sn i me frris che in taj clustris
          i pian puntt e tegnt il cu salt.1507

          E j a luj: L afit chi ti mi mstris
          parlnt cun me el calu di chel aspit
          chj ben ijt in tal bril daj vustri lstris,

          che feden vu tant granda i sntn tal me pet
          comna roa cuant che tant virta a vn
          che d no podars encjam p dilt.

          Ma par plaej, o pari me, dmi ben
          se ji ps da te la buna grsia vej
          djditi dentri di stu luminus sen.1508

          Alora luj: Fradi, chistu grant deidej
          scoltt ti sarn ta lltima sfera,1509
          nd che scolts dcjus a sarn dal alt volej.

          Ul a  perfeta, ma dura entera
          ogni sodisfasin, e doman ta ch, snt,
          ogni roba a  nd che sempri aera,1510

          parschen luc no , n zrus a st fant;
          e la nustra scjalan s a vn ta chel marc,
          che daj to vuj a v plan plan scomparnt.1511

          Fin la s al  jodudal patrirc
          Jacob1512 cuant che, pojadan tal punt p alt,
          ogni scjaln a ghi era di nzui carc.

          ma par zghi s cujl fja p un psul salt
          fin al prin scjaln? Il me regulamnt
          a nol vn p segut nencja daun pur Svult!1513

          I murs ca rin na voltaun cunvnt,1514
          ads a sn tnis di lris, ei vists
          a sn sacs di farina zuda malamnt.

          Nencja la peu uura chi ti pnsis
          tant no ghi displs a Diu comchel frut1515
          che mat al f doventl cu daj frris;

          che dut s che la Gliia a custods, dut
          al  da la zent cha nn di Diua domanda;
          no daj parncj e n di altri p brut.1516

          La cjr dal omp a debula avonda
          ca no basta pal bon propit da la zent
          vejl timp dal rori, dal nasi a la so glanda.

          Pieri al  tact sensoru e sensarznt,
          e j cun tant pre e cul f din
          e Cesco1517 cun umiltt il so convnt.

          E sel prinspit ti vurdis dognidn
          end cha fin l  zt dopo i ti vurdis,
          tjodars che da blanc scur si ft ognn.

          Ma vej lghis dal Gjordanndavu movdis,
          o vierztl mar cuant cha Diu ghia plat,
          p dun jud uch a rin sti maravis grndis.1518

          Cuss mi veva dt, e si veva dopo mett
          di nuf cuj sos e cuj sos si veva miscjt;
          e cun chej zn s a mulinl i vevi jodt.

          Z davu di lu mi veva Beatrs alr ft
          cunun so psul sen s par che scjala,
          e la so virtt a veva p dal me pis zovt;1519

          n maj ca jnd ca si monta e cala
          comche sempri i fin, un motu cuss svelt
          jodt si veva, comchl di sta me nova ala.

          Si pods maj j, letu, torn al alt
          trionf celestil pal cual ji plans tant sps
          i pecjs ca mi tgnin lontn dal alt,

          p timp il dit tal fuc a ti volars
          di mtie tir fu, chea mi djodil sen
          che dopo dal Torul vn, l cha colp ieri j stes.1520

          O stlis gloriis, o grant splendu plen
          di che alta virtt ca mi confers,
          par puc o tant cal sedi, dutl me inzn,

          cun vul naseva e tramontava, o stlis,
          chl cha dut s ca mortl ghi da vita
          cuant chi vevi par prin godt li riis toscnis;

          dopo, cuant che vustra virtt conferta
          mi veva dentrn ta lalta1521 roda ca vi zira,
          pal momnt ch cun vultris mi era dt di st.

          E ads lnima me tant vi suspira
          oh cuss tant!par podej vej che virtt
          ca ocr pal gran ps cha s la tra.1522

          Ti ss tant dongja da lltima salt,
          Beatrs a veva tact, chads ti convin
          vejl jodi da li to lus dut clar e nut;

          per, prin che tu ti ntris ta chel ben,
          d na ocjadan j e jt pur cuant mont
          sot i pi tiai z lastoserva ben;

          cuss chel to cu, par tant cal ps, gjocnt
          si preenti a la fila1523 trionfnt
          che contenta a vn tra stu etere rotnt.

          E chl che a stu mont ghi f puc cont
          j i lu amri, e chl cha altri al pensa
          bravo al , che la schena ghi voltaal mont.

          Jodt i vevi Diana, dutclara, ma sensa
          che mcis scris ca rin stdis ran
          chj i la vevi croduda rara e densa.1524

          Il grant splendu di to f, o Iperion,1525
          jodi i vevi podt, e comca si mvin
          atr e visn di luj, Maja e Dion.1526

          En tal mis dal pari el f, jodt ghi vevi visn
          Gjove stes, p temprt1527; e clar mi era stt
          comche daun post al altri a varijn.

          Dtis sit sti sfris stt mi era dimostrt
          cuant grndis ca rin e cuant velcis
          e comchogni piant si tn tal so post ncjat.1528

          Chel ortt che cuss tant ni f salvdis
          tal z atr cun scju etrnos zmuj,
          dut i vevi jodt, daj glasrs a li fcis.

          I vuj i vevi dopo voltt di nuf ai biej vuj.







Cjnt Vincjatrein
          Coma l usil chen ta li so amadi frscjs,
          pojtn tal nit daj so biej usiels
          al  ln ta la nt ca scurs li rbis,

          che par ben jodi i so picinins
          e par cjatighi da mangj un viert
          o doj maj no si tn ndavu, da ms,

          al cric dal d, fu dal nitl vn spes jodt,
          che cun grant afit il sorelil speta
          el vuarda fs pal prin luu, a stent stnt mut;

          cuss la me Beatrs a stevatenta
          e dreta, cuj vuj par che banda volts
          nd chel sorelil par mvisi mancu a la svelta:1529

          cuss che, jodnla cuj vuj tant ealts,
          doventt i eri coma chl che, deidernt
          di vej altri, cul cun gola al spera el tas.

          Ma di timp non dera past par nuja tant,
          tral me deider el jodi, i ds,
          il cjl che p e p si zevampint.

          E alr Beatrs: co li scudris
          dal trionf di Crist e di dut cuantl frut
          vendemt dal zir di chisti sfris!1530

          L aspit so mi pareva cal ards dut,
          e di gjoldi a veva i vuj cuss plens
          chel dii a  miej tgnilu tat.1531

          Coma cuant chei cjlos a sn dcjus serns
          Diana sjt ridi fra li nnfis etrnis
          che dut la s a piturjn cuj so biej sens,

          jodt i vevi di mirs di lcis
          un soreli che dtis al impiava
          comchel nustri al f cun duti li stlis;

          en ta sta viva lus a traspareva
          che sostansa cuss tant brilnt e clara
          chel me vuli sostegni nol podeva.

          Oh Beatrs, guida me dolsa e clara!
          Cuss a mi veva dt: S ca ti f mancjl flat
          la virtt1532 a cha dut ghi st parzora.

          Uchl l savej el podej che dt nie stt
          par virzini li strdis tra cjl e cjera
          che par cuss a lunc i vvin deidert.

          Comchel fuc che il nul in s al siera
          a si slargja e da chl nol  p tegnt,
          e cuntra natura jl v virs la cjera,1533

          cussi la me mins, nudrida da dut
          chel ben di Diu, co che fu a vn
          e di savej s ca veva ft no veva p podt.

          Alsa pur i vuj che jdimi ti ps ben;1534
          i tias jodt rbis che prepart tian
          a sostegnil me ridi, comca convin.

          Ji eri coma chej che daun sun svent si stn
          e, cul sun cal v svelt svannt, a prvin
          a ripartalu a la mins, ma invn;1535

          cuss ieri cuant chen mins mi vegnvin
          li perulis sos, dgnis di si scrtis
          taj libris chel past sempria ritgnin.

          Sads a sunsin dtis che lnghis,
          che Polimnia e li so sus ft a vvin
          cuss tant dlsis e sempri miej nudrdis,

          par judmi, dal just nencjun milin
          a no rindarsin dal so ridi sant,
          e nencjal so aspit bet si visinarsin.1536

          Cuss cuant che dal Parads i stn contnt
          a miej chun salt al fedil sacri poema,
          comcuant che un fosl i si cjatn davnt.

          Ma sun al penss al grant pis di chistu tema
          e a sta puora schena ca lu parta,
          il cjfnol scjasars se sot di chl a trema:

          nol  un mar par na barcja pisuluta
          chl che cun corgju a virs sta brava prora,1537
          o dun timonej che paurusn davul resta.

          Pars ti ee la me mua tant cjara
          chei vuj no ti vltis virs il bil gjardn
          cuj flus chei ris di Crista tgnin sot cura?

          Uch a  la roa chel verbo divn
          incarnt tia; ta scju glios volta i pensis
          che tal so bonodu tactl veval so cjamin.1538

          Cuss Beatrs; e j, che ai so consis
          i eri dut pront, i mi eri alr mett
          a lot cuntra li me debuli sis.1539

          Comche na d da lombrena i vevi jodt
          un raj di soreli che un prat di flus
          daun barcont dal nul al luminava dut;

          co, cuss jodt i vevi tancju splendus
          ilumins dal alt da ris infogs,
          sensa jodi la caua di scju luus.1540

          O Signu me, che un sen cuss clar ti ghi ds,
          tantn alt ti stvis chei me vuj alr miej
          jodia podvinl splendu di ducju i bes.1541

          Il nn dal bil flu che j sempri invochj
          di d e di nt, a mi veva dut ingropt,
          e cul cun golal so fuc jodt i vevi'ntej.1542

          E ntnt che in tant e in cuant1543 i vuj piturt
          mi veva la lus di che viva stela
          che la s a vns comche ca j a veva ft,

          dal alt j si veva ft na flamuta biela,
          rotonda prpit coma na corona,
          chatr ghi era zuda di sta dolsa stela.1544

          La p dolsa meloda ca suna
          ca j e che p lnima a tira,
          altri no che un nul che sclapt al tona,

          in paragon dal sun di che lira
          che coronnt a zeva chel bil zefr
          che di s il cjl angemava, sta biela piera.1545

          Amu angjelic ji soj che inzr
          ghi vaj dal grant gaudi cal vn di dentri
          nustri deideri!di stu dols zefr;

          e cun tei staraj, o roa dal cjl, mentri
          chel fi ti compagnars, radiant, O pia!,
          ta la roda suprema1546, cul sighi dentri.

          Cuss a si strinzeva la meloda
          chatr di s a veva, e laltri lcis
          a cjantvin pur lul nn di Maria.

          La mantelna real1547 che duti li sfris
          dal mont a cujrs, fervida e viva,
          godnt di Diul calu e unsis,

          parzora di nul so dist a veva
          cuss tant lontn che la so aparnsa,
          da l chi eri, jodincjam no si feva:

          i me vuj, alr, no vvin vt la potensa
          di st visn di che glorioa flama
          chalst si veva davu da la so siminsa.1548

          E comchel fantuln che virs la mama
          al slungjai brass, dopo vej ben tett,
          par chel amu che dut di fu lunflma;

          ognn di chej luus in s si veva butt
          cu la so flama, cuss chel grant afit
          che par Maria a vvin mi vvin palet..

          E l davnt mi rin rests, dirimpt,
          cun tal grsia, Regina coeli cjantnt,
          che ncjam ads ghi snt dut il dilt.

          Oh cuant ben di Diu ca si v cjatnt
          fra chisti bunnimis dal cu doru
          che j a semenvin il bon el bondnt!1549

          Ch a si vf e a si gt dal teoru
          otegnt cul lagrimn tal eilio
          di Babilon, nd che last si  l oru.

          Ch al trionfa, sot dal f di Dio
          e di Maria, da la so vitria,
          e cul vcju e cul nuf concilio,

          chl che contl tn li clafs di chista gloria.1550







Cjnt Vincjaquatrin
          O vultris cheles a la gran sna
          i sis dal gnul benedt che godi
          la s vi f cun mins sempri serena,

          se par grsia di Diu chistul pl godi
          di na frigja o dos da la vustra mensa
          prin che finghil timp la murta podi,

          vuardit ben la so granda voja, imnsa;
          fighi sercjl vustri ben: i bevis vultris
          sempri da laga che luj domal pensa.

          Cuss Beatrs; e lnimis bedis
          coma sfris si vvin ft tal alt di stngis,
          e flament a zirvin coma comtis.

          E comatorotr i tocs daj orlis
          si zrin, cuss chun toc al par movsi plann,
          mentri l ltin al soma vej lis,

          cuss che zirulnis, ca balvin
          ben e bilis, di cuant ca rin brvis
          in tal so bal, o lent o svelt, cap mi fvin.

          Da una p presia da li ltris
          fu jodt i vevi da li p bieli flmis
          un fuc chltris non dera di p lstris;

          che tre vltis torotr di Beatrs
          al era zt cjantnt un cjnt cuss tant divn
          chun p alt dii a vu par dii di sti rbis.

          E alr la me pena a salta stu scjaln;
          chal nustri pinl par tal sfumadris,
          comal cont, colus mancu vifs ghi vlin.1551

          O Su me santa, cu li to prejris
          sincris, el to grant e ruvnt afit,
          da che biela sfera ti mi lberis.1552

          E uch a si veva fermt il fuc benedt
          e virs ic indirist al veva'l so rispru
          e com'che dt i i, dt ghi vevi, cun grant rispit.

          E ic: O lus eterna di chel grant viru1553
          che dal Signou Nustri li clafs al veva otegnt
          che partt jl veva da stu luc doru,1554

          stu omp tenta, ch e l, un puc par dut,
          su la fede, sa ti pls, dighi pur sot,
          che par ic tal mar tu ti zvis a pi nut.1555

          Sun al  ben dispst e benl spera el crt,
          ocultt no tie, ma ch in Diu tjs,
          indul che dut piturt a si jt;

          parscha vign ch zent jodi a si ps
          par fede vera, alr par glorila
          falu parl a un ben, e ben a si ps.

          Comchel bacelir1556 si tn pront e nol parla
          fin chel mestri la cuestin no ghi propn,
          par provala e no par terminala,

          cuss ji mi armavi di ogni ran
          mentri chi la scoltavi, par si pront
          par un cuss alt mestri e na tal cuestion.1557

          A dimi, da bon cristin, tgniti pront:
          la fede, s ca ?  Sbit alst i vevi la front
          virs la lus che di chist a era la font;

          Beatrs alr corgju mi veva dt un mont
          par che j ads a spandi mi mets
          laga chi vevin ta la me nterna font.

          La grsia cha rispundi miocr ads,
          tact i vevi, di front di stu tant alt campin,
          ca mi jdi a esprmi ben i me concs.

          E part i vevi 'ndavnt: Comche tant benn,
          O pari me, al l to bon fradi1558 scrt,
          chen tal just cjamn, Roma, tiampostt benn,

          la fede a  sostnsa dal spert, al  dt,
          e argumnt di chl chjodi i no podn;
          e la so esensa a  ch, comchiai capt.

          E luj: Prpit cussi; basta cha puntn
          ti capsis parsche tra li sostnsis,
          davnt daj argumns1559, al  metuda prin.

          E alora j: Li rbis profndis
          che uch i rivi a jodi benn,
          ai vuj di la j tant a sn platdis,

          che doman tal crodi a si s ca sn
          e sul crodi al l grant sper fondt;
          e par chl in sostansa si f lintensin.1560

          E da chistu crodi la j a ni dt
          di silogi, sensa vej altra vista;1561
          e cun chl i rivn a la verett.

          E di nuf luj: Se dut chl ca si custa
          ca j cu la dutrnal fs cuss ben penst,
          nol ocorars l inzn dal sofista.

          Cussi chel amu in boral veva soflt;
          e dopo al veva dt: Pensej ti ghias cun fuarsa1562
          al pis e lega di sta monda dt:

          ma dmi se prpit ti l s in borsa.
          Alr j: S chi lai, tant lustra e tonda,
          ca  la sompresin1563 ch'i ghi crt par fuarsa.

          E chist si veva fu ft da la lus profonda
          che la splendeva: Sta biela gjoja1564
          che su di s ogni virtt si fonda,

          dand ti vgnia? E j: La gran plja
          dal Sprit Sant ca cola ben dapardt
          tal vecju e tal nuf Testamntsta plja

          silogismo a ca mia dut concludt,
          e cuss ben, che si vs di fun paragn
          ognaltra prova a sars roba da frut.1565

          E i vevi chistu sintt: Chista propoisin,
          vecja o nova1566, che cuss ben si conclt,
          coma satu ca  na divina cansn?1567

          La prova dal ver da chl chiai let
          a sn che rbis nvis che la natura
          a scjaldighi il fir a noa maj podt.1568

          E a chistu mi veva dt: S ca ti sigra
          che chs1569 a sdin vris? Doma chel medin
          chi ti vus prov, doma chl ti lu zra.

          Sel mont sia convertt al Cristianin,
          i vevi dt, sensa mircuj, chist stes al un
          chen paragon iltris no sn cheun centin;

          jt tu, chentrt ti ris, puart e a din,
          tal cjamp, par semen che buna planta
          ca no vn vendemada p da nisn.

          Fint chistu, la cort alta e santa
          a plena vus Diu laudt a veva li sfris
          cu la meloda1570 che la s si cjnta.

          E chel sir che da una a li altri brghis
          cu li so domndis mi veva partt,
          fin che dongja irin da lultimi frscjs,

          di nuf al veva tact: La Grsia che marot
          cu la mins a , i lvris tia vierzt
          fin ch, comca  just che cuss a sedi stt,

          e contnt i soj di s che fu a vegnt;
          mads sclisn pur fu s chi ti crs,
          e dind che stu crodi salt fu al  podt.

          O bon pari me sant, sprit chi ti js
          chl che doma cul crodi batt tias
          a la tomba pi ben p zvins daj ts,1571

          i vevi tact, ti vors chi ti manifests
          duta la sostansa di s che ji crt
          e la ran pur ti vors chjo ti pass.

          E ji ti rispnt: In ta un Diu i crt,
          nic e eterno, che dutl cjl al muf,
          senssi movta chist cun amu i crt.

          E a crodi a dut chistu a no mi muf
          n fiica n metafiica, ma chista
          granda verett che s di me a pluf,

          e plovt a  s Mo, sul Vangelista,
          suj slmos ei profs e dcjus vultris
          ind chel Sprit Sant al  ft posta.1572

          E i crt in tretrnis persnis, e stis
          ch, i crt, a sn una e a sn trina,1573
          man una sostansa a sn undis.

          Da la profonda condisin divina
          chi staj tocjnt, la mins mi sigila
          chl chen tal Vanzli a spes dutrina.

          Chistu al l prinspit, cal sfavila,
          viva lus doventnt cuj so ris nflams,
          e com astrin tal cjln mel sintila.

          Comal sir che dopo vej scoltt s ca ghi pls,
          il servo al imbrsa, congratulnt
          chel bravomp pa li nvis, apn cal ts;1574

          la benedisin cuss mi veva dt, cjantnt,
          embrast tre vltis mi veva apena ch'i vevi tat,
          il lustri apostlic, che al so comnt

          parlt i vevi; e tant ghi vevi plat.







Cjnt Vincjasincuin
          Se maj a cpita chel poema sacri
          che a scrivi mian judt cjl e cjera,
          e che par p is a mia tegnt magri,

          la crudeltt a vinsi che fu mi siera
          dal piorr ind che durmt i vevi dagnl,
          nemc dut daj lpos ca ghi fn guera;

          cu naltra vus alr, e cun blanc cjavil,
          poeta i tornaraj, e in ta chel stes font
          dal me batiin, si metarajl cjapil;1575

          parsche l, in ta che fede ca ghi tn cont
          lnima a Diu, l ghi eri entrt,
          che par ch uch Pir cuss zirt mi veva la front.

          Na lus alr a movsi a veva virs nu tact
          da la roda dand cal era vegnt
          fu chl che prin Vicari di Crist al era stt;1576

          e Beatrs, ca era l contentan dut,
          mi veva dt: Vuarda, vuarda: co ll barn
          che a Galisial tira zent dapardt.1577

          Prpit coma cuant cheun colomp benn
          si tn visn dal compaj e zirnt e riirnt
          a mostrighi a si mt la so afesin;

          cuss i vevi j jodt l un da l altri grant
          principe e glorius vign risevt,
          laudnt chl che las iu nudrs ben e tant.

          Dopo che di fasi fistis a vvin smett,
          sidint coram me ognn si veva 'mpostt,
          lunt cuss tant che mbarlumt m i veva dut.

          Ridnt si veva Beatrs a un di lu voltt:
          Sprit grant che da la divin largsa
          da la nustra bailica1578 tias scrt,

          f risunl spern ta chistaltesa:
          chistu ben ti lu ss tu che tant ti cntis
          di comche Ges scju tre pl caresa.1579

          Alsa purl cjf e scolta s chi ti ds;
          che s che ca s a vn dal mont mortl
          a miej ca si abtui ai nustri ris.

          Stu cunfurt dal secnt fuc a mi era stt tal
          che levt i vevi ji vuj a li altsis
          che il grant lui ghi vvin prin ft mal.1580

          La grsiavu chen front ti ti prentis
          dal nustri imperatu, prin da la murt,
          visint, coma l'nimis sos p nbilis,1581

          cuss che, jodt chl ver, dut e no doman part,
          la speransa, che la j in mtu a mt
          te e ltris virs s ca  di p alt cunfurt,

          dmi s ca, e comchen flu a mt
          la to mins, dmi pur dand ca vn.
          Cuss al veva fint stu secnt lumn, e sclet.

          E che pa che guidt a veva ben
          llis ms fin ca s, ta chistu alt svul
          par me rispundt a veva, e ft da fren:1582

          La Gliia militnt di luj un tal e cual
          cun p speransa non d, comca scrt
          da Diu che chl f lui ogni cristl:

          par chl ghi stt concedt che dal Egjt
          al vegni a Gjerualem, par podej
          jodil ver prin che di lotl vedi fint.1583

          Li altri do rbis, ca no sn par savej
          domanddis, ma par che riferimnt
          al fedi di cuant che sta virtt ti da plaej,

          a luj ghi lasi, che n dimpedimnt
          n di vant ghi sarn; e chal rispundi ben
          lalta grsia ghi ddi sugerimnt.

          Comchun student di rispundi al mestri si tn
          amondi pront l che luj al  esprt,
          par f rialt chl che lujl cogns ben,

          La speransa, ghi vevi dt, a un spet cert
          da la gloria futura, cha nu ni vn
          da la grsia divina e dal nustri mert.

          Da tanti stlis1584 chista lus i otn
          ma chl che prin la metudan tal me cu
          il p grant cjantadu1585 al  stt dal p grant Ben.1586

          In tea sprin, tal so cjnt il cjantadu
          al ds, chej che ben a cognsin il nn to:1587
          e chej lu sn che la me fede a n tal cu.

          Tu pur ti mias stilt cul istil so,
          cu la to epstula; cuss chj i soj plen,
          e s ltris la vustra plojai plouf j.1588

          Intnt chi parlavi, dentri dal vif sen
          di chel luu al trimulava un lamp1589
          dopo laltri, comche ji jodevi ben.

          Alr: L amu chencjam tjsn tal me lamp
          la virtt mia dt chiai tegnt in pet
          fin a la palma e al z fu dal cjamp,1590

          al vu chi ti rispiri pal to dilt;
          mai vuej che, par plaej, i ti mi dis
          s chi ti crdis chel sper a ti promt.

          E j: Li novi scritris e antchis
          il sen a mtin, el sen a ghi mostra
          l prmiu a lnimis da Diu eltis.

          Iajal ds chen ta la so cjera
          ognuna sal tegnarun dopli vistt;1591
          e chista vita ch a la so cjera.

          E to fradi1592 taun mut tant p defint,
          l nd cal parla da li blanci stlis,
          sta rivelasin a ni tn ben descrt.

          E alr, sul fin di sti perulis,
          Sperent in te i vvin nsma di nu sintt;
          cul co di dtis li nimis bedis.

          E co che na lus i vevi tra di lu jodt
          che, sel Cancril vs altritnt di cristl,
          l unvir doma dl sars par un bil met.1593

          E comca si alsa e a v e a entran bal
          na fantasuta, doma par fighi onu
          a la nuvsa, intindnt nuja di mal,

          cuss i vevi alr jodt chel grant splendu
          unsi ai doj su la stesa cansn
          comche just a era pal so grant amu.

          L, tal cjnt e tal bal si veva nsert benn;
          e fis su lu a veva Beatrs l aspit
          comna nuvsa ca jt e dut ghi par bon.

          Chistu al  chl che pojt al l cjf sul pet
          dal nustri pelicn, e chistal  stt
          tal alt da la crus al grant cmpit elt.

          Cuss Beatrs; ma no si n par chel svit
          i vuj sos di stighi sempri atenta,
          pur dopo di vjmi dal santusil recuardt.1594

          Comchl che nocjadal vu dighi, el tenta,
           puart, al eclis dal soreli un puc,
          che, cul jodi, un ca nol jtl doventa;

          cuss ieri jn front di chel ltin fuc
          fin ch'i vevi sintt: Pars timbarlumstu
          par jodi rbis che ch a noan luc?1595

          In ta la cjera, cjera al l me curp, jt tu,
          insimit ai ltris, fin chel nmar nustri
          compajl doventa dal din di ca s.1596

          Cun ducj dj i vists1597 tal bet claustri
          a sn doma che do lcis chen ssn zdis;
          e chist ti lu contars tal mont vustri.

          Apndt chistu, stu srcul di flmis
          cujt al era stt, insimit cul dols mscju
          da li vus da li tre nimis bedis,

          cuss, compar no f fada o vej rscju,
          i rmos chrin prinn ta laga sts bats,
          in banda pojs a vegnvin daun fscju.

          Oh, cuant ca rin i me sintimns movs
          cuant che voltt mi eri par jodi Beatrs,
          ma jdilai no vevi podt1598, se ben chea pus

          pi i eri da ic, la sn tal mont fels.







Cjnt Vincjasejin
          Di no podej p jodi i vevi temt
          pal sflame1599 che i vuj mi veva distudt,
          cuant che dut taun colp na vus i vevi sintt

          ca mi veva dt: Intnt chel jodi ti vn ridt
          che cul fisami siera zt cunsumnt,
          raona pur par tgnilu compenst.

          Tca duncja; e ds a s ca v puntnt
          la to nima, e f cont cal sedi
          il to vuli zt pierdt, ma no par tant;

          parsche Beatrs, chads no tal to d1600,
          ma che par ch a ti mena, a pl cul so sgurt
          di nuf dati comla man dAnanial jodi.1601

          E j: Cuant ca ghi far plaej, prest o tart,
          ca curi ic i vuj che sts a rin li purtis
          ca vevut par damil fuc chen me sempril rt.

          Il ben cal f contntis stnimis bedis,
          Alfa e O al n ta la scritura
          che amu minsegna in p maniris.1602

          Che stesa vus ca mi veva cjlt la poura
          di si stt par sempri imbarlumt,
          ncoragjt mi veva di parl, sensa poura;

          Un crivil1603 p psul, a mi veva duncja dt,
          ads ti ocr: dii a ti convin
          comche da stu amu ti ss stt culpt.

          E j: Dargumns filofics al vn,
          e da s che da ca s mi vn rivelt,
          chel amul vn, chen me prin al  lastl sen.

          Chl ben, coma ben, na volta aprest,
          amu al impa, che sempri p grant
          al doventa, secnt da la so bontt.1604

          Duncja, a lesnsa che di bon a'n d cuss tant
          che ogni ben che fu dic jodi i podn,
          altri nol  cheun raj che da ch al vn radint;

          a mii che p che virs lltris chi jodn,
          si movi, amnt, la mins di chej che ben
          a sn la verett1605 che discutnt i stn.

          Chista verett al me intelt a vn
          da chl1606 che jodi mi f il prin amu
          di dut s ca eternoda l i la otn.

          A mi la mostra pur la vus dal prin autu
          che a Mo a ghia dt, di s parlnt:
          I ti faraj j jodi ogni valu.

          Ti mi la mstris pur tu1607, scuminsint
          cul alt avs1608 cal siga dut il arcn
          di ch la j p dognaltri avs, e tant.

          Cuss mi veva dt: Grsis al intelt umn
          e a lautorits ca lu concrdin,
          frai to amus, chl par Diu al   sovrn.

          Ma dmi pur saltri curdis ti tirin
          virs di luj, cuss ca podi la to cansn
          cjant daj dincj che cun stuamu ti murdin.

          A noera platada la santa intensin
          da lcuila1609 di Crist, e ben mi eri necurt
          di s cal voleva chi fs profesin.1610		)

          E alr j di nuf: Dut chel murdi furt
          che a Diul pl fani volt il cu
          a tegni vfl me amu al  ft la so part;

          chl si me e dal mont, o grant amu,
          che murt1611 che lnima me a tn viva
          che a ognn da sper ghi d, coma mi, besu,

          cu la so cognosensa rivelada e viva,
          tirt fu mian dal mar dal amu sturt
          e l di chl dret mian pojtn ta la riva.

          A li frscjs ca ghinghirlandjn dut l ort
          dal eternortoln1612 ghi vuej ben, e tant,
          e tant p parsche dal so ben a sn purt.

          Apna tat, sintt i vevi un cuss dols cjnt
          risunn tal alt dal cjl, e Beatrs
          cuj ltris ca dieva: Oh sant, sant, sant!

          E comchun lustri furt ni sva a vltis
          par via dal spirt dal jodi cal snt
          taj vuj il splendu da li so sis,

          el svet s che a colp al jt al risnt
          pal masa lustri ca lu imbarlums,
          fin che il bon sens visn ghi v cornt;

          cuss daj me vuj li pcis vansadsis
          cjlt a mi veva Beatrs cul raj daj so vuj,
          cal risplendeva par p di mil mis:

          e p di prin a jodvin alr i me vuj;
          che un bil puc stupidt ghi vevi domandt
          di un curt luu che cun nu al era luj.

          E ic: Dentri di chej ris, dut lumint
          jodil fl fatu che nima prima
          che la prin virtt a vedi maj cret.1613

          Comla frascja ca si sbasa dal sonsima
          al pas dal vint, e dopdi nuf si leva
          e sn tal alt a torna, coma prima,

          cuss i vevi ft j ntnt che ic a parlava,
          plen di marava, e dopo sigr
          vegnuda mi veva na voja che di tabaj a ardeva.
          E i vevi tact: O mils1614 che dut madr
          domtu ti ss stt ft, o antc pari
          chogni spoa fa ti, e nura pur,1615

          I ti vuej ads suplic, bon pari,
          di parlami: tu tjs la me granda voja
          che davu dal dii t z si mt a cori.

          Comun neml sotun nisul zja
          ei so muvimns jodi a si psin
          dal tiramla dal nisu ca lu mbrja,

          prpitn ta stu mont ch stu sprit prin
          al traspariva sot la so cujrta,1616
          e di dami plaej i so zujs a parvin.

          E luj: Se ben che la domanda fata
          da te no mi stada, la to voja i saj miej
          chognaltra roba a ti ti sedi certa;

          chjn tal miej spili1617 djodi iail podej
          chin sl tn dtis laltri rbis riflett
          e nuja luj di riflti al l podej.

          Savej ti vus cuant che Diu mia mett
          in ta chel bil ort1618 ind che Beatrs
          tal scjaln che ca sl vn mtitia volt,

          e1619 s che tant plast ghi  a li me lcis
          e la ran justa dal so grant disdn
          e la lenga chi uavin ta che sgjvgnis.

          DuncjaO me bon frutil gust dal len1620
          stt nol  cauan s stes dal grant eilio;
          stt al  nvnsichl sil trapas dal sen.1621

          Par cuant che movta Beatrs Virglio
          volt par cuatrimiltreinta e doj zirus
          dal soreli i vevi stu concilio;

          e chl jodt i vevi in ta dcjus
          chej sens dal so cjamn noufsnt e trenta
          vltis da la cjera torne fi so zirus.1622

          La lenga chi parlavi a era dut cuanta
          zuda prin cha lpera ncompletbil
          la zent di Nembrot a stes dutatenta;1623

          chea no  nisn efit rasionbil,1624
          che pal plaej umn a si rinova
          seguntl cjl, che sempril sedi durbil.1625

          Che l omp al parli a no  marava;
          ma cuss o cul il mont al lasa
          chi fdis comca vi pls, in fama.1626

          Prima chi zs jn ta linfernl fasa,1627
          I si clamavan cjera il p grant ben
          dand cal vn il godi ca minglusa.

          El1628 si veva dopo clamt, comca convin,
          che la zent coma li fuis a f avonda,
          chen ta na vit una a v e naltra a vn.

          Ta chel mont che p a sialsa da londa
          ji eri, cun vita pura e dionesta,
          da la prinora a ch ca la seconda,

          comchel sorelil cambia cuadrant ogni sesta.1629







Cjnt Vincjasietin
          Al Pari, comal Fi e al Sprit Sant,
          gloria! dut il parads al cjantava,
          cuss chealtt i eri j da chel dols cjnt.

          S chjodevi un ridi al someva
          dalunivrs intj, che lgri e sturnt
          tal jodi en tal sinti mi tegneva.

          Oh cuant godt cal vevalr il me sprit!
          Oh vita plena di amu e di ps!
          Oh cuant bon st ca era ch e cuant mrit!

          I so cuatri aspis1630 di luu ducjumpis
          davnt mjodevi, e chl che p visn1631
          miera sempri p pareva ca silumins

          en tal jodil doventava plan plann
          comche Gjovel doventars se luj stes
          e Mars da usij li plmis si scambisin.

          La providensa che da ch, comads,
          a dect sul f e rif, il coru bet
          sidnn ta stu momnt a voleva cal stes,

          cuss che j sintt i vevi: Nosta st marvet
          se di colu ti mjdis cambi; che ntnt chi ds,
          iltris pur il so colu a varn cambit.

          Chl chen cjeral me post uurp tjdis
           il me post, il me post!che p a nol tn
          n sl F di DiuOh se bruti rbis!

          il me simiteri nledant a plen
          al  di sanc e di spusa; cuss chel tristt1632
          che di ca s al  plombt, la j1633 silgt ben.

          Dal colu cal tn il soreli piturt
          il nul al tramnt e al prin cric dal d,
          alr i vevi j jodt dutl cjl lumint.

          E comna fmina che coma ogni d
          onesta si mantn, sintnt da li pcis
          dltris, timiduta si f, da no crodi,

          a Beatrs pur nrot si ghi vvin li moslis;
          e na ecls cussn cjl maj si veva jodt
          da che voltan c da li pnis suprmis.1634

          En davnt cu li so perulis al era zt
          cun vus ca era cuss tant tramutada
          chel so aspit cambit a veva in dut.

          La spoa di Crist1635 no stada levada
          cul sanc me, chl di Lin e pur chl di Clet
          par si al barat dal oru uada;

          ma par podej vej stu vivi benedt
          tant Sisto che Pio, Calisto e Urban
          spandtl veval so sanc, ognn di lu puart.

          Maj noera stada nustra ntensin cha man
          destra daj sucesus nstris part si sintsin
          en ta che altral rest1636 dal ppul cristin;

          n di che clafs che a mi pasdis mirin
          smbul di na bandiera doventsin
          che cuntrai baties a combatsin;

          n doma comun sigl mi usin
          par privils buirs e barats
          che dut ros mi fn cuant chin mins mi vgnin.

          Ma vists da vscuj cers lpos sfondrs
          uc e uln ta li fldis sjdin:
          O vuardin di Diu, pars chi ti ts?

          Dal nustri sanc il Guascn el Caorsn1637
          si tgnin prons a bevi; o prinspit bon
          a se uu vilic che a jditi i zarn!

          Ma lalta providensa che cul Scipin
          a Romaa difindt la Gloria dal mont,
          prestla judar, coma chj i saj benn.

          E tu, fil, che di torn ti sars pront
          prestn ta chel mont bas, ds, chi ti tn scoltt,
          e domanda pur dut, sensa nisn scont.1638

          Cuss, comchel vapu al floca gelt
          in j ta la nustraria, cuant che il cur
          dal cjavrn1639 dal cjl cul soreli si tn tocjt,

          in s jodt i vevi cuant biela che ljar1640
          trionfnt a flocava cu li lugnis
          che uch a vvin adornt stu altar.

          Ei me vuj davu ghi rin zs a sti lcis
          fin che dut chel sontns floc luminus
          impedt a mi veva djodi chs p ltis.

          Alr Beatrs, chjodt mi veva dut studius
          cuj vuj voltsn s, mi veva dt: Da l nsima
          sbasal cjf e gt da la cjera i valus.

          Da cuant chj i la vevi oservada prima
          nott i vevi che movti eri sttn talarc
          cal f dal mis a la fin il prin clima;1641

          cuss chen j, past Cads, jodt i vevi di l dal arc
          il brut ps dUls, e par di c chel post
          nd chEuropa cjlt a veval so dols carc.1642

          E pncjam a mi sars stt espst
          di stu bil ort1643; mal sorelil moveva
          sot i me pi di un sn1644 e p, e prest.

          La me mins namorada, ca bramava
          ognistnt la me Beatrs, di torn
          cuj vuj a ic p che maj a ardeva:

          e se natura o art pscul a f
          pal dilt daj vuj o gust dal intelt,
          in cjr umana on tal so pitur1645

          dutnsimit a dn tant mancu dilt
          di chel plaej divn ca mi veva ingolft
          cuant chei vuj voltt i vevi al so ridnt aspit.

          El grant plaej chel so vuli sof  mi veva dt,
          dal bil nt di Leda1646 discjlt mi veva e stravit
          e virs chel cjl1647 svelt comun folc poct.

          Par ch e par l mi tegneva stu post ncolt,
          e dut bil al era, chji no saj dii ben
          indul1648 che Beatrs mi veva partt.

          Ma ic, che dal me volej a jodeval sen,
          tact cuss a veva, ridnt e contenta,
          chentr dic Diul pareva godi a plen:

          La natura dal mont, ca tn cujta
          la cjera e dut chl che atr ghi muf,
          uch a taca e ch a  la so meta;1649

          e stu cjl a nol  altri ca si muf
          fu chel pensej divn1650, che mpit al tn
          l amu so e la virtt che da luja pluf.

          Da lus e amu circondt al  a plen,
          comchei ltris da luj; e stu grant srcul
          domal so grant fatu a lu comprent ben.

          Nol  daj ltris miurt chistu mant1651
          ma da chistu a sn i ltris miurs,
          cuss comil dis dal mis e dal cuint al  mant.1652

          E comchel timp al tn in ta stu vas1653
          li so rads en ta ltris li frscjs,
          ads ti  ben manifst e ti lu ss.

          Oh voja che la zent a font ti mndis
          tant sot di te, che nisn a  pl podej
          di lev i so vuj fu da li to ndis!

          Al flurs ben in taj mis il volej;
          ma la ploja che maj a smt a marss
          chej muj ca varsin da si biej.

          Fede e inocensa a sn restdis
          doman taj fruts; en ta puc timp ogni una
          a spars prin chalc1654 sjodin ta li moslis.

          Chl al  che da nint ncjaml diuna
          ma puca puc golot al doventa
          di dut s cal jt e sot di ogni luna;

          e chl al  che da frut ben ghi vu el scolta
          so mari, ma doventnt grant al cambia siera
          e nol crt lora di jdila muarta.1655

          Cuss a si f la pil blancja nera
          tal prin aspit da la biela fia stra1656
          di chl che matn ni d e ni lasa sera.

          Par chi no ti ti fdis marava,
          pensa tu chen cjera nisna governa;
          lumana fama par chl a si disvia.1657

          Ma prin che zenr ztl sedi j pa la gorna1658
          par che centeima1659 che la j i trascuris,
          scju ris ch cuss tant su la furtuna1660

          a splendarn che da timp i spetis,
          che li ppis si voltarn in pris
          cuss che la flota1661 z dreta i jodaris;

          e bon frutl dar l rbul chen flu tjdis.







Cjnt Vincjotin
          Dopo che dut cuntri da la vita prent
          di nu, puora zent, cul just1662 si veva sbroct
          ch che la me mins a zeva mparadint,1663

          comchen tal spilil cjandelr nflamt
          al jt chl che davu al vn lumint
          prin di vighi on vista on pensej rivt,

          en davu curius si zira dut taun trat
          par jodi sel veril verl ds, el jt ben
          che s, comchel ritmol cjant al tn miurt;

          cussl me pensej a si recuarda ben
          di chel momnt cuant chen taj so vuj vuardnt,
          l Amu, ft cuarda, a ic let mi vevan plen..

          E al momnt chi mi eri voltt, dut cuant
          jodnt e godnt di chel bil mont celst
          che jodi si fn tal so splendu p grant,

          un puntn di lus1664 jodt i vevi alr e prest
          cun cuss tant luu chel vuli da luj nfogt
          sierasi a ghi tocjava par rest di sest;

          e comastri che pucl pr da uch vuardt
          lunal somears visn di chl mett
          coma che astri cun astri i vn sempri nott.1665

          Forsaltritnt visnmi veva part
          dal sercli che la lus a colora
          cuant chel so vapu a tn ben intinzt,1666

          un sercli di fuc cuss mi para
          chatr dal punt ghi zs p svelt, e tant,
          dal motu che p visnl mont al circonda.1667

          E a chl naltri atr ghi zeva zirnt,
          e a chl un ters, e a chel ters un curt,
          e al curt il cuint, el sest p avnt.

          Il sitin sjodvalr, almancun part,
          ch cuss grant al era chel mesagej di Gjun1668
          a lu vars tegnt dentri doman part.

          Cuss l otf el nonu, e ognidn
          p lent si moveva, secnt cal era
          n tal so si p lontn dal nmar un;

          e chl al veva la lama p clara
          che p dongja al era da la lus pura
          e che, coma ch, p daj ltris aera.1669

          Beatrs, il me nul jodt1670, cun primura
          a dii si vev'alr mett: Da chel puntn1671
          il cjl dut al dipnt e la natura.

          Miral sercli che dongja di chl i jodn;
          tias di savej ca lu tn cuss svelt movt
          il amu ncandesnt che p ghi st visn.

          E j a ic: Sel mont al fs dispont
          cun dut l rdin chjo i jtn ta che rbis,
          past zi sars cun chl che davnt mi mett;

          ma tal mont sensbil, la j di nultris,
          li sfris i jodn che tant ni prin
          p divnis par si dal mis1672 p remtis.

          Sel me deideri al  lr di vej fin
          in ta stu mirbil e serfic templi
          che domamu e lus al  par cunfn,

          miej a  chi sinti comche l eempli
          e l eemplr 1673a no sn dacordun dut,
          che j il pars invn i contempli.

          Sei to dicj disle stu grop noan podt
          dal dut, nosta fati tant marave;
          ch cul puc tent sia pncjam strinzt!

          Cuss lamada me che, Segus la pla,
          mi veva dt, dal me discrs, se p savej ti vs;
          che par tajl grop ti ngusar la sa.1674

          I srclis corporaj p grancj o pisuls
          a sn secntl p el mancu da la virtt
          ca n, che sin puc a sarsin dcjus.

          P bontt ca si  e p a sia salt;
          e p salt a ghi v al curp p grant,
          se li so pars a sn perftis in dut.

          Stu ch, duncja, che davu di s dut cuant
          l altrunivrsl strisna, ben ti lu jdis
          rifltil sercli che miej l cogns e ama tant.1675

          Par chl, se tu a la virtt ti is
          la to miura, e no a laparnsa
          da li sostnsis ca ti somjn rotndis,

          tjodars na biela corispundensa
          fral p el p, el mancu el mancu pur,
          in togni cjl, cu la sonteligensa.1676

          Splndid al resta e sern di sigr
          l emisferi da laria cuant che Bora
          a sofla cun chel so destri flat1677 puc dur

          ma che lo stesl sporc a sclars sta da
          che l alt al turbava, cuss chel cjl ads al rt
          pal blue che par dut si gh'jodeva, da marava;

          prpit cuss a veva'l me sprit sclart
          la me Beatrs cul so rispundi clar,
          e comna stelan cjl il ver al era traspart.

          Tat ca vevan ta chistu post stelr,
          prpit comche il fir al sfavila
          cuant cal bol1678, cuss i srclis cun luu solr.

          Davu dogni faliscjal luu al za;
          e cuss tntis a rin chel so nmar
          p dal dopl da la damiera sinmila.1679

          Dogni coru i sintevi l oana clar
          al punt fs che in ta scju poscja ju tn
          e tegnar e tegns jual prin luminr.

          E ch che daj dbis a jodeval vaevn
          ta la me mins, mi veva dt: I srclis prins
          Serafns e Cherubns jodi tian ft ben.

          Cuss prons e svels a sn cuj so leamns
          par someighi al punt p ca psin;1680
          e tanta psin cuant che al jodia sn sublns.

          Chej altri amus chatorotr ghi zrin,
          a si clmin Trnos dal divn aspit
          che chista prima terna1681 a trminin.

          E di savej tias che dcjus aan dilt
          cuant che cu la so vista tant profonda
          jodi a psinl ver cal cujta ognintelt.

          Da chist jodi ti ps comca sinfonda
          l si bet in tal t stes dal jodi,
          no dal am, che dopol vn, comna onda;1682

          el mrit miura al  dal jodi
          che grsia e buna voja a partursin:1683
          ens en s1684 cuss, comchi ti pdis crodi.
          Laltra terna chen flu a vn tal gjardn
          di chista primavera sempiterna
          che encja cul Aritn tal scur i jodn,1685

          comi prins usij1686 sempri a cjantin Oana
          cun tre melodis, che tre si sntin
          dlsis riv daj rdins1687 dand ca vgnin.

          ltris spirs divns uch a si cjtin
          prin li Dominasins e dopo li Virts;
          il tersrdin li Potests a frmin.

          Penltinsn ta stu post di Gloria mets,
          Princips e Arcnzui uch si zrin;
          par ltins i nzui ch si la gdin dcjus.

          Chiscju rdins in s dcjus a mrin,
          e di sot a si fn tant sinti, chea Diu stes
          dcjus a sn tirs e dcjus a trin.

          El Dions1688 cun granda voja, snt ben ads,
          a contempl scju rdins a si veva mett,
          e noms juai comchi tiai apndt ads.

          Ma Gregorio dut chist nol  condividt;
          par chl, apenapn chel ver al  capt
          ca sn tal cjl, di s stes al  ridt.

          E se un segrt cuss tant ver al  ufrt
          un mortl di la j, nocrin maravis;
          parsche vuardntn s un1689 lu veva z scuprit

          cun tant altri di ver di chisti sfris.







Cjnt Vincjanovin
          Cuant che ducju doj i fioj1690 di Latona
          cujrs dal Montn e da la Libra
          a fn di dut l orint na zona,

          chel tant che dal punt chel znit ju cuilbra,
          fin che l un e l altri da che sintura,
          cambint l emisferi, a si scuilbra,

          tant cuss, cul aspit ridnt na vura,
          a veva Beatrs tat, chel punt fis vuardnt
          che vinst mi vevacun granda cura.1691

          Alora tact a veva: Ji ds, e no dibnt,
          s ch ti vs sinti, parschi lai jodt
          l nd ca suns ogni nd e ogni cuant.1692

          No par vej l acust di altri bens volt,
          ca no pl dasi, ma par chel so splendu
          diil pods I est!, risplendnt dut,

          e la so eternitt di timp, fu
          dogni altri comprendi, pal so plaej
          vierzt si veva'n ta nufs amus l eterno amu.1693

          N miga inrtl pasava prinl timp intej;
          ch n prin n dopo cori tjodvis
          il spirt sant di Diun ta lghis daj mars bij.1694

          Forma e matria, insimit e distntis,
          fu a rin vegndis taun si sensa fal,
          comdaun arc di tre curdis tre frcis.1695

          E comtal veri, ta lambra e tal cristl
          un raj tant al risplnt che dal entr
          al si a no   nisun intervl,

          cuss dal triformefit1696 di Diu a pur vera
          chen tal so si al veva taun colp radit dut
          sensa distinguj fra chl che prin al era.

          Concret al era stt l rdin el costrt1697
          da li sostnsis; e chs snsima
          dal mont a rin, nd che actus purus al  dut;

          potensa pura ghi era zuda tant sot dal insima;1698
          en tal mis si veva let la potensa cul t
          cuss furt chel un laltra sempril brama.1699

          Daj nzui Geronimo a via contt
          che tancju scuj prin a rin sts cres
          di cuant che l altri mont al era stt cret;1700

          ma an d doma una di verets
          comchi savis daj scritus dal Sprit Sant;1701
          e, a ben pens, chistu ti capirs;

          e la ran pur a amt altritnt,
          ca no pensars par nuja che i motus
          perfesin a vsin in tal st dibnt.1702

          Ads ti ssndul e cuant che scju amus
          cres sn sts e coma; cuss chensinint
          da la to voja z a sn sts tre ardus.

          Si contsin fin al vincj svels comal vint
          p timp ni volars cha cualchi nzul ghia volt
          di remenl sogt di ogni vustri elemnt.1703

          I ltris rests a rin, chea colp a vvin podt
          sta art tac, che tu tjs cun tant dilt,
          che di smeti di zighi atr1704 maj noan volt.

          Il straplmp al  tact cun chel maladt,
          chel rognt insupiarbt che tu tias jodt
          la j da ducju i pis dal mont tegnt stret.

          Chej chi ti js ch la modestiaan vt
          di ricognsisin ta la divn bontt
          che, da ch fs, di tant cap ghia concedt;1705

          par chl il so jodi al  stt ealtt
          cul splendu da la grsia e cul so mert,
          cuss chads aan ferma e plena volontt.1706

          E no tias di dubit, ma st ben cert
          chel risevi grsia al vn merett
          secnt l afit che pal creatu si tn virt.1707

          E ads su chistasembla a ti dt
          di capi ncjam di p, se a sti perulis
          ti ghias ben penst, senssi p judt.

          Ma parsche la j, ta li vustri sculis
          a si ls che langjlica natura
          savej e volej a , e bena caps,

          i vuej pur dii, par chi tjdis, dutpura,
          la verett che la ja vn stracapida
          taj ecuivocamns di sta letura.1708

          Chisti sostnsis, ognuna gjoconda
          taj jodil bon Diu, il vuli no ghian voltt
          a chl che dutl jt e dut al guida:

          par chl il so jodi a nol  stravit
          da altri rbis, e par chl biugna no n
          di vej da recuard un conct lontant;

          cuss che la j, durmnt a vuj virs, suns a si n,
          crodnt di diil ver e a vltis no crodnt;
          ma scjultins p colpa e vergogna a n.1709

          J pal stes troj i no stis vultris znt
          filoofnt, che tant men vi lasis
          dal ben figur che sempri vi vnsiminnt!

          E cun stu f mancu displaej c i lasis,
          oh tant mancu, che cuant chi fis a pusta
          a sturzil scrt divn  oi lu bandonis.

          A no si pensa a cuant sanc cal costa
          il semenalu tal mont e cuant cal pls
          un che, mil, visn di chl simpsta.

          Par pari bon si tgnin dcjus mpegns
          cu li so nvensins, e chs a  sn contdis
          daj predicjadus, el Vanzli si ts.

          Che la luna ndavu a era zuda, unl ds,
          durnt la pasin di Crist en mis si veva mett
          cuss che la lus dal soreli p no tjodvis;

          che just no che la lus si vs platt dal dut
          par dut; da la Spagna fin l da lIndia,
          coma Gjuda, sta ecls  a veva rispundt.1710

          Firense tancju Lpos e Bndos1711 noa
          comche fibis cuss da n a n
          contdis a vgnin da ch o da l;

          cuss che li agneltis che puc a sn
          a tornin daj prs pasdis di vint,
          e puc li juda il no jodi il dan.1712

          Ai ss no ghiera Crist zt prin dint
          Zit, e predicjighi al mont baltis;
          no: a ghi veva dt nvnsil just fondamnt.1713

          E chl tant proclamt a vvin li so bcis
          che tal lot par tegni mpiada la vus
          dal Vanzli scudo a vvin ft e lncis.

          E ads si sntin scju predicjadus
          dii pajasdis e, tant par f ridi,
          da stpis a tin fn di ducju i colus.1714

          Ma sen tal capcjo l viln a jodi
          l usil al rivs ind cal fl so nt,
          il fals perdn ben al podars jodi;

          pal cual un zj di schifnsis al vn dt
          che, sensa prova di nisn testimoni,
          da tancju vilns stpis al vn stracapt.

          Di chist singrsal purst di SantAntni,
          e dltris pur chencjam p porcos a sn
          ca vn moneda falsa a depni.1715

          Ma voltn di nuf, dopdi sta digresin,
          i nustri vuj virs la stradela dreta
          cuss chel discrs el timp a vdin proporsin.1716

          Sta naturan nmar, par dila scleta,
          cuss tant a si alsa che ogni perula
          o conct umn sempri sot al resta;1717

          e se tu ti vurdis s cal rivla
          Danil, tjodars che i so milirdos1718
          tal alt dal infint a vn a finila.

          La prinlus, ca radia dut s1719 chi tjs,
          ta tanti maniris a v mostrada
          comche tncjus a sn i splendus daj Trnos.1720

          Alr al t ca la tn concepida
          a ghi segus l afit, e la dolcesa
          dal amu par chl a  p o mancu cjlda.1721

          Tjs duncjal p alt e la grandesa
          dal so eterno valu ca si v spielnt
          taj nfins cristaj chjodi a fn la so bielesa,

          e sempri un, coma prin ca fsin, restnt.1722







Cjnt Trentin
          Forsi no p di mil mis da ch lontn
          a st ardnt la sestora1723, e stu mont
          lombrena zl sbasan tal so lit a plan,

          cuant chel mis dal cjl, a me profnt,
          a cambil scuminsa, che cualchi stela
          il so jodi a st pierdnt da stu font;1724

          e comche avnt a vn sta gran biela
          serva1725 dal soreli, cuss si sieral cjl
          lasnt sbit fu fin la p biela stela.

          Prpit cuss il trionf1726 che ritornl
          sempri ghi f al punt che svuarbt mi veva1727
          soment platt da chl chatr ghi feva spil,1728

          al me jodi puc a puc si distudava;
          par chl il torn cuj vuj a Beatrs
          il jodi nuja el me amu a mi pocava.

          Se chl che fin uch di ic si ds
          in ta na lude e basta al fs includt,
          nol bastars nencja pa la so rads.1729

          La bielesa so, cha chel punt i vevi jodt,
          no domal di l di me, ma ji crt
          che domal so fatu godilal pln dut.1730

          Dads in davnt, e da s che ji jt,
          vinst mi snt p che maj dal so tema
          o cal sedi o comic o tragic1731, chist ji crt;

          parsche comal sorelin taj vuj dun che pl trema,1732
          cussl recuardmi dal so dols ridi
          il me ntelt mi cjoj che p nol  coma prima.1733

          Dal prin d che ic i me vuj podt a vvin djodi
          in ta sta vita fin ads in ta sta vista,
          di sfogami cul me cjnt i pl encjam godi;

          mads a  miej chen davu i lasi st
          la so bielesa, comche poetnt
          fin in ltin al f ogni artista.

          Prpit comche j i la lasi aun sn p grant
          di chl da la me cansn, che ben a vu
          la so difsil matria z terminnt,

          cul f e cun vus dun bravo condutu
          tact a veva di nuf: I sn vegns fu
          dal Prin Motu en tal cjl i sn di pur luu;1734

          lus inteletul, plena damu;
          amu dal p grant ben, di gjldi plen;
          gjldi che tant miej al  dal p dols savu.

          Ch luna e laltra milsia tjodars ben
          dal parads, e una jodi ti zars
          comca sar cuant chel grant judsil vn.1735

          Comcha colp un lamp al f dut un fracs
          cu li virts vivis, e amped ghi v
          djodi ogs che pncjamo a sn lumins,

          lui cuss tant mi veva ft na lus viva
          e cuss inglust mi veva'n ta stu vel
          dal so splendu che nuja pl me vulil jodeva.

          Pur sempri l amu cal sodsfa stu cjl
          al cjoj sn s cun sta sorta di salt,
          par disponi cjandela al so flame bil.

          I vevi apena dentri di me sintt
          sti pucju perulis, chivevi j ben nott
          chelevt mieri p alt da la me virtt;1736

          e di na nova vista mi eri mpit
          che nisuna lus a  tant clara
          chads i me vuj no varsin sopuartt.1737

          E na lus jodt i vevi, comna roja vera
          ca scoreva lunt tra li do rghis
          piturdis cuj colus di primavera.

          Da stu scori sjodvin falscjs vvis
          che dapardt a colvin jn taj flus
          coma rubnsn ta cornis indordis.

          E dopo, coma ncjocdis daj odus,
          di nuf a sprofondvin in ta sta biela curnt;
          e ltris fu si alsvin da stu post sfarsus.

          L alt deideri chavnt ti poca, volnt,
          dut savej di s chen ta stu post tjdis,
          a mi pls, e a mi pls il to spirt ruvnt;

          ma di staga ch a  miej chi ti bvis
          prin che di sta sit sasit ti vegnis dut:
          just cuss al eral spirt da li so perulis.

          E di nuf: Il flun e ogni gjojelt
          chintr ghi cola e scjampa, e il ridi da lrbis
          comornamnt dindsi al  l mett.1738

          No che lu no sdin encjam madris
          mal difit al  dut da la to banda
          chjodincjam no pl cuant ca sn vris.

          Nint non d che dopo na durmida
          che p a lunc dal slit a  durt
          a si svej sensa voja di na tetada,

          coma me che miej spilis a colp iai provt
          di f daj me vuj, bevnt di che onda
          divna che dun miej jodi ni tn dott;

          e cuss comche bevt a veva la gronda1739
          da li me sis, djodi mi veva part
          che lungja p a no fs ma rotonda.1740

          Alr, coma un sot mascara zt
          che altril pr che prin ca si svists
          dal some che platt lu veva tegnt,1741

          cuss jodt i vevi cambin fistis p bilis
          i flus e li falscjs, cuss chj jodt
          i vevi li do lstis1742 dal cjl fasi manifstis.

          O splendu di Diu, ca mia permett
          djodi l alt trionf da la vera dominasin,
          la virtt dami di cont comchi lai jodt!

          Un lustri al  la s chjodi al f benn
          il grant creatu a che creatura
          che doman luj a pl jodi s ca  di bon.

          E rotonda a si slungja la so figura1743
          cuss tant che la so circonferensa
          al soreli ghi sars comuda sintura.

          Dut di ris a fata la so aparnsa
          che nsima dal prin motua vgnin mands
          che da chej al cjoj chl vita e potensa.

          E comun clif1744 in ta laga chei so pia tn bagns
          si spila, compar jdisi dut ornt,
          cuant che plen al  di vert e di flus i so prs,

          cuss, atr ensima di sta lus pojt,
          jodut i vevi spielasin ta mirs di scjalns
          ognn daj nstris che la s al  tornt.

          E sen sl circondal p bas daj scjalns
          na lus cuss granda oh cuantca  la largesa
          di sta roan taj so rlis p lontns!

          La me vistan tal larc en ta laltesa
          a pirdisia no zeva, ma ancludeva
          il tant el coma di che alegresa.

          Chl visn el lontn, n meti n cjojl podeva;
          chend che Diu sensa mediatul governa,
          la ls naturl nencja un puc no zova.

          In tal zal da la roa sempiterna
          ca si slargja e a si alsa e a d fu
          odu di benvolej pal cu che dutl governa,

          coma chl cal ts ma che dii al vu,
          Beatrs tirt mi veva e dt: Ben mira
          cuanti stlis blncis1745 ca sn in ta stu colu!

          Jt cuant che la nustra sitt1746 a zira:
          jt ben cuant che i nustri scjalns a sn plens,
          che ch a no ocr p tanta zent vera.1747

          In ta che gran sinta che tu i vuj fiss ti tns
          pa la corona chentr ghi z metuda,
          e prinencjam cha sti nsis1748 ti vgnis,

          z lnima granda a sar sintada
          dal imperil Rico, chandres lItalia
          prinl vegnar cha chl a sedi disponuda.1749

          Cuss tant vi stupids la vustra voja
          chamondi smil via ft dal picinn
          che di fan al mu e la balal manda via.

          E a chel timp capo dal foro divn
          al sar un tal che di dentri e di fu
          cun luj nol zar prpit pal stes cjamn.1750

          Ma par pucl sar l, comche Diul vu,
          tal ufsi sant; cha finlal zar, pn j
          dind chel Simon Magu1751 al  zt, puc di cu,

          e chel dAlagnal far z encja pn j.







Cjnt Trentunin
          Z la forma generl dal parads
          vuli e amu al puntava virs il stes sen.
          vistt coma laltrnimis gloriis.
          visn ieri, comche di si a doveva,
          vegnnt j, nulnt a mi fs riv mista.
          univrs secnt il mrit che chl al tn
          un a nol pl e tant mancu al tenta;
          mil e alta p di creatura,
          uch al  butt fu chistu bil flu.1811
          tornnt dopo a leterna fontana.
          Tirt ti mias tu fu da serf1766 a libertt
          ti tn, chun punt ghi metn, combon sartu
          Ti ss par nu splendu di lus meridiana1812
          ti jdis Lsia,  ca veva Beatrs movt
          te pa la grsial suplicha la virtt
          tanta cuantchan dn nzul on nima,
          tantamirasin i no vevi maj vt
          tant compal so jodi, dutl me pre
          tant che djdighil p pusbul iai podt!
          tal vuardalu, da na solaparnsa
          Tal ters rdin di scjalns e sbit sot
          tal sostgnilu, el so sgurt a si veva dut
          Tal so profnt jodt i vevi ca sinterna
          tal slesi dal curp, godi pur1767 ti pdis.
          tal scuadrl srcul, e no ghi la fn,
          tal post di Beatrs jodt i vevi un ansin
          Taj vuj en dut al splendeva dun luu san
          Ta sta banda ch, ind che il flu al  madr1783
          ta li grand peris di Roma a rivvin,
          Ta la profonda e clara sostansa
          ta laltra banda, nd ca si jdin ntajs
          svula pur in alt cuj vuj par stu gjardn
          sufrtl veva, e l infir pur, prin di vignghi fu;1787
          Stu ch, ads, che da la p scura tana
          sti fminis gloriis, e sot di lu
          stnimis nocntis la ja sn restdis.
          sostnsis e acidns1820 e il so costn,
          sintt ghi visn1802, e lunc l altril ripoa1803
          sielzs Checo, Benedt e Agustn
          Sensa rispundi, i vuj alst i vevi dal bs
          sensa il batiin perft di Crist,
          se tu atnt i ti vurdis e scltis.
          se i vuj ti tns sempri ca jn ta stu font;
          Se i brbars, vegnnt ta li contrdis
          se di tegnighi i vujntr i no fs stt bon.
          Sara e Rebeca, Gjudit e chta stu cjl
          risif, che altri di f a no mi dt,
          riflettl pareva, el pareva nfogt
          Pur godnt il so plaej, chl, contemplnt,
          punt fs dal consej eterno e divn,1808
          Protilu tu daj muvimns umns:
          prpit cuss mi era zuda scomparnt
          prpit comun scjp di s a sinflra
          prin di vej otegnt veri elesins.1790
          prin cal murs, da la biela nuvisa
          plovi, partada in ta li mins sntis
          pn s dal pensej mortl, cuant chi vors
          pn alt, fin las, l da lltima salt.
          p ghi soma, che la so claresa
          p e p a ghi entrava in tal raj
          p ben si savars da la to vitria.
          p a lus di ch ca ghi pi lontana1772,
          P a f la bontt to che socori
          pars chj i sojl so bon e fedl Bernrt.1768
          parsche, secnt la viin che vt a vvin
          parsche tu di dut s ca lunnula
          parsche par ls eterna dut se ca est
          parsche la lus divina a penetra l grant
          par via chel ben, che dal volej al  ogt,
          par un puchitn e 'n altri al torna
          par spirs che di luj a parvin imginis.
          Par sigr chistu godi tant nsimint
          par si cuss visns da lAugusta,1799
          Oh siora, cuss tant granda ti ss e vls,
          Oh generoa grsia che permett
          ogni mua doventnt tant p serena.
          on s on j, atorotr dut vuardnt.
          O trn luu chen taun unic punt nstelt
          O sfavil di lus che tant ti ti lsis
          nuja uch doma par cau a est
          no si si sinta par propri mrit e sclet,1789
          No parschi lu vs di aspit divirs jodt
          Nl zn s en j tra l insima el flu
          n par dut chistu di memoria non dai asaj.
          n jodi malincona o fan o sit ti podars;
          Nocoreva altri taj secuj recns,1796
          mia dientr cul vulin ta la lus eterna
          mi veva che nbacucht ieri e mut.
          mi si mostrava la milisia santa1752
          maravis si fvin cuant chen Latern
          Mancu ads i diaraj, cjr letu,
          ma z al ziraval volej me, ei deidris,
          ma vuarda ben i srclis fin al p remt,
          ma tal pensej a ds, fin ca si mostra:
          ma pur a srcjn pal rapurt ca no cjtin,
          Ma parchel timpl pasa chembacucht dut
          ma par chel dltris, cun certi condisins;
          ma pa la miej virtt djodi chi vevi
          ma noera nuja che la so figura
          ma n ch n l a siera puntt fis.
          Ma mentri chji parli segusimi ads
          ma li me lis a chistu  no bastvin:
          ma laltra1753 che svualnt a jt e cjanta
          ma jl grop i ti dsfi, comchi tjodars,
          ma encja da li so vus zovintis,
          Ma dopo che vegnt l eral timp da li grsis,
          ma'l podej di nuf jodilu, po, p no ti ps,
          lui un bil puc di p da laltra front.1774
          li vtis spirituls una a una,
          Li mis dtis a vvin di flama viva
          la vista a impedva ol splendu;
          la to grsia i cogns ben, e la virtt.
          la s nd chel so amu1755 al eterna.
          la rasa umana tant amr a gusta;
          la me viin, encja se alc pur i ritn
          la grsia da lalta lus si confers
          la Gloria di chl ca la 'nnamora
          La forma universal di stunsimit
          la caritt di chl chen ta chistu mont
          la banda p oriental dal orint
          Lalta fantaa no veva ch nuja podt;
          ja zevan ta chel grant flu ca siadorna
          j ghia partt cuant chel f di Diu stes
          jt l Beatrs cun ducju chej bes
          Jt ben adsn ta la mua che a Crist
          jodt i vevi na bielesa chun ridi bet
          jodt i vevi carin cuai uns insimit
          jodt i vevi nzui e nzui che fistis
          jodi ti ps che da scjaln a scjaln,
          jodi i volevi comca si unvin
          Ji crt che, pa la granda luminasin
          j chen ta stu post divn da chel umn,
          intra s, in ta stu post alt, p o mancu ben.1792
          Insma di ic jodt i vevi tanta legresa
          ind che a sl volej eterno ti tn atr,
          in tea pareva coma luu riflett,
          In te miericordia, in te piett,
          in te magnificensa, in te a si f una
          in tal trono chei so mris ghi confersin.1763
          in tal so colu stes, mi pr di vej jodt,
          in tal mis a splendeva e dut atr
          in tal eterno dal timp ieri vegnt
          in taj vujl vuarda da la nustra regina,
          In ta stu post ind chjodn dcjus scju bes
          in ta chej zmuj da la Santa Scritura
          In me la to granda virtt custods,
          in luj a sjt, e cuss sia, a mi veva dt,
          in luj jodevi un pari1762 bon e cristin.
          in ic dut si concentra, che al difu
          In forma duncja di cndida roa
          in conformitt cu li so primi grsis.
          imgin e srcul e parsche tacs a stn;
          il so deideri svuall vu sens ls.
          Il re chen ta stu regnu ni confers paua
          il p bil di s ca mortl a jodvin;1760
          il pari al  che par gran goloitt
          il mortl vuli p di tant a nol dista
          il me jodi dut al veva comprendt
          il flu1781 dal so fuen dut cuant separnt;
          il duca che vivil veva di mana
          il amu chel soreli al muf e laltri stlis.
          iltris1785 na gran separasin a fn,
          I vuj da Diu dils e veners,
          i vuj a ic cul stes gust l veva puntt luj stes,1777
          i so sintimns, dopo duti li so prvis.
          i pojavi ji me vuj in taj scjalns
          i mscjus li so inocenti plmis
          i jodevi, dal so ridi orns e ris1761,
          grsia che concditi a pl ch la s;1807
          ghi fvin cun plmis colordis ntr.
          ghi deva ai vuj di duti li santnimis.
          fiss ta sta font di grsia e atns,
          fisa vuardava, imbil e atenta,
          fs sul oratu, dimostrasin a rin
          fin ca  pusbul in tal so splendu.
          fin a chl, Ebris a si susegusin,
          figurasi cuant marvet chieri jn dut!
          ft chel ppul ngrt e sensa costansa.
          f e jodi, chi ti ghi consrvis sans
          co a ghi vvin ft a la divincjantilna
          en tal mis sti dos bedis diviions,
          en ta li bndis al l lustri mancunfogt,1775
          En ta chel post, cun llis virtis, alr
          El vecju sant: Par che dut ben complett
          el spera na d contnt di torn contnt,
          el mir me si veva cussi ft encjam pntns.







Cjnt Trentaduin
          ei ti prej pur, regina, che dut ti pdis
          Ei mi recuardi che alora miej mi eri ft
          E tact al veva sta santa orasin:
          e sei to vuj al ters zir z antvin
          e scuminsit al veva cun stu discrs sant:
          E sj i vsn tal dii tanta capacitt
          e pur cul cjant di chista me cansn
          e pn j, di zirun ziru, pur altri grant sant.
          e perftl sedi, mi veva dt, il to cjamn,
          e par segn sta diviin a sn sts p avnt
          e luj: Par partl to deideri a la fin
          E la regina dal cjl, che par ic ji rt
          e la bontt che legresa ghi veva dt, e tanta,
          e la Beatrs, comchognn di nul jt.
          E jt ben che dal postn j cal taja net
          e joduda i l'avevi coma na corona
          E j che, pal me1813, maj noai deidert
          E j chal fin di dutl me deidert
          E i vors prpit che tu i ti zdis
          e fsa la vuarda pur cjantnt oana;
          e di front dal p grant capofama
          e davu ti mi vegnars cun afesin,
          E dal sitin scjalnn j, comp ndavnt
          e da Firensen ta ppul just e san,
          e doru li lis, e il rest tant blanc
          e cul cu al me pre ti scoltars s.
          E coma che uch cu la madona dal cjl a stn
          E chistu dut clar e ben a si nota
          E ch comtal post dal timn che mal guidt
          E chl1801 chjodt riv l  ogni timp brut,
          E chel amu1798 che par prin al era l vegnt
          e chal me parl tant p virtt ti ghi ds
          E Bernrt, suridnt, sns a mi feva
          e basta ti dispn di jodi Crist.
          E alora luj: Maestt di sprit,
          E Indul ca ? i vei alr a colp dt.
          e ndresarn i vuj virs il prin amu,
          e l un dal altri coma iris da irs1823
          duti li mins tal just e bet aspit
          dut taun colp la me mins a veva na scosa sintt
          dut s ca 'n creatura bontt.
          dut di amu, a mi dar la grsia,
          Duncja, sensal mrit da li so unsis,
          ducju chscjus sintilnt ti contntis,
          ducju i sans e bes ca ghi  rin atr,
          Dopo che stu prin timp past al era a n dovt
          dongja da linocensa, par vej la salt,
          Domun punt a mi era di p grant letargu
          disdegnt nol  di fasi so fatura.1810
          Dirimpt di Pieri sintada tjs Ana
          di z fin tal infir1765pa la me cura!
          di zent nova e antica popolt,
          di vej par podejl so jodi tegni alst
          di vej jodt i crt, parsche cun un cargu
          di un chen mar pn j s bandna,
          di tre colus e di una grandesa;
          di tanti fuis, e da l a tornava
          di speransa i ti ss na gran fontana.
          di s si ghjodeva cal la flama.
          di s che sempri al era stt e godt;
          di poscj vuejs1784 i semisrcuj, a stn
          di lasighi a la futura zent i pods;
          di lasl me post mia Beatrs sugert;
          di ic tant inamort da pari fuc?
          di ic difit al  s che l al  perft.
          di godi il dii mi veva nvigort.
          di duti li so fuis, a sn imposts
          di dutchista sgaravana svualnt
          di cuss tanti rbis chj iai jodt,
          di cuss tant amu e altri tant dilt
          di cuant gradt ghieral pre daj bes;1815
          di chista, co l ca sn la Rachl
          Di chist ti ti rndis ben cont da li mis
          di chl che da Maria al erambielt
          di chl chi mi recuardi, che un nint
          di che alta lus che in s a  vera.1817
          di caritt, e la j, pa li zens mortls,
          di benevula ligra, che, sturnt,
          Dentri di te a sia impit chel amu
          dentri di s, o letu, la nustr imgin;
          davnt dic al veva llis sos vierzt.
          dal univrs al  fin uch jodt
          dal to grant podej e da la to bontt
          dal so voto a ghi vn di pens tant,
          dal p alt scjaln, tu ti la jodars
          dal mil che dt ghi veva indulsimnt.
          dal alt raj, scumbusult i sars stt
          daj me vuj tant e a lunc oservada,
          da la roa nd che cuj vuj znt i stn.
          da la Gliia Santa che da Crist risevt
          da lalta lus alr jodt i vevi tre zrs
          da duti che strdis e che maniris,
          Da chn s il me jodi al era stt p che maj
          Da che regin che p in s a tona,
          Dic i ds, ma sintt i vevi altri perulis:
          cussl grant Zuan1786, al opst di lu,
          cuss, cuai coma z da val a mont
          Cuss tornt i eri a la dutrina
          cuss tant nobilitt ti s, chel so fatu
          cuss s pa la viva lus cjaminnt
          Cuss pret i vevi; e ch, par lontana
          cuss ji jodevi ei scoltavi benn
          cuss j a che granda viin; ma invn
          cuss e cul; e ch cal basti l efit.1794
          Cuss dal soreli la nif disgjelada a vn;
          cuss che, vuardnt virs di luj, ti penetrars
          cuss che nuja ghintriga p di chel tant.1756
          cuss che lnima me, ch tias ft sana,
          cuss che cul torn ta la me memoria
          cuss che biela e buna oriflma1776
          cuss chal p alt jodi alsl posi la sa,
          Cuss alr la me mins, sensa paua,
          cuss al vint cu li fuis liertis
          cun grsia che, prent, otegni ti pdis;
          cun dignitt a ogni creatura.
          cun amu nsimit tegntn taun voln
          cul z sempri pn s cul bil raj divn.
          cul valu infint imedeimt.
          cul to prea a liberalu ti zdis
          cul mutami il so mut i godevi.1822
          cuj vuj tos, e nota li nobil nimis
          cuj vuj jodt i vevi part da lestremitt1773
          cuj al ee, dmi, l nzul che cun cuss tant zuc
          cuant che pal disper ti vvis j la sa.1805
          Cuant chja vegnvin tal flu, di bancn banc,
          cu la so feden Crist, chstis a snl mur1782
          crent, a so gust di grsia al dota
          credis par svualn ta chistaltesa,
          contenta duta di vuard so fia,1804
          contemplantl godeva dut s caera bon.1770
          cont cuant biela caeran realtt.
          Coma un pelegrn chen tal templi entrnt
          coma roda che ben a ziran dut e par dut,
          coma me di scolt ti dgnis, lasnt chel bil luc
          coma fuis i vaj una una nominnt
          Coma cuant che durnt un sun clar i ti js
          Coma chl che forsi da la Crosia
          comdi un lamp cun ris che dut a sclarvin.
          comdal soreli la stela matutina.
          comche l da Beatrs la me vista;1764
          comchiai tal impar, i no ausars
          Com chej studius cha plen si concntrin
          cjantnt Ave, Maria, grsia plena,







Cjnt Trentatrein
          circuncidi par otegni la so virtt.1797
          Chistu post sigr1757 e di chel gjoldi dut plen,
          Chista mprimurida zentalr jt ben
          chl che par dut l univrs si scuaderna,1819
          chl che l a la so sinistra1800 al st,
          chl che di dut stu marve al era caua.
          chl ca la domanda, ma pur verett
          chel altri1824 chai prins doj ghi feva da ters.
          Chej doj sints las p contns tjdis
          chej che crodt ghi vvin aun Crist futr;
          chej chrin da un Crist z vegnt sts ispirs.
          chel savej la me mins a veva sospendt.
          chel me aspit in ic al era riflett.
          chel lasala par jodi altri aspit
          chel dert el martr sempri da sant
          ch1779 a  che vierzda la veva prin di dut.
          ch tu i ti ss1809 che lumana natura
          che spes prin dal domandaghi si la jt cori.
          che se un ben volnt un a te nol v a ricori,
          che sbasada ti ti ss pa la me salt
          che purifics a sn sts dcjus scju spris
          che par cuntis che fin ln davva joddis
          che par chl il pre e pur amu mia mandt,
          che pal so fl Miserere mei al veva dt chl,
          che pa lantica fama nisn dic si ssia,
          che ogni d da lEns a si cujrzin,
          che nencja la nif fin l no ghi riva.
          che na ctulal f secnt la stofa cal  vt;1806
          che luj par jodi pront ti tegnarsl sgurt
          ch la me vista, doventnt p pura
          che jodi ti podars la regina1771
          che j i vuards in s1816, ma a  pur vera
          che j belz i fevi s cal voleva;
          che ingropt ti tn didis fnis.
          che i vincjasnc scuj da che imprea
          che i doj rdins scris a divdin.
          che dopol sun furt ti restal sintimnt
          che di p f nisn volej al usa,1793
          che di lu'l me dii al soma doma un sun.
          che di cuss f ti vvis la potentt.
          che da la fede tant l un che l altri aspit
          che djditi di nuf ti mi ds li grsis,
          che cun un colp di lancja e claus si vevotegnt,
          che cun so f balnt sempri ti la jdis,1759
          che cul so sanc Crist ft al veva spoa;
          che cul so calun ta la pas eterna
          che cuj ris etrnos ni tegneva lumins.
          Che circolasin che cuss concepida
          che chistu regn dut sdit a  e devt.
          ch che d'jodi cuss tant biela ai so pi si gt,
          che bis genitus, di fede sempri plens.
          che bivula dal cjantu a era1780, comchi savn,
          che almancu na lugna da la to gloria
          chdiu a mostrvin z prin da la nsita.1795
          chjodn chn ta stu mpro just di Diu stes.
          chaltri vuj clars di riv ln alt a psin.
          chal me pre a si unsin li mans!1814
          ch'a bocja vierta last a veva Netn lombrena dArgu.1821
          Caritt mostrnt, dcjus, lontns e visns
          cargasi al veva volt da la nustra salma.
          ca vistvin buni asins comornamns.
          ca somes, cun vuli ridnt mi veva vuardt,
          ca otegnvin svintulnt il so flanc.
          ca j vuardan ta stu post1758 nustrimborascjt!
          Bernart, che ben jodt al veva i vuj ms
          balanst e plen al tegnar stu gjardn.1788
          Alst i vevi i vuj; e comdi matna
          Alr, secnt la so cjavieladra,
          Alr il me deideri l era di nuf zt
          alr i vuj sos, ma ca no vegni penst
          al veval pur Fetn, p a sinflma
          al veva tact, gdilu no ti podars, jt,
          al veva li clafs di stu flu ncoront.
          al p ruvnt dal me deideri ieri rivt.
          al l parl nustri, che a cuss tant nol ps,
          al ds prin di vign dal tet last fu.
          al deideri al corispnt l acust.1791
          Ads vuarda ben il prejdi divn;
          Ads dut sidn ti sts paj to dbis;
          ads chen ta sta viva lus lu miravi
          a vera vita a no   sine caua
          a sn sts metsn ta scjalns diferns
          a sn di sta roa cuai do rads:
          a mvi llis tos, crodnt di zn s
          a la me Beda par cognsi rbis
          a leterna lus a colp sindresvin
          a jodi al vn la Veronica1769 nustra
          a ghi ufrvin la pas e il ardu
          a fl bon mestri a si vev' alr mett,
          a est comca est cuss che just e ben
          a ria prpit cuss la mua vustra?;
          a destra ti ghjs l antc pari sintt
          A che lus tant tacs a si doventa
          Signu me Ge Crist, Diu vero e bon,
          parsche luj al  chl cha Maria la palma
          O pari sant, che comun sir un pur
          O madona me, font di sper pura,
          Mari Vrgin, fia dal to f divn,
          La plja che Maria risant1778 a veva e onzt,
          F da la grsia, chistu si gjocnt,
          nd che gust al lasa ntnt cal lavora,1754
          N ta stu gjoldi mplombt di cansns dlsis
          l orcul da la Siblal sparpajava'l sen.1818







FOOTNOTES

915 (return)
[ Par vej sfidt Apl a sun il flut e pierdt la sfida al era stt spelt, coma un cunn. (Tal originl, natura = vagina.)]


916 (return)
[ L orr. Dante a ghi tegneva un mont di otgni la laurea di poet.]


917 (return)
[ Li fuis dal orr.]


918 (return)
[ E sti vis a sn sempri p bsis di chs dal poeta o dal imperatu.]


919 (return)
[ Dafne, tramutada in orr, a era fia dal flun Peno. Duncja, il ramusl al  di orr.]


920 (return)
[ Cir = la pica dal Parns, ca ghi era sacra a Apl.]


921 (return)
[ Virs il soreli.]


922 (return)
[ Il parads terestri.]


923 (return)
[ Glauc, segunt l eempli dai pes che dopo vej mangjt na erba specil a si rin rinvigors, al veva sercjt pur luj sta erba, doventnt un diu dal mar.]


924 (return)
[ Doma Diu al s se Dante al  stt partt sn tal cjl in curp e nima o doma in sprit, ca ghiera apena stt purifict.]


925 (return)
[ La sata a scjmpa fu da la sfera dal fuc; mentri che Dante, purifict coma cal , al  cal torna prpit l.]


926 (return)
[ Dante a si marava cal st znt pn alt sin laria e il fuc.]


927 (return)
[ Duti li creatris a ghi stn visnis a Diu (il so prinspit) cuj p cuj mancu secnt li so condisins: prima i nzui, dopo i mis, etc.]


928 (return)
[ Stistnt al  la fuarsa che vuj i clamarsin ecolgica tal sens che dut a uns in ta na manira on ta naltra.]


929 (return)
[ Stu istnt al controla dut tal montbstis, mis e nzui.]


930 (return)
[ Il Empireo.]


931 (return)
[ Il Prin Mobil.]


932 (return)
[ La fuarsa istintva tratada taj ltins vers a cjoj ch la forma di un arco cul tiru cal v a finla in ta un post deidert.]


933 (return)
[ Pur cognosnt la strada cal vars il percrs, il omp da li vltis al sils la via sbalida, esnt dott da la libertt di silzi.]


934 (return)
[ Il prin impls al sars linclinasin istintva pal omp di dirisi viers il bon e il justvirs Diu. Ma pa la strada stu impls al vn devit da cualsasi altra sorta di plaej ca lu tn lontn da la so destinasin natural. (Teoris modrnisla Freudiana in particulra diarsin che il contrari a si visinars p a la realtt da li rbis, almancu par cuant ca riguarda l ompda la fmina i no mi riscj di dilu.)]


935 (return)
[ Sta analoga a somears contradii che la tendensa naturl dal omp a  di zn s. A sars p fsil pens che l omp al  coma il rivult, cal tnt a z in bas e basta.]


936 (return)
[ Ta sti primi rghis Dante a ghi consilia a chej ca no sn prepars a segu il so alt argumnt di rest indavu.]


937 (return)
[ Ch in ta la cjera.]


938 (return)
[ Il mar, paj romns = salum = il mar virt e grant. (Espresin latna ca ghi zova a Dante coma ca mi zova a mi.)]


939 (return)
[ Chej ca seguirn Dante a restarn p maraves di se ca jodarn e scoltarn, che i Argonutas cuant che, avnt scjavast il mar znt in sercja dal vel di ru a vvin jodt Gjason cambit in biflc.]


940 (return)
[ I comentatus a ni recurdin che il firmamnt (il cjl la s) al cor, ta la so rotasin, a [Footnote 8400]0 mis al secnt. Encja se chista velocitt a  justa, il nustri vuli a no si rnt sensaltri cont di chista granda velocitt. Pal vuli nustri, il cjl la s al pr di si fer. Cuss ch ch j i resti un puc perpls di s che Dante al intnt dii.]


941 (return)
[ Beatrs.]


942 (return)
[ Ca sars la brilantsa da la prima stela o luna.]


943 (return)
[ Eterna margarita = diamnt incorutbil (coma che na volta a si pensava ca fsin la luna e li stlis.)]


944 (return)
[ Laga a resta inalterada dopo la penetrasin dal raj.]


945 (return)
[ Ge.]


946 (return)
[ Coma chi acetn i elemns fondamentaj da la matematica.]


947 (return)
[ Dante al veva condividt chista opinin di Averroe. (Vandelli)]


948 (return)
[ La limpidesa dal raon di Beatrs a cunfundar li idis di Dante.]


949 (return)
[ Li stlis dal firmamnt (lotava sfera) a mstrin divirsis configurasins (mis) dipendnt da la so cuantitt (= costitusin fiica o materil) o cualitt (= costitusin formal o sostansil).]


950 (return)
[ Chl da la densitt, za minsont taj vers [Footnote 58]- [Footnote 60].]


951 (return)
[ Il rar miscjt cul dens.]


952 (return)
[ La analoga a  ch di un spili: un raj al pasa fral veri ma al vn riflett dal plomp ca ghi st davu.]


953 (return)
[ E chistu secont te al spiegars li mcis scris da la luna.]


954 (return)
[ Idis scolstichis o Aristotlichis.]


955 (return)
[ E cuss Beatrs a dimostracu la so maniera medievl di raonche il pens di Dante, su li mcis da la luna, al ra sbalit. E in ta li rghis ca segusin a dar la vera ran di sti mcis.]


956 (return)
[ LEmpireo.]


957 (return)
[ Il Prin Mobil, o il nonu cjl.]


958 (return)
[ Il nmar 8; il cjl da li stlis fsis.]


959 (return)
[ I altri cjejdal sitim in ja in li esnsis ca ghi vgnin j dal cjl otf coma simnsis (cuis) paj so fins.]


960 (return)
[ Dante al vu savej la caua da li mcis lunris.]


961 (return)
[ Cjl.]


962 (return)
[ Li intelignsis anglichis.]


963 (return)
[ Il firmamnt (o cjl da li stlis fsis).]


964 (return)
[ Ca ghi d forma e ca lu f movi.]


965 (return)
[ Ca sarsin li stlis, considerdis incorutbilis.]


966 (return)
[ Lintelignsa che dut a muf.]


967 (return)
[ Beatrs, ca lu veva ft namor da frut.]


968 (return)
[ Da li mcis da la luna e da la mecanica dal univrs.]


969 (return)
[ Provnt la so tei e disprovnt ch di Dante.]


970 (return)
[ Coret da la so falsa idea su li mcis da la luna e cunvnt da la verett di s ca ghi ds Beatrs.]


971 (return)
[ Al contrari di Narcs, Dante al crt che li imginis vris di s cal jt a sdin flsis.]


972 (return)
[ Forsi a vvin ft voto di no si trstis cul so canarn o cul so gjat, sensa stighi fedlis a stu voto fin in ltin.]


973 (return)
[ La so osesin di otgni na certa roba.]


974 (return)
[ La caritt di Diu, ca no ghi sira maj la puarta a nisn e ca vu che la so zent (i nzui e i bes) a sedi coma luj.]


975 (return)
[ La sfera da la luna.]


976 (return)
[ P visn da la preensa di Diu.]


977 (return)
[ Divirsis interpretasins a sn pusbilis: a ardeva cul fuc dal prin amu; a ardeva cul amu di Diu; etc. (Pars no dtis insimit, sensa escldini una?)]


978 (return)
[ Il voto ca nol era encjam stt partt a la so fin da Picarda.]


979 (return)
[ Santa Clara di Asii.]


980 (return)
[ Crist.]


981 (return)
[ L bit dal rdin di Santa Clara.]


982 (return)
[ Chista Costansa, na zvina di buna fama, a si veva fata mnia dopo vej spot Rico VI. La legenda a conta, secnt i comentatus, che in sguit a era stada cjolta dal convnt dal Arcivscul di Palermo.]


983 (return)
[ Da Rico VI a veva genert Federico II, ltin imperatu da la cjaa di Svevia. Il imperatu al  ch clamt vint pars che un imperatu al f s cal  da f e dopo al spars a colp.]


984 (return)
[ Dante a si baa su un conct di Toms Acuina. Su chistu punt a sn dacrdu encja i eistensialscj cu la so idea dal angst ca ni culps cuant chi sn di front a na silta da f. Chistu dilema al f rest perpls pur li bstis, coma il me cjan che cuant cal vn clamt da me e da la me fmina al stes timp, par un momnt a nol s s fa. A si volta par ch e a si volta par l. A la fin al dect di z l di ic. Ta stu cau, per, un puc di pregjudisi al : ic a  p bila di me e a ghi d p biscs di me. J i risolvars stu problema eistensialista cul z mini maini mo a lamericana.]


985 (return)
[ Crvis.]


986 (return)
[ Il profeta Danil al veva interprett un sun di Nabucodnoor che i so consilirs a no rin sts bis d induvin, e par chl condans a murt.]


987 (return)
[ Secnt Platn, li nustri nimis a eistvin belz in ta li stlis prima di ocup i nustri curps. Dopo la nustra murt a trnin la s.]


988 (return)
[ Ch di Platn, ca contrria ai insegnamns catlics.]


989 (return)
[ Spris coma chej di Picarda che Dante al jt in ta la sfera da la luna aan in realtt residnsa in tal Empireo, insimit cun ducju i altri bes, da Mo a Maria.]


990 (return)
[ Il sen al sars, coma ca si caps dal contst, un segnl o indicasin di s ca  mancu celestil dal Empireoun segnl che encja un coma Dante (ca nol  la capacitt di comprensin di un bet coma Beatrs) al psi riv a cap. Il punt p bas dal cjl, dopodt, a si visna al punt p alt dal mont sensbil, comprensbil encja par un cal  mortl.]


991 (return)
[ Chel dal Platn.]


992 (return)
[ Alra, secnt Timeo, li nimis a si distchin da li stlis cuant ca vn a inform i curps da la zent al momnt da la so nsita.]


993 (return)
[ Li stlis dal firmamnt.]


994 (return)
[ Se Platn al intnt dii che li stlis aan influensa su la zent, alra li so idis a no sn dtis da scart.]


995 (return)
[ Par no rnditi ertic pensnt a la ran pa la cual un al  ran da pat par no vej complett un voto par caua di violensa esterna coma cal  stt il cau.]


996 (return)
[ Li flmis di un fuc a prin via a z in alt, encja sa si prova a controllis. Cuss un cal vu restighi a na violnsa personl, al para via a resti, nompuarta s ca zar a susedi.]


997 (return)
[ San Lurns al era stt bastont e dopo mett a bru in ta la grilia par vej rifiutt di d s il teoru da la Gliia a li autorits romnis. Secnt la legenda (Vandelli) na volta ben brut ta la schena al veva insistt di vign voltt par che altra banda par vign rustt par dut compj. La me volontt, encja sa ben si sfuarta coma l asl, a si visinars amondi puc a che di SaLurns!]


998 (return)
[ Na volta liberdis da la violensa ca li veva cjltis dal monasteri a varsin podt torn, se prpit a varsin volt. A pensjghila ben, la Providensa a  da li bili pretis! Par compuartsi coma SaLurns o Sevula a biugna vej dal sorumn. Purtrp la stragranda magjoransa di nultris purs mortaj, di che sorta di volontt l in davn amondi pucja. Se par z in parads a tcja fa coma Sa Lurns, j di sigr i zarj a finila al msimo tal insi da purgatori, e forsi nencja l. J a la Providnsa i ghi sugers di cap li nustri debulsis un puc di p.A vars da baasi di p su li intensins di un indivduo che su la so capacitt di fa rbis dal altri mont. J, par eempli, sa vsin da minacjmi di torturadin di cjjmi il vin a lora di senaj ai me torturatus i ghi diars dut s ca vorsin savej pars che ji no soj bon di sopuart nisn tipo di dolu, ncja si vors reisti, f l eru, f il martir. Ma j i no sars bon; al msimo i mi rasegnars a bevi di dut, encja un vint di cjaa ca nol  tant bon. E cuss i no doventars maj protagonista legendari di nisn libri e di nisn cinee nencja, purtrp, se cuss a tcja si, i zaraj maj a finila in parads.]

]

999 (return)
[ Se il volej al permt il mal a lu f doma par evit un mal encjam peu.]


1000 (return)
[ Chistaltri al sars il volej relatf, che, al contrari dal volej asolt, al permt un mal a cundisin che stu mal al vedi il podej di fa evit un mal p grant.]


1001 (return)
[ L intelt umn a si uns a la verett divina.]


1002 (return)
[ I vuj di Dante a no rvin a vuard a lunc il splendu di Beatrs.]


1003 (return)
[ Se un al vn atrt daj bens dal mont a  pars che chscjus a ritgnin un puc dal luu dal ben eterno.]


1004 (return)
[ Cu la stesa lbera volontt, o silta. Na sutilesa: da stu argumnt a soma che il Signu a ni dedi la libertt di silzi, cuss che nultris i podn silzi di f dal ben o di f dal mal, di st cul Signu o cul Diu. Di conseguensa, si sielzn di f dal ben i vegnn premis; o i vegnn puns si no sielzn il ben. Ma chistu al ecuivl al dii chistu: J i vi daj la libertt di f s chi volis, basta chi fdis s chi vuj j, si no.Ah, scju mistris da la santa fedea sn prpit durs da cap.]


1005 (return)
[ Dal voto.]


1006 (return)
[ La materia dal votopar eempli il voto di siersi ta un monasteri a pre.]


1007 (return)
[ La promesa di mantegni il voto.]


1008 (return)
[ Sensa laprovasin dal confesu. (Cfr. Purg. IX, [Footnote 117].)]


1009 (return)
[ Il scambiu a si ps falu doma cu na materia di valu superiu a ch di prima. Par eempli, se al insi iai ft il voto di bevi doma doj gos di vin invnsi di tre, cal  z un grant sacrifsi, i sielzarj, coma nova materia di bevini doma un in d da ads in davnt e fin al cumplimnt dal votoun sacrifsi cuss maestus cal fa vign i grsui doma a pensighi!]


1010 (return)
[ Tal al sars, secont Vandelli, il voto da la cjastitt di na munia. (A mi tocja amti che il voto da la cjastitt al  di cualchi scjaln superiu al voto di godi un got di vin in mancu.)]


1011 (return)
[ Jefta, il gjudice israelita cal veva promett, in voto a Diu, che sal vs vinst la lota cuntra i Amons, al vars sacrifict la prima persona ca ghi fs vignuda incuntra da la so cjasa. Sta prima persona a era stada purtrop so fa. In tal Hamlet (II.ii), Hamlet al tormenta il pur Polonius cun refernsis a stu gjudice ebreo. Polonius al  cunvnt che Hamlet al  un puc zirt di cjaf. La realtt, per, a  che Hamlet z a si necurt che la fia di Polonius, che puareta di Ophelia, a ghi st di mis ch!]


1012 (return)
[ Agamenn, il gran duce daj Grecs, al veva fat il voto di sacrific la so bila fia Ifgenia se i dos a ghi dvin bon timp cuant ca si aviva virs Troja cu li so nfs,]


1013 (return)
[ Al contrari da li piris ca vn di ch e di l sensa savej pars, il Ebro a si cumpuarta secnt rgulis fisis. (Da li vltis encja masa, coma dimostrt dal eempli di Jefta.)]


1014 (return)
[ La mari a sars la Gliia.]


1015 (return)
[ Virs lEmpireo.]


1016 (return)
[ Chl di Mercurio.]


1017 (return)
[ Dante. Secont i comentatus: Dante al aumentar il sprit di caritt di chiscju bes cul dighi locasin di rispndighi a li so domndis.]


1018 (return)
[ Prin di las la vita di stu mont. (Militia est vita hominis super terram, coma ca ni recuarda Vandelli da un toct di Gjobe (vii.1)). Dal momnt che la vita nustra a  joduda da stu sprit coma un continuo lot, a nol  tant turt. A pensighila ben, per, la vita sensa milisia a no sars tant da prefer.]


1019 (return)
[ La sfera a sars Mercurio, ilumint dal soreli. Il sprit al  chl di Gjustinin.]


1020 (return)
[ Il cjnt sest al parlar dal Impero, coma che il cjnt sest dal Purgatori al  parlt da lItalia e il cjnt sest dal Infir al  parlt di Firense.]


1021 (return)
[ Enea, cal era vegnt a Roma (e spot Lavinia) dal orint. La capitl dalimpero a era stada trasferida a Bizansiu da Costantn un dunta is prima di Gjustinin.]


1022 (return)
[ Cun Enea cuant ca si veva avit virs lItalia.]


1023 (return)
[ Gjustinin, imperatu romn un par di scuj dopo Costantn, al  laudt da Dante p di dut par vej riordint li lgis.]


1024 (return)
[ Chistu al sugers che, coma cal dis Vandelli, Gjustinin al veva in tal past crodt a la dutrina dal ertic Eutico, secnt il cual Crist al veva doma na natura, ch divina.]


1025 (return)
[ Una contradisin a si otn cuant che una propoisin vera a vn contraponda a una propoisin falsa, coma la storiuta di Diu: al ee bon di f una pira cuss peanta da no si bon da alsala?]


1026 (return)
[ Chl dal riordinamnt da li lgis.]


1027 (return)
[ Belizr al veva otegnt vitris, coma ch cuntra i Gos.]


1028 (return)
[ Il cmpit za minsont.]


1029 (return)
[ Par.5. [Footnote 128].]


1030 (return)
[ Il sen da lacuila, smbul dal impero.]


1031 (return)
[ I Ghibelns, i prins; i Guelfs, i secns.]


1032 (return)
[ I tre Orsios e i tre Curisios.]


1033 (return)
[ Dante al s, secont Gjustinin, s ca  susedt ta chel intervl da la storia dal rapimnt da li Sabinis a la murt di Lucrsia (q.v. i comentatus), durnt il cual i re di Roma a vvin concuistt i ppui ca ghi stvin in zru.]


1034 (return)
[ Il sen romnlcuila.]


1035 (return)
[ Comns tal sens di comunits o repblichis. Pir e Bren a rin doj aversris di Roma.]


1036 (return)
[ Cuns (Quinzio Cincinnato) al era cuss clamt par via daj so cjaviels riss.]


1037 (return)
[ A Firense. Amr, pars che ch i Romns a vvin, coma ca sugersin i comentatus, pierdt un ercit.]


1038 (return)
[ Stu timp al sars il timp di Crist.]


1039 (return)
[ Scju fluns a delmitin i teritris concuists da Sar in ta la Glia antica.]


1040 (return)
[ Sar al veva scunft Pompo a Farsalia. Pompo al era stt dopo sasint in Egjt, ind cal era scjampt.]


1041 (return)
[ Dopo vej scunft Pompeo, Szar al vexa viitt la zona di Troja.]


1042 (return)
[ Sar a ghi veva cjlt il podej a Tolomeo e dt a so su, Cleopatra.]


1043 (return)
[ Scunft Juba, re da la Mauritania, Sar al era zut in Spagna a f fu i fis di Pompeo.]


1044 (return)
[ Dal dominio romn.]


1045 (return)
[ Zan=Janus=Ians. (Da l al deriva il nustri Zenr.) Al pierdeva il so silnsiu doma cuant cal vegneva vierzt, in ocain di na guera.]


1046 (return)
[ L Imperatu Tiberio.]


1047 (return)
[ Tiberio.]


1048 (return)
[ Lira di Diuplacada cu la sofernsa e murt di Ges pa la colpa di Adm.]


1049 (return)
[ La distrusin di Gjerualm a era susedda coma na sorta di vendeta, o retribusin, viers i ebros par vej caut la murt di Crist.]


1050 (return)
[ Carlo II, re di Napoli.]


1051 (return)
[ I Guelfs, alies cu la cjaa real fransa, a si contrapnin a lacuila, smbul dal Impero, cul cual a sn schiers i Ghibelns. (Chej ostes di Fransisencjan ta chej ds l a volvin vej la so; prpit coma tal d di vuj, cuant ca si opnin al volej dal Impero mericn!)]


1052 (return)
[ Scju ch aan ft dal ben, encja sel ben a lu vvin ft spernt di otegni fama in tal mont.]


1053 (return)
[ Ta li sfris celstis.]


1054 (return)
[ Mercurio, cal  rapreentt coma un brilnt.]


1055 (return)
[ Secnt i comentatus, stu Romeo al veva ft tanti buni peris che in ltin a no rin stdis graddis.]


1056 (return)
[ Chej ca vvin puc aprst lpera di Romeo a ghi vvin guadagnt puc; e lu stes a vvin sufrt sot il dominio daj Angjons.]


1057 (return)
[ Raimont Berighier.]


1058 (return)
[ Sot la aministrasin di Romeo, il patrimni di Raimont al era crest dal ddis par dis.]


1059 (return)
[ Li rmis e li lgis daj imperatus.]


1060 (return)
[ Di front di Beatrs, Dante a si sinteva coma un frutt davnt da la so maestra, dut imbacucht; prpit coma un mona.]


1061 (return)
[ Adm. (E cuj sja pars alra che i pitus di na volta a lu pituravin cul bugngul!)]


1062 (return)
[ Tal paganin cal  caraterit lepoca pre-Cristiana.]


1063 (return)
[ A Ge, o a che part di Ge ca  umana.]


1064 (return)
[ Il Verbo stes, che incjarnt al era cu la natura umana.]


1065 (return)
[ Cu la redensin.]


1066 (return)
[ Coma cal sugers Vandelli, chistu magistrt al pl si o Diu o l imperatu. Taun cau on tal altri, per, i Ebros a vgnin puns par vej punt Ge.]


1067 (return)
[ Dante al vors ca ghi vegns rislt il problema da la redensin: a nol vvia, chel pur diu di Diu, altri maniris di redmi l omp (e pur encja la fmina)?]


1068 (return)
[ Beatrs a si rifers, i pensi, a s che Dante al st pensnt.]


1069 (return)
[ Chistu mut di otgni la redensincul sacrifsi di Crist.]


1070 (return)
[ Li rbis ca vgnin credis da la bontt divina a drin par sempri.]


1071 (return)
[ S ca vn cret prpit, e in mut dirt, da la Bontt Divina.]


1072 (return)
[ Chistu a mi pr cal  un conct Tomstic, e a si rifers a s ca susit, o a un cret, in sguit a la prima caua, ca sars Diu stes cun dut s ca ghi  coevl.]


1073 (return)
[ Coma limortalitt, la libertt, la somensa a Diu. (Vandelli)]


1074 (return)
[ O da la gjustsia o da la miericordia divina.]


1075 (return)
[ Diu al vars podt silzi di perdonighi il pecjt al omp; invnsi al  sielzt di sacrificasi luj stes. Cuala sielta a ee stada p generoa?]


1076 (return)
[ Dante al  curious di savej pars che sti rbis a no drin in eterno.]


1077 (return)
[ A risvin la so forma distinta da chl che Diu al  luj stes cret.]


1078 (return)
[ A bstis e plntis a ghi vn dt da li stlis vita individul da la so potensialitt.]


1079 (return)
[ Percul di danasin par via daj so pensis pagns.]


1080 (return)
[ Vnere. Ciprina pars che nasda a Cipro.]


1081 (return)
[ Il paganin.]


1082 (return)
[ Cpid al veva caut linamoramnt di Didn par Enea.]


1083 (return)
[ Vnere.]


1084 (return)
[ Il so muvimnt luminus al variava a seconda da la so capacitt individul di jodi Diu stes.]


1085 (return)
[ Svelt, dal latn.]


1086 (return)
[ Un daj rdins daj nzui.]


1087 (return)
[ Riga ca taca na cansn tal Convivio di Dante.]


1088 (return)
[ Carlo Marcjl, f di Carlo II dAngj, murt prima di dovent Sir da la Provnce e di Napoli. (Vandelli)]


1089 (return)
[ Carlo al dovnta p encjam contnt tal ricognosi da la vus Dante, cal veva cognost a Firense.]


1090 (return)
[ Sal vs vivt p al lunc a no si varsin vs chej maj ca rin capits dopo la so murt e che luj al vars podt evit.]


1091 (return)
[ Carlo a ghi vars mostrt il so amu in mut concrt.]


1092 (return)
[ A si trata ch di che part da la Provence ca sars doventada di Carlo il Marcjl, coma il regnu di Napoli, dopo la murt di so pari, Carlo II.]


1093 (return)
[ Che part da lItalia ca sars stada il regnu di Napoli e ca cunfinava cuj Stas da la Gliia.]


1094 (return)
[ Euro = vint cal vn dal S-E.]


1095 (return)
[ Slfar.]


1096 (return)
[ Par via di me.]


1097 (return)
[ Par parafra: i so fij a rin disendns di nonu Carlo I dAngju e Ridolf dAsburgo, me misir.]


1098 (return)
[ Ca mrin i fransis! a sigvin i sicilins, ca no ghi volvin tant ben ai governns fransiscoma che in sguit a no ghian volt tant ben nencja a altri governns.]


1099 (return)
[ I comentatus a no sn dcjus dacordu sul significt di sti rghis.]


1100 (return)
[ Stu Berto, fradi di Carlo, al vars biugna di vej intr zent onesta, di governns ca no si proftin dal so ufisi par fasi sirs.]


1101 (return)
[ Diu stes.]


1102 (return)
[ Segunt il pensej scolstic: s ca  necesari a nol pl no si necesari. A nol zja miga ai ddos, Diu? (A nol vvia dit chistu, Einstein?)]


1103 (return)
[ Tal sens di civis, citadn.]


1104 (return)
[ Li sfris celstis a lsin il so stamp in taj indivduos, ma a no distnguin tra cjaa e cjaa o generasin e generasin.]


1105 (return)
[ Diu.]


1106 (return)
[ Chistnima lunt, che ncjamo i no cognosevi, a sia mett a parl, coma un ca si snt ben dint rbis bilis.]


1107 (return)
[ Il tirn Eeln III da Romn, cal veva devastt la cjera treviana.]


1108 (return)
[ Vnere.]


1109 (return)
[ Folc da Marsilia.]


1110 (return)
[ In cuant a li miriis che la nustra zent di c dal Tilimnt a  sufrt in tal zru daj scuj, Dante al  sensaltri ran; man ta la cuestin dal pintimnt i crt che Dante a si sbalij: a no soni li nustri bndis, dopodt, plnis di zent ca no ghi intersa nuja da li rbis materilis, e ca si dedica doma a la vita interiu e spiritul?]


1111 (return)
[ A Trevs, Risard dal Camn, doventt tirn, al era pront da vign butt j. (A par di jodi il crol da la statua dal pur Sadm.)]


1112 (return)
[ Malta = pren riservada paj ecleiastics. Il vescul di Feltro al era stt l impriont pal so t di tradimnt cal veva caut la murt di divirs di lu.]


1113 (return)
[ Dante al  bravt in tal ingus la so lama ironica cuant cal vu!]


1114 (return)
[ Schiera di nzui, sbit sot daj Serafns ei Cherubns.]


1115 (return)
[ Laltra nima che pur a splendeva.]


1116 (return)
[ Gjojl di na zona da lAia ca si clama Balascn. (Robuschi)]


1117 (return)
[ Tal infir.]


1118 (return)
[ Scju fucs a sarsin i Serafns. In cuant a li sis lis ca ju vistsin, Dante a sia bat su Isaa, VI.2: Seraphim stabant super illud: sex alae uni et sex alae alteri (Vandelli)]


1119 (return)
[ Di savej cuj chi ti ss.]


1120 (return)
[ Tal originl Dante al crea vocbuj coma inlja, intussi, e inmi par signific entr in luj, entr in te, e entr in me. Cun granda fasilitt a si podars u scju vocbuj encja in tal furln: inme, inluj, insuj, innuj, ecc. il dolce stil novo a nol , dopodt, tant difernt dal bil furln nuf.]


1121 (return)
[ La gran val = il mediterneo; chel mar = l oceano.]


1122 (return)
[ I sugers i comentatus pa na spiegasin clara su sti rafinatsis astronmichis.]


1123 (return)
[ Bua, sitt algerina, a  tal stes parall di longitdin di Marsilia, sitt di Folc, cal st parlnt.]


1124 (return)
[ A la zoventt. Crusa a era la prima fmina di Enea.]


1125 (return)
[ I bes ch aan dismintit, grsis al Let, ogni sens di colpa, e a recuardin doma il ben ca ghi  stt dt da la providensa.]


1126 (return)
[ Al zira, o torna, atr di chistu.]


1127 (return)
[ Raab, ca veva vivt taj timps pre-Cristians, a  lo stes stada beda e unda al rest di chej ca fn part dal trinf di Crist.]


1128 (return)
[ Firense, ca n ta li mans dal diau, e che par caua di chl tanta zent a sufrs.]


1129 (return)
[ Il florno i bs.]


1130 (return)
[ Il papa, ca nol custods i so agnj.]


1131 (return)
[ I decrs dal papa.]


1132 (return)
[ Indul che l Anzul Gabril a ghia anuncjt a Maria il vign dal Signu.]


1133 (return)
[ A vegnarn prest premis chej ca sn sts mrtirs par man di fals ppis e cardini.]


1134 (return)
[ Chistu conct dal rdin e perfesin dal mont al vegneva in sguit ut daj Descj coma bae da la so prova da la eistensa di un Diu creatu e perft.]


1135 (return)
[ Chel equatoril e chel zodiacl.]


1136 (return)
[ Par difndi il so infls o virtt a li rbis da la cjera. Che la zent medievl a ghi vs crodt al podej che i plans aan su di nultris a si ps ben jodi dal fat che tanta zent encja al d di vuj a no planta li simnsis tal cjamp e a no travaa il vin se p che la luna a no  justa.]


1137 (return)
[ Par via che, coma ca osrvin i comentatus, che gradasins di clima chi vn a no eistarsin; a si vars invensi estrmos di cjalt e di frit.]


1138 (return)
[ Il grado di diramasin dal srcul zodiacl da chel ecuatoril: sal fs p grant o p psul, a si scumbusularsin li stagjns, etc.]


1139 (return)
[ Pensa a s ca  stt z dita si ti vus cap s caa da vign.]


1140 (return)
[ Cul punt ecuinosil da la primaveraza indict pn su (vers 8 +).]


1141 (return)
[ Ogni d a si lu jt p prest dal d di prima par via ca si muf di d in d dal solstsi invernl virs chl dal estt.]


1142 (return)
[ I efis: par eempli, a vn lustri p bunra; e chl al aumenta il cjalt; e chl al f crsi li plntis p a la svelta; etc.]


1143 (return)
[ Prima ca no sdin z ben forms.]


1144 (return)
[ Sicma che Beatrs a ghi f part dal volej divn, li so asins a vn aldil dal z dal timp, ca ghi  rdina doma ai mortj.]


1145 (return)
[ Diu a ghi mostra ai bes da la curta schiera (dopo daj bes da la luna, di Mercurio e di Vnere) i segrs.]


1146 (return)
[ Diu.]


1147 (return)
[ Tal mut Tolemic di jodi li rbis, il soreli al era un mil planeta.]


1148 (return)
[ La fia di Latona a  la luna (Diana), ca  ch rafigurada cun chel sercli luminus che ogni tant a la circonda.]


1149 (return)
[ S che Dante al snt e jt in ta stu post celestil a no si ps maj ch, in tal nustri mont, godi, n par descrisin n in altra maniera percepbil.]


1150 (return)
[ Prntis a tac di nuf a bal, coma in ta un ritornl.]


1151 (return)
[ Dal interno di un daj splendus. Chel cal parla al sars Toms dAcuina.]


1152 (return)
[ Se un al vs dimpediti di bevi un tajt di vin cuant chi tias sit, al zars cuntra natura, coma ca sars cuntra natura se laga a no scors j virs il mar.]


1153 (return)
[ Il fondatu daj Domenicans.]


1154 (return)
[ Berto = Berto Magno, filoofo e maestro di Toms dAcuina; al insegnava a Colonia, ind cal vars insegnt encja Toms dAcuina.]


1155 (return)
[ Compilatu benedetn toscn di scris bblics e ecleiastics. Secnt i comentatus al veva provt a riconcili li cuestins ecleiastichis e civlis.]


1156 (return)
[ Dal latn: forumcul so significt di centro di publica atensin, coma minsont in ta la nota apena data.]


1157 (return)
[ Pieri il Lombart, teologo daj timps di Dante, al veva ufrt la so pera a la Gliia coma ca veva ft la puarta dal Vanzli (Luca, XXI.1, 4), chen tal so puc, a veva dt p daj siors.]


1158 (return)
[ Coma che cuant che cu lespresin brut di gjugjulis i si rifern a un brut cal sintila di puntns di lus.]


1159 (return)
[ A si trata ch di Solomn, sul cual, secnt Vandelli, tncjus in taj timps di Dante a rin curius di savej se, nonostnt i so guscj epicreos, al veva otegnt a la fin la so salvasin. Il so Cntic daj Cntics al vegneva ut coma na cansn par celebr li nsis da la Gliia cun Crist.]


1160 (return)
[ Dions lAeropagita.]


1161 (return)
[ Li responsabilits ca ghi sn stdis conferdis ai nzui.]


1162 (return)
[ Sant Agustn. Chel cal rit al  un cal veva contribut al pensej di Sant Agustn in ta la so pera La Sitt di Diu. I comentatus a no sn sigrs di cuj ca si trata.]


1163 (return)
[ Il sprit sant cal n ta sta otava lus al  Boetius, l autu di De consolatione philosophiae. Boetius al pol mostrighi la via justa a chej ca lu scoltin.]


1164 (return)
[ Dcjus grancj scritus e telogos daj timps medievj.]


1165 (return)
[ Vir = omp.]


1166 (return)
[ Sigjr di Brabnt, un esponitu da li idis Averostis, ca metvin in dbit verits tomstichis coma la imortalitt da lnima, la libertt di asin da la zent, etc. I comentatus a no sn prpit sigrs pars che Dante al lauda Sigjer cuss tant, sa si pensa che Dante al ra amiratu di Toms dAcuina, cal oponeva li idis di Sigjer. A proposit, Sigjer al era stt costrt da lIncuiisin di tai su li so idis. E Sigjer a si la veva scjampada cul so sugerimnt che li idis filoofichis a no sn di necesitt li stsis ca sia cu la fede. Taj nustri timps zent coma Sigjer a vn tamponada da autorits macartstichis o ashcroftinis.]


1167 (return)
[ Un ghi v davu da li sutilsis gjuridichis. Chl ca ghi v davu daj aformos al entra in taj stdius da la midina.]


1168 (return)
[ Lespresin (originl: gloriosa-mente) a rnt ben lidea che Dante al  stt ben risevt, e ben risevt da la granda mins di Acuinas.]


1169 (return)
[ Da San Toms, cal era cuss interest di coma che li rbis a vegnvin caudis da altri rbis, a  doma just cal capsi li cauis dal pensej dubitus di Dante!]


1170 (return)
[ San Toms a si rifers a s cal  dita taj vers [Footnote 96: e [Footnote 114: dal cjnt precednt.]


1171 (return)
[ A ogni creatura a ghi tocja rndisi prin di riv a cap (z a font) i segrs da la providensa.]


1172 (return)
[ La unin fra Gliia e Crist a  stada fata da la Providensa.]


1173 (return)
[ Cuss: cu la granda caritt di San Checo (Francesc) ; cul: cu la granda sapinsa di San Meni (Domenic).]


1174 (return)
[ O chi conti di San Checo o di San Meni a fl stes: tant, contnt di un a si conta di ducju doj, dal momnt che ducju doj a vvin il benst da la Gliia in tal cu.]


1175 (return)
[ Las in ta che montagnta ca si alsa da Gubio. I doj flums a sarsin il Tupn e il Chisi (Chiascio).]


1176 (return)
[ Da che altra banda (orientl) dal mont.]


1177 (return)
[ Nocera e Gualt, secnt cers comentatus a rin sot dominio di Perugia e daj Angjons.]


1178 (return)
[ In ta stu post ch al  nast San Chechi, prpit cuant (i diars) ca era biugna di un rinasi ecleistic; coma che il soreli al ns da stu punt orientl doma tal ecuins primaverl. Considernt che chista descrisin a vn da San Meni (Domenicn), il cumplimnt al  straordinri.]


1179 (return)
[ A continua la lode di San Meni: Clmilu Orient, stu post, invensi di Asi, par via che ch ghi nast naltri soreli a la Gliia.]


1180 (return)
[ Sta sira a sars (adiritra) la povertt che Checo al veva sielzt.]


1181 (return)
[ Davnt dal pari.]


1182 (return)
[ Pa la povertt.]


1183 (return)
[ Crist stes che, nut, al veva spot la crus.]


1184 (return)
[ L amu pa la povertt a nol era riultt da emplis coma chl di Amiclat, chel pur pecjadu ca no si veva intimidt par nuja cuant che Gjulio Sar a si ghi veva mett in front.]


1185 (return)
[ Coma oservt dal Vandelli, la strutura sinttica di chista tersina a no  tant clara in tal originl.]


1186 (return)
[ Cjamps cuss frtils ca sn prons par d racls in gamba.]


1187 (return)
[ Par via cal zeva in zru vistt coma un pesotr. (La me fmina a diars coma me!)]


1188 (return)
[ Il Papa Inocnt III.]


1189 (return)
[ Il rdin daj Francescns.]


1190 (return)
[ Onorio III, papa, che in tal [Footnote 1223: al veva pa la seconda volta, e in definitva, aprovt il rdin Francescn.]


1191 (return)
[ Coma ca  contt tal libri Fioretti di San Francesco.]


1192 (return)
[ Li stigmtis scris che San Checo al veva, secnt i so bigrafos, partt cun luj par un pu di js prin di mur.]


1193 (return)
[ co di nuf il parads da la sira povertt.]


1194 (return)
[ Dal grin da la siora povertt.]


1195 (return)
[ Stu colga di San Toms al sars San Meni, il fondatu daj Domenicnspatriarca stes di San Toms.]


1196 (return)
[ A si acumula mris pa laltri mont.]


1197 (return)
[ I Domenicns a no sn coma i frars, puars; a ntrin invnsi in ta posisins di percul spiritul, coma in ta li cjsis daj aristocrtics, daj governns, etc.]


1198 (return)
[ Stlis. Lat = s che i Domenicns a psin d di cunfurt spiritul.]


1199 (return)
[ A basta pucja tela par metighi il capcjo a chs ca ghi stn visn dal pastupar via ca sn amondi pcis.]


1200 (return)
[ La corusin daj Domenicns.]


1201 (return)
[ Cf. Par.X. [Footnote 96].]


1202 (return)
[ La corona di nimis luminis.]


1203 (return)
[ Par eempli, la lus da la luna, inferiu a ch dal soreli, dal cual a deriva.]


1204 (return)
[ Iride, la serva mesagra di Gjunn.]


1205 (return)
[ co, che par amu di Narcs a sia ridut a nujltri che na vus. (Se pasin par luj caa da vej vt par ridisi p ncjam che in pil e vus!)]


1206 (return)
[ La stela polr. I so vuj a si sn movs viers la vus cal  sintt cu la stesa naturalsa e rapiditt ca si muf la guieluta di na bsula virs la stela dal nord.]


1207 (return)
[ L altri duca al sars San Meni, da la banda dal cual, par bocja di San Toms, cuss ben sia parlt dal me ducaSan Francesc.]


1208 (return)
[ A la gloria da la Gliia, pa la cual ducju dj, a mut so, a n combatt.]


1209 (return)
[ Par.XI. [Footnote 31]: . Chel cal parla al  S. Bonaventura.]


1210 (return)
[ Calaruega, la sitt da la Castilia indul cal era nast San Meni (Santo Domingo).]


1211 (return)
[ Il scudo (o emblema) dal re da la Castilia al mostra un len ta un cuadrnt di sot e un len tal cuadrnt che in diagonl ghi st parzra.]


1212 (return)
[ Druidpredi amondi fedl a la so fede, coma ca rin i druids antcs.]


1213 (return)
[ Cuj ertics.]


1214 (return)
[ Encjam prin di nasi a ghi veva caut un sun a so mari di partur un cjan blanc e neri cal vars mett a fuc dut il mont. (Vandelli)]


1215 (return)
[ San Meni e i Domenicans.]


1216 (return)
[ Dominicus (= Domenico = Meni) al  in Latn il posesf di Dominus. A  curius not che a no  doma un zuc di perulis ma un sugerimnt su la teoria medievl (nomina sunt consequentia rerum, coma cal ds Vandelli) che la personalitt, il cartar, di na persona al vn influenst dal so nn. (Ji provi a pens in ta cuali maniris j i soj s chi soj par via dal me nn. Cuj sja s chi sars se il me nn al fos stt Filibert o Ermenegildo invensi di Ermes? Bepi Pelj: coma ca mi din, la colpa a era un puc so. Ma j i luai perdont tant timp f, tant par dimostr la magnanimitt da la sublimitt dal nn ca mi  regalt. )]


1217 (return)
[ Cal sars chl di dedicasi a la mieria. (V, vnt li to rbis e dighilis ai puars. San Mato, XIX. [Footnote 21].)]


1218 (return)
[ Fels in ta ducju doj i significs; e Giovana, coma cal sugers Vandelli, in tal ebric a si rifers a na fmina benvoluda da Diu.]


1219 (return)
[ La vigna = la Gliia; il vignaru = il Papa.]


1220 (return)
[ I comentatus a sn p brvos di me a rindi na idea clara di chisti rghis.]


1221 (return)
[ Pecjs di erea.]


1222 (return)
[ Li ghirlndis daj sans ca incldin San Checo e San Meni.]


1223 (return)
[ Ta la Provensa, ind ca era na concentrasin di Albigis, che San Meni al provava a convert.]


1224 (return)
[ Una roda (ta la metfora da la biga) a  ch di San Meni, che grsis a ch la Gliia a veva scovt via na vura di ertics. Ch a vegnin in mins rbis puc gustis.)]


1225 (return)
[ La roda di San Checo.]


1226 (return)
[ In altri perulis, i Francescns a soma ca no segusin p l eempli dal pur San Checo. (Sa si la pensa ben, a si resta impresions da sta stesa idea cuant ca si viita la bailica dal sant a Asii: al  l il parads di na gliia di un valu inestimbil ca celebra un sant ca si veva dedict a la mieria!)]


1227 (return)
[ Cuant che i triscj a si lamentarn ca no sn cuj bis in parads.]


1228 (return)
[ Tal elenco daj Francescns a si ps encjam cjatani cualchidn cal  restt fedl ai prinspis dal fondatu.]


1229 (return)
[ Scju ltins a sarsin i spirituj ca insistvin che li rgulis dal sant a vegnsin segudis cun grant rigu; chej ltris a sarsin chej ca volvin bandon li so rgulis dal dut.]


1230 (return)
[ La cura da li rbis mondnis.]


1231 (return)
[ Ilumint e Agustn a rin doj daj prins ca vevin segut il zvin Checo.]


1232 (return)
[ Chscjus, coma i ltris telogos minsons in ta sti rghis, a fn part di che corona ca circonda Dante e Beatrs. (Vandelli, etc.)]


1233 (return)
[ Coma cal sugers Vandelli, Natn e Criostom a sn ch coma emplis di mis ca vvin aust critic i grancj. Tal cau di Natn, luj al veva critict il re Davide par vjsi incjat s cu la fmina di Uria.]


1234 (return)
[ Patriarca.]


1235](return)
[Arcivescul di Canterbury.]


1236 (return)
[ Autu di na famsa Ars grammatica che par scuj a veva tegnt contns i fij di scula.]


1237 (return)
[ La prima art a sars la gramatica, la prima da li sit matris dal trivio e cuadrivio (gramatica, dialetica, retorica, aritmetica, muica, geometra e astrologa).]


1238 (return)
[ Tant Gjovachn che Raban a rin scritus di peris religjis.]


1239 (return)
[ San Meni? L abt Gjovachn? Sant Toms stes?Secont Vandelli nisn al  prpit sigr di cuj cal intnt Dante.]


1240 (return)
[ Tal grin, o centro.]


1241 (return)
[ Li stlis da lorsa granda a ni sn sempri vibilis par via ca zirin atr da la stela polr.]


1242 (return)
[ La prima roda (il prin mbil) a zira atr da la stela polr (il sps dal mani da la orsa psula).]


1243 (return)
[ Dante al invda il letu a imagin duti li stlis minsondis fin ch coma do costelasins in forma concentrica.]


1244 (return)
[ Il riferimnt ch al  a la costelasin da la Corona, caa derivt il nn da la gloria di Ariana, fia di Mins, cal veva risevt da Bac na ghirlanda in regl coma consolasin par si stada bandonada da Teeo.]


1245 (return)
[ L originl luno andasse al prima e laltro al poi al sugers che li do cornis a si mvin in sens opst luna da laltra.]


1246 (return)
[ Il letu al var na idea di coma che.]


1247 (return)
[ Il sens di sti rghis: Si si lasn imagin li costelasins che Dante a nia descrt, alra i podn vej na idea da la granda bielsa da li cornis di lus che Dante al  jodt; na idea, per, che, in paragn, a cuss psula e indistinta coma che il scori da laga da la Chiana (na rja da la Toscana) al d na idea da la velocitt dal Prin Mobil, il p rapid daj cjlos. Insoma, na idea amondi psula!]


1248 (return)
[ n che i antcs a cjantvin in onu di Apl.]


1249 (return)
[ La Trinitt e, tal stes timp, lunitt tal so insimit di divn e di umn.]


1250 (return)
[ San Toms.]


1251 (return)
[ Eva.]


1252 (return)
[ Crist, cu la so pasin e murt, al  sodisft li eignsis da la gjustsia divina.]


1253 (return)
[ Adm e Crist.]


1254 (return)
[ Solomon, che in ta la sapiensa a nol  vt compaj. (Q.v. X. [Footnote 109]: .)]


1255 (return)
[ Il verbo, o idea di Diu.]


1256 (return)
[ Il Diu pari.]


1257 (return)
[ A si f in tre, coma in tal originl.]


1258 (return)
[ Il sprit sant.]


1259 (return)
[ I nuf rdins daj nzui, tacnt cuj Serafns.]


1260 (return)
[ Scju ris da la bontt divina a psin in j, da li sostnsis anglichis, fin a inform che rbis contingntis ca drin puc e ca sn corutbilis.]


1261 (return)
[ La so aparnsa fisica, coma la influnsa daj cjlos, a varia a seconda daj cus.]


1262 (return)
[ Rbis o bestis o mis (e fminis pur) a varijn l un dal altri; per, dentri da la so specje, a si visnin a lidea esensil dal so si. Ch, a mi pr, tant Platn che San Toms a sn dacrdu.]


1263 (return)
[ Vultris i nasis.]


1264 (return)
[ La perfesin ta na creatura a vn otegnda sa sia la mediasin dal sprit sant (vif amu), dal f (la clara vista) e dal pari (prima virtt).]


1265 (return)
[ Tant Adm (la cjera) che Crist a rin perfs.]


1266 (return)
[ Salomn (cf.X. [Footnote 114]).]


1267 (return)
[ Cuant che Diu a ghia dita di domand un regl, Salomn al  domandt di vej la sapiensa di podej govern cun gjustsia.]


1268 (return)
[ nzui. (In altri perulis, la cognosensa teolgica.)]


1269 (return)
[ Se do premsis, una necesaria e una contingnt, a psin maj gener na concluin necesria. (Cognosensa lgica e teolgica.)]


1270 (return)
[ Sa  pusbul vej un motu no caut da naltri motu.]


1271 (return)
[ Il savej sti rbis al cumpuarta na cognosensa da la geometra e da la filoofia.]


1272 (return)
[ Tal vers X. [Footnote 114].]


1273 (return)
[ Ca nol  a la par cun naltri.]


1274 (return)
[ Vers X. [Footnote 114].]


1275 (return)
[ Il Signu.]


1276 (return)
[ Chista espresin, piombo apiedi, coma cal ds Dante, a parta in mins limgin di un galet cu na bala di plomp incjadenada ta un pi.]


1277 (return)
[ Un al vars da si amondi stpit par aferm o neg na roba prin di vjla studiada benn, fin taj particolrs p psuj.]


1278 (return)
[ Granda verett: I nustri sintimns a informin il nustri pensej o intelt o raonamnt in ta maniris ca sn fsilis da jodi]


1279 (return)
[ Un ca nol  prepart par z in sercja da la verett a si insimins di idis ca psin si peu dal so rest ignornt.]


1280 (return)
[ Parmenide, cal crodeva che dut il mont al fos cret dal cjalt e dal frit; Mels, cal crodeva che il motu al fs na iluin; Bris, cal voleva scuadr il srcul.]


1281 (return)
[ Sabelio: filoofo africn dal ters scul cal negava il dogma da la trinitt; Ario: fondatu daj Arins, sta ca negava la eternitt di Crist; etc. (Robuschi)]


1282 (return)
[ Smilis ai impls ca fn cori laga tal vas apena descrt: San Toms al parla dal srcul; Beatrs dal centri.]


1283 (return)
[ Beatrs a cogns il pensej di Danteencja prima ca lu cognosi Dante stes.]


1284 (return)
[ Dopo la resuresin daj curps.]


1285 (return)
[ Di Beatrs ca jua apena pres di sodisf il pensej (no encjam nast) di Dante.]


1286 (return)
[ Da la grsia di Diu ca pluf j par sempri. (A  da not che Dante stes al ua il vocbul ploia, derivnt dal provensl ploja. Provenslfurln: cuns strs!)]


1287 (return)
[ Tal originl Dante al  sempre vive cal  un significt un puc difernt.]


1288 (return)
[ La luminoitt di ogni un di chiscju spirs a varia a seconda da la grsia ca ghi stada conferdapar mrit. Cuss al ds chel cal parlaSalomn, cal  di vej un grant mrit, gjudicnt da la so luminoitt, p intensa di ogni altra tal srcul di dentri.]


1289 (return)
[ Cu la resuresin il nustri curp al sar perfesiont da la Gloria ca ghi  stada conferda. (Nja p mal di cjaf o di zenli o di schna!)]


1290 (return)
[ Scju spirs luminus a si mstrin ansius di rivist i so curps murs. Ch a biugna che s che Salomn al ds taj vers [Footnote 56]- [Footnote 57: al sedi verett, pars che sin al subentra un problemt: A  indiscutbil che tanta zent a  curps ca no sn par nja roba da deidern da la zent ca ju  n da ltris. Par podej deider scju curps, chiscju bes aan di si tant sigrs che al momnt da la resuresin i so curps a saran tant miej di chej ca n bandont al momnt da la so murt.]


1291 (return)
[ Chista cualificasin a rislf, un puc, chel problema chiai espont in ta la ultima nota: li mris, comche ben si s, a no jdin i difis daj so fioj.]


1292 (return)
[ A no rivvin a sopuartlu par via dal so luu incandesnt.]


1293 (return)
[ La viin di Beatrs a no vn data da Dante in taj so particulars par via che scju particulars, insimit a chej di tanti ltris viins di las, a ghi sn zs da la memoria.]


1294 (return)
[ Ispirs da la viin di Beatrs.]


1295 (return)
[ Ta un stt di beatitdin p alt.]


1296 (return)
[ A  cuss clar che i ti ju rivists dut daj to ris, o Elios (= soreli = Diu).]


1297 (return)
[ Fa dubbiar ben saggi tal originl. La sostansa a  la stesa: filofos e siensis aan sempri penst ai mistris dal como cuant caan alst i vuj a li stlis da la via Latea.]


1298 (return)
[ Il sen da la crus.]


1299 (return)
[ Da na punta a laltra da la strica oriontl, e dal punt p alt a chel p bas, da la crus.]


1300 (return)
[ Ombrena = zent. (La perula ch a ritn pur il so significt norml.)]


1301 (return)
[ Cuss in tal originl; un strumnt muicl coma na viola.]


1302 (return)
[ Chej, naturl, di Beatrs.]


1303 (return)
[ Dante a si aca, par scusi, di vej pospont il plaej di vuard taj vuj di Beatrs, dint s cal ds ta li ultimi rghis.]


1304 (return)
[ Sclt.]


1305 (return)
[ Ta la volontt ca parta al mal.]


1306 (return)
[ Il coru daj bes descrs in tal cjnt precednt.]


1307 (return)
[ La mins a v ch in ta la figura di Diu cal tira e mola li rdinis su dut s ca susit.]


1308 (return)
[ Encja comprendnt la disponibilitt di scju bes di fni fistis la s cun lu, Dante al soma un puc durt cun chej ca noan che granda volontt di reisti a li rbis ca dn plaej in ta stu monte doma in ta stu mont.]


1309 (return)
[ Cu la stesa premuroitt da la gema z minsonada.]


1310 (return)
[ Secnt Virglio, Anchie al era zt di corsa a incuntr Enea cuant che stu ch, coma Dante, al veva viitt il aldil.]


1311 (return)
[ Chel cal parla al  Cjasaguda, un antent di Dante. I comentatus a no sn sigrs dal pars che Dante a lu fa parl in latn. (Ca sedi pars che, al di fu di luj stes e pus ltris, la lenga educada prin di Dante a era il latn?)]


1312 (return)
[ Doventnt bet, Cjasaguda al veva za jodt che stu momnt al sars rivt.]


1313 (return)
[ Beatrs.]


1314 (return)
[ Diu. Tu, al ds Cjasaguida, ti crdis che il to pensej al vegni riflett in me par volontt di Diu, che dut al s; e par chl i no ti mi domndis cuj chi soj.]


1315 (return)
[ I bes a psin dcjus vuard Diu, cal riflt, coma un spili, ducju i nustri pensis.]


1316 (return)
[ Il sintimnt (afit) e l intelt (sen).]


1317 (return)
[ Cul cjalt dal so amu e cu la lus dal so infint savejal ds Dantel intelt e la caritt di scju bes a sn da la stesa intensitt.]


1318 (return)
[ Par via ca sn indistingubils.]


1319 (return)
[ Voja e argumnt: manifestasins dal afit e dal intelt, minsons pn s, ca si esprmin in maniris diferntis.]


1320 (return)
[ Cjasaguda al esprn contentsa di vej Dante coma so disendnt.]


1321 (return)
[ Cjasaguda al vars gust se Dante, cu li so peris, al rivs a scurtighi il timp dal Purgatori al so bivul.]


1322 (return)
[ Da scju murs antcs al riva encjam il sun da li cjampnis cal segna il pas da li riscoma a San Zuan, po.]


1323 (return)
[ La me a forsi na psula esagerasin. Dante, o miej Cjasaguda, al ds doma che Firense a steva sobria e pudicaca vors dii che i so pecjads a pl vju ben vs.]


1324 (return)
[ Al contrari daj timps di Dante stes, cuant che secnt un so contemporari (citt da Vandelli) li frtis a vegnvin spodis a dis is o mancu e a ghi vegnvin dtis dtis sfarsis che i purs genitus a no podvin permtisi sensa zi a rob!]


1325 (return)
[ Divirsis interpretasins pusbilis: palass cun tanti cjmaris vuitis? Vuitis par via daj vsis daj pris? Etc.]


1326 (return)
[ Encjam no era rivada a Firense che corusin coma in taj timps dal re Asirin Sardanapl.]


1327 (return)
[ Dut chistu laud da li virts da la Firense di na volta a mi parta in mins che rghis da la Tempest di Shakespeare indul che il pur Gonzalo, tontont da Antonio e Sebastian, al d la so viin di coma cal governars liula se luj al vs da vej loportunitt:

Where I king ont, what would I do? Ithe commonwealth I would by contraries Execute all things, no kind of traffic Would I admit, no name of magistrate. Letters should not be known; riches, poverty And use of service, none; contract, succession, Bourn, bound of land, title, vineyard, none; No occupationall men idle, all; And women too, but innocent and pure;.]

Chej ltris, naturl, a lu cjlin inzru; per la viin di un stt ideal a la  lo stes, coma ca la  Cjasaguda di che sorta di Firense ca era na volta e che (i crt che Dante al pensi) a podars si. A psia dasi che Shakespeare al sdi stt al curnt di chistu toct da la Comedia?]


1328 (return)
[ Usieladu: un pas di montagna dand ca si jt ben Firense; Montanl: un pas dand ca si jt ben Roma.]


1329 (return)
[ Pur esnt sir, B. Berti a si vistva a la buna; e la so fmina pur a no si sbieletava. (Il sugerimnt ch, per, al  che in taj timps di Dante li fminis a si piturvin coma vuj!)]


1330 (return)
[ Famis Gulfis siris.]


1331 (return)
[ Na stransa. Par me, chiai vivt la p granda part da la me vita adulta in ta un ambint nordamericn, chista oservasin di Dante a soma na roba metaforica e basta, un par mut di dii. Par me a  di puc cunfurt savej ind chi vegnari sotert. Cal sedi Ashcroft, Powell River, Vancouver, o cualchi altri post, a f pucja diferensa. A pensighila, per, la zent di San Zuan (sensaltri ch di na volta) a si snt solevada dal pensej di vign soterada tal simeteri di Pardaps, indul ca si cjatar in compagna di cuss tancju parncj e cognosns. Par chista zent lidea di vign soterada ta naltri pas (no stn nencja parl di un post lontn coma il Canada) a  insopuartbilroba da scumbusulti la pas da la tomba! Cuss Dante al  da cjaplu a la ltera.]


1332 (return)
[ Cjasaguda al para via a cont coma che in taj timps daj nnus di Dante, la zent (benestnt) di Firense a viveva na vita regolr, a la buna; li fminis contntis a cjaa cuj so mis, che encjam a no zvin in Fransa par afrs.]


1333 (return)
[ Cjanghla = una di chs; Saltarl = un brignt. Chej altri doj a sn emplis di virtt romana.]


1334 (return)
[ Il sig paj dolus dal part.]


1335 (return)
[ Chel di San Zuan (tal mis di Firense).]


1336 (return)
[ Ferara? Parma? Roma?]


1337 (return)
[ Cort III di Svesia.]


1338 (return)
[ Chel ppul al sars il ppul Maometn; i pastus a sn i ppis. (A  clar che sot il dominio di Bush la crocjata cuntra il mont Musulmn a stada risusitada e a  plena di salt!)]


1339 (return)
[ Chista perula a no n tal originl, ma il sintimnt al v dacrdu cun chl esprimt da Cjasaguda in ta li so ltimi perulis a la fin dal cjnt quindicin.]


1340 (return)
[ A mi recuardin i comentatus chel uu dal vu al veva vt insi e popolaritt cuj Romanse che in sguit al era stt puc ut. Da frut, per, i eri cuss abitut a u il vu cu la zent p ansiana di me che, na volta stabilt a Powell River, la uansa a veva continut, fin al punt che par is, conversnt cu na me visinnt furlana ca veva un dis is p di me, i no vevi vt il coragju di dighi dal tu e, sicma chi si parlvin abastansa di frequnt, a mi vars part amondi stran il dighi dal vu. Il riultt di stu dilema al era stt che par is i no ghi vevi dt n dal tu n dal vu. Epr i eri rivt a comunic lo stes. Na marava!]


1341 (return)
[ Na aluin, chista, a la storia ca levin Pauli e Francesca, chej purs dius!]


1342 (return)
[ Cuant chi eri frutt. (Naturl che i is ch a sn da cap coma condisins socjls, etc.)]


1343 (return)
[ Nono chel nustri, ma chl di Firense.]


1344 (return)
[ Par Cjasaguida, chistu al  il mut di dii cal era nast dal [Footnote 1106]. (Miej dighi na ocjada ai comentatus par cap li sutilsis di chistu clcul stelro planetr.)]


1345 (return)
[ Coma ca din i comentatus, Dante a si contenta di mostr che i so antens a rin di Firense.]


1346 (return)
[ Dal Punt Vecju al Batisteri di San Zuan.]


1347 (return)
[ Tal sens di artigjn. I Cjamps, etc., a sn emplis di zent ca vegneva dal di fu di Firense.]


1348 (return)
[ Se Dante (o il so antent Cjasaguida) a la pensava cuss daj contadns dal la zona di Firense, sel pensarsia di nultris purs contadns di San Zuan?]


1349 (return)
[ Tal sens di un tipo cualsasi.]


1350 (return)
[ I comentatus ch a jdin a cap sti rifernsis. La sostansa, per, a  che Cjasaguida al rinfuarsa la so idea che ai so timps Firense al era miej di vuj.]


1351 (return)
[ Contrdis = sits (coma tal originl citade.) Sensaltri an d di chej che vuj a la pnsin prpit cuss cuant caan in mins i extracomunitris. Par un coma me, per, cal  vivt il p da la so vita in Canad, un pas cal  na mistura di nasionalits, chistu conct di Cjasaguida a nol  tant solid.]


1352 (return)
[ Sits, chstis, dtis zdis in ruvna.]


1353 (return)
[ In cualchi roba, coma na sitt, ca dura un bil puc.]


1354 (return)
[ co, se Dante al fs stt di San Zuan invensi di Firense, chisti rghis a sunarsin cuss:

Jodt iai ji Culs ei Castelarns, i Bitas, Castgas, Pisns e Tamajs, ca rin zent in gamba, da tegni a mins.]


1355 (return)
[ Firense.]


1356 (return)
[ Ravignns, Beluncjnsfamis di bacns di chej timps l.]


1357 (return)
[ Coma Cavalir il Galigj al veva tal so stema di cjaa na spada cul mani e pmul di ru.]


1358 (return)
[ La fama daj Pij (Pigli) a veva un scudo cu na strica griulna ta un sfont ros. (Vandelli)]


1359 (return)
[ Staj (= staio): na sorta di caretl. Secnt i comentatus la referensa ch a  che famis, coma i Gjis, ca vvin truft il comn cun scju caretej di sal che, par via che a cualchidn di lu a ghi mancjava na doga, a no vvin la cuantitt di sal ca varsin dovt vej.]


1360 (return)
[ I Lambertos, ca ghi fvin onu a Firense.]


1361 (return)
[ Cun vena un bil puc ironica, Cjasaguida al para via cuss a cont da la degradasin da li unsis fra i fiorentns.]


1362 (return)
[ La zentta. Miej dighi na ocjada ai comentatus par vej na idea clara da li relasins minsondis ta sti rghis.]


1363 (return)
[ Incredibil pars che, secnt i comentatus, daj Pera a no  restt sen, fu chel nn da la puarta.]


1364 (return)
[ Linsegna dal gran baron (Ugo il grant) a  stada vuj (taj ds di Dante) cambiada cu na strica ornamentl da Gjn da la Bila. (Par altri a miej z l daj comentatus.)]


1365 (return)
[ I Bondelmns, minsons un puc pn j.]


1366 (return)
[ Invensi da spo la fia di Amidei, Bondelmnt al veva spot naltra zvinaroba ca veva caut la diviin fra Guelfs e Ghibelns.]


1367 (return)
[ Statua mutilada di Marte in banda dal Punt Vecjuind chencjam si jodevan ta chej timps . La ps a era finida cul sasinamnt di Bondelmnt prpit in ta stu post. A mi vn in mins checuj sja?forsi Marte che in chisti ns di Avst dal


1368 (return)
[ Il glioemblema di Firenseal era na volta blanc s un sfont ros, e cuss al  restt, encja se i Guelfs a vvin tentt di cambialu da blanc a ros cun un sfont blanc.]


1369 (return)
[ Fetn al  volt si sigr che so pari al ra il soreli. Apl al  consentt al deideri dal fcul riultt diastrus ca si s. E par chl i pris encja il d di vuj a si trin un puc in davu dal sodisf dtis li vis daj fioj.]


1370 (return)
[ Pars ca  impusbul.]


1371 (return)
[ Tal purgatori e tal infir.]


1372 (return)
[ Cjasaguida.]


1373 (return)
[ Chistu raonamnt Tomstic al rapreenta il scolastic tentatf di armoni la libertt di asin dal individuo cu la providensa o onisinsa di Diu. Il fat che Diu al s belz che j i zaraj a cop Abl a nol rnt necesari il me fratricidi: i soj j chel cal f la decisin di cop il fradi. Lo stes, per, a si ps raon che Diu al vars podt cambi li rbis prima ca rivsin a chel punt crtic l. Al vars, par eempli, podt acet il regal che Can a ghi veva ufrt cu la stesa contentsa cal veva acett chel dal fradi. Tal cau da la nf ca segus la curnt, a  vera che na volta zudan ta la curnt la nf a vegneva strisinada juche Diu, ca la jodeva z j a nol era luj ca la pocava. A si podars dii, encja ch, che prin che la nf a si mets in ta sta curnt, Diu al vars podt calm la curnt, o f alc di smil.]


1374 (return)
[ Cjasaguida, cal jt tal spili di Diu, ind cal  riflett dut chel cal  da vign, al jt pur s ca ghi susedar a Dante taj timps caan da vign.]


1375 (return)
[ Iplit al era stt eilit par si stt acut di vej tentt di sedi la madrigna, cuant che in realtt (o almncu secont Ovidio) luj al veva reistt a li lunghis ca ghi veva ft ic. (E ben si s s che li fminis a fn in ta cus cuss, no? Dopodt, hell hath no fury like a woman scorned, no e vera?)]


1376 (return)
[ L elio di Dante al era stt contemplt (a mi pr di capi daj comentatus) a Roma, indul chel papa Bonifs VIII al veva pucja simpata paj Blancs di Firense.]


1377 (return)
[ Una fama nbil ca veva simpata par Dante.]


1378 (return)
[ Lacuila imperil.]


1379 (return)
[ Il sens al soma di si che a Dante a ghi sar ufrda asistensa a colp, prin encjam di domandala.]


1380 (return)
[ Cjangrant da la Scjala, Sir di Verona.]


1381 (return)
[ Marte. Ta scju ds ch (virs la fin di Avst dal [Footnote 2003]) sta stela a  prpit fuartap luminoa ca sedi maj stada in taj ultins [Footnote 60: [Footnote 000: is, secnt chej ca sn. Per, al contrari daj efis che Marte al  vt su Cjangrnt, in ta scju ds al st crent diastros ecolgicos in Europa (incndios, temperatris cuss altis che fra laltri aan copt [Footnote 10: [Footnote 000: di lu in Fransa) e pur uch ( [Footnote 30: [Footnote 000: sfols da Kelowna, e un bil nmar encja ch a Ashcroft)!]


1382 (return)
[ Li sfris dal firmamnt.]


1383 (return)
[ Encjam prin che il Papa Clement V al invits Rico VII a vign in Italia, par dopo zghi cuntra, Cjangrnt, a nuf is al veva belz mostrt li virts minsondis. Ch a si ps not che, coma cal ds Thomas Gray in tal so famus poema Elegy Written Upon a Country Churchyard, a sn doma i grancj ca psin mostr disprs paj bs. Ai purs dius daj puars a no ghi vn maj data loportunitt!]


1384 (return)
[ Al saveva ben Dante, che la so fama a sars durada in taj scuj, mentri che ch di chej ca luan costrt a eili, sa est, a est grsis a la fama che Dante stes al .]


1385 (return)
[ Coma cal sars il so trisnnu Cjasaguda.]


1386 (return)
[ Un ca si lasa z, ca si lasa dom dal elio, al vn distrt.]


1387 (return)
[ Si noai il corgju di ricognosi s ca  verett, na d, cuant che il prent al sar doventt timp antc, i vegnarj dismintit dal dut.]


1388 (return)
[ Cuanta verett ca n ta sti rghis!]


1389 (return)
[ Purgatori.]


1390 (return)
[ Lelio.]


1391 (return)
[ Diu.]


1392 (return)
[ Beatrs a lu sigra che il plaej celestil cal  vuardt taj so vuj al pl cjatlu ncja al di fu daj so vuj.]


1393 (return)
[ La brama di Cjasaguida di discori di nuf cun luj.]


1394 (return)
[ Chl che Cjasaguida al minsonar a si preentar svelt coma na sata.]


1395 (return)
[ Unaltri luu.]


1396 (return)
[ La stesa ambiguitt (al ee il falcn cal svuala o il vuli dal falconir?) a  encjan tal originl.]


1397 (return)
[ Dcjus grancj condotirs medievaj, scju ch; fra di lu, zent coma Gotfrit a rin condotirs da li primi crocjtis cuntra i saracns.]


1398 (return)
[ Dante al vuarda in taj so vuj e a ghi par p bila di sempri, roba che, considernt i superlatfs cal  ut fin ads, a somears impusbul.]


1399 (return)
[ Dante a si necurs ca sn ads in ta la sfera di Gjove.]


1400 (return)
[ Beatrs.]


1401 (return)
[ Pa la so vergogna, na frutaa ni ds Dantea cambia colu, dal ros al blanc, a colp.]


1402 (return)
[ La sesta stela a sars Gjove, p temperada di Saturno (frit) o Mars (cjalt).]


1403 (return)
[ La lus stesa a st formnt ai so vuj li lteris da la nustra lenga (ma i no crt dal furln!).]


1404 (return)
[ Una da li Mis.]


1405 (return)
[ Volighi ben a la gjustsia vultris chi gjudicis la cjera.]


1406 (return)
[ Dtis chs a si rifers a li lcis ca si stn pojnt sul colm da la M, fant la M some na sorta di glio. Pal valu simblic da la M i sugers i comentatus, ca la sn p lungja di me.]


1407 (return)
[ Diu.]


1408 (return)
[ Informa = tal sens daj antcs scholstics: ca ghi confers la so vera sostansa o esnsa.]


1409 (return)
[ Il valu simblic al  p o mancu cuss: i spirs (ca psin si jods coma la zent ca  simpata pa la monarcha fransa) a cmbin cul so sfavil il glio, cal rapreenta la cjaa fransea, in ta la forma da lacuila, smbul dal Impero, dimostrnt cuss che, tal livl simblic la zent a preferso a vars da prefer엒l Impero al dominio fransis.]


1410 (return)
[ Il sugerimnt di Dante ch al  che la corusin (fun) da la gjustsia a deriva da la curia paplcun Zuan XXII da Avignn prin di dut. (Vandelli)]


1411 (return)
[ Coma cal veva ft il Signu in tal templi di Gjerualm.]


1412 (return)
[ La gura ads a vn fata daj ppis ca in scomnichis o altri amonimns cuntra i fedej, e fant cuss a ghi rbin il pan spiritul che il Signu al voleva prejdi par dcjus.]


1413 (return)
[ Dante ch al st apostrofnt, a si pensa, un daj ppis (Clement V?) cal era stt acut di imponi scomnichis doma par scancellis se un daj potents al vs vierzt il so tacun!]


1414 (return)
[ La Gliia.]


1415 (return)
[ Il tu di sti rghis al  Zuan XXII (o naltri papa cort e cnic). Stu papa a si rifers a S. Pieri e a S. Pauli in maniera spresnte chl ca ghimpuarta a sn doma i florns ca tgnin rapreentada la figra di San Zuan Batista.]


1416 (return)
[ Il splendu daj bes al soma unacuilasmbul che a Dante a ghi st amondi a cu, par rans za preentdis.]


1417 (return)
[ I mi cjoj encja j la libertt ca sia cjlt Dante tal u rostro (latn: rostrum = bec, o mua) par signific la mua o bec da lacuila.]


1418 (return)
[ La figura da lacuila che cuss a si st esprimnt a  fata di chej tancju puntns di ls ca sn i bes ca ghi dn forma.]


1419 (return)
[ Li vus di ducju i bes a rin concentrdis in ta lunica vus da lcuila.]


1420 (return)
[ Taj rdins daj nzui.]


1421 (return)
[ Il capucjo che il falconej a ghi tn sul cjaf.]


1422 (return)
[ Chel stpit di un Satans di Lusfar.]


1423 (return)
[ Ogni creatura inferiu a ch daj nzui (Lusfar in particulr) a  coma un vs masa psul par cap l infint savej dal creatu.]


1424 (return)
[ L intelt divn.]


1425 (return)
[ L intelt umn al  regl dal intelt divn: regl grant, a si s; ma maj cuss grant coma chel dand cal cjoj ispirasincoma che se un sir a ni regala mil dlars, mil dlars a sn tncjus, si caps; ma puc o nuja in confrnt dal teoru dand ca vgnin.]


1426 (return)
[ Cupiditas radix malorum estin ta ducju i sens.]


1427 (return)
[ Puron = pur omp.]


1428 (return)
[ Domanda, chista, che dcjus a si sn domands, prima o dopo.]


1429 (return)
[ Il cjadren di un gjudice.]


1430 (return)
[ Tal sens di si il contrari di sutlis.]


1431 (return)
[ Sa si imedeima cu la volontt divna.]


1432 (return)
[ Fin a chel punt ch dal raonamnt da lacuila, il me dbit al restars intt.]


1433 (return)
[ Lacuila.]


1434 (return)
[ Vultris umns i no sis bis di cap li sutilsis da la gjustsia divina. A si tents di dii, ch, che forsi a no sars tant na bruta roba se il creatu a ni permets di cap cualchidn daj so mistris. Forsi, sa ni spalancs chel barcn cal fa jodi s ca  la di fu, in tal so ort, par cuss dii, forsi i varsin encjam p amirasin par luj e par dtis li rbis cal n tal so ort. Ma i saj ben che luj al  ostint a insisti su la storia da la fede, che sensa di ch i no podarn maj godi da la bielsa dal so ort.]


1435 (return)
[ Crist. E di che zent ca f mostra di vej sempri Crist in mins an d tanta, coma ca  tanta la ipocria da la zent.]


1436 (return)
[ Dans e bes a si ju jodar sfiln ta do filis: ch daj bes e ch di chej zs in malora.]


1437 (return)
[ Imperatu Berto da lAustria.]


1438 (return)
[ Il cugnt di Berto al zar a pirdi lAustria entri pus is. (Cuss i comentatus.)]


1439 (return)
[ Stu ch al sars Filp il Bil, da la Fransa, che, secnt i comentatus, al veva falsifict tanta moneda par podej f na guera. Filp p tars al era zt a mur dopo si stt fert da un cinghil.]


1440 (return)
[ Ducju scju regnns aan na roba in comn: la brama di vej e di otegni teritori daj ltrisl inglis al voleva la Svesia; il spagnu Gibiltra (daj Mrus); etc.]


1441 (return)
[ Ca sars il stes che dii che par ogni virtt che stu sut al , al  pur mil pcis.]


1442 (return)
[ Di stu re di Sicilia a basta dii pucal era un omp plen di vsis e basta.]


1443 (return)
[ Il barba di Federico al era Jcu, re da la Majorca. Jcu II, il fradi, al era re da lAragona.]


1444 (return)
[ Rsia: na region ca includeva part da la Bosnia, Crosia, Serbia e Dalmsia.]


1445 (return)
[ Il re di Rsia a si veva profitt dal fat che la so moneda a ghi someva a la moneda venesiana (I matapan vnetos).]


1446 (return)
[ I Pirenej, ca podvin difndi il re di Navra da la Fransa.]


1447 (return)
[ Il re di Cipro, fransis, al era un omp cort e crudl, secnt Dante e secnt i comentatus.]


1448 (return)
[ Chej puntns di lcis ca frmin il vuli da lcuila a sn p brilns (= di mrit p grant) daj ltris ca ghi dn forma al rest da lcuila.]


1449 (return)
[ Re Davide, autu daj Slmos.]


1450 (return)
[ La sostansa di sti rghis a pr ca sedi che il cjantadu (Re Davide) al cogns ads il grant prmiu risevt pa li so peris.]


1451 (return)
[ L Imperatu Trajn.]


1452 (return)
[ Cf.Purg. X. [Footnote 73: etc.]


1453 (return)
[ Il parads e l infir.]


1454 (return)
[ Eechil che, savt da Zaja cal sars murt di l a puc, al veva domandt di si last vif par encjam un puc di timp par podej f penitensa. (Robuschi)]


1455 (return)
[ Coma tal cau di Eechil.]


1456 (return)
[ L Imperatu Costantn cal veva past li lgis di Roma a lcuila, sen dal Impero, e al veva al stes timp stabilt Biansio coma capitl dal Impero.]


1457 (return)
[ L che la sa dal vuli da lcuila a taca a zn j.]


1458 (return)
[ Gulielmo il Bon, re da la Sicilia, planzt in taj timps di Dante, p ncjam pal fat che chej ca lu vvin susegut, Carlo e Federico, a rin sts governns da nuja. (Comentatus)]


1459 (return)
[ A si mostra dut risplendnt e colu di ru.]


1460 (return)
[ Un daj trojns ca vvin lott cuntra i Grecs. Dante, naturl, a si necurs a colp di sta straordinaria rivelasin: sel fja un ostia di un pagan uch in tal parads?]


1461 (return)
[ Cuss Shelley cuant chen ta la so To a Skylark al snt tal cjant da la ldula un segnal di cualchicjsa cal  cuss tant p bil, p melodius di cualsasi roba ca  di sta cjera, e che di consegunsa a ghi tocja si divna.]

To a Skylark]

Hail to thee, blithe Sprit! Bird thou never wert, That from Heaven, or near it, Pourest thy full heart In profuse strains of unpremeditated art.]

Sound of vernal showers On the twinkling grass, Rain-awaken'd flowers, All that ever was Joyous, and clear, and fresh, thy music doth surpass.]

What objects are the fountains Of thy happy strain? What fields, or waves, or mountains? What shapes of sky or plain? What love of thine own kind? what ignorance of pain?]


1462 (return)
[ Ogni roba tal mont a  creada in conformitt cul volej di Diu (il plaej eterno).]


1463 (return)
[ Dante al ua sta espresin latina par signific la esnsa di na roba; e cuss i la ui encja j. In furln na perula ca si visinars a sars robitt, ca sars la sostansa di na roba, coma che in inglis a si ua la espresin whatness o thingness.]


1464 (return)
[ La viva speransa (cal  un omp coma Trojn) di z a cognsi Diu a v a vinsi sul volej (o amu) divn, ca ghi scolta a chej ca mstrin speransa.]


1465 (return)
[ Trajn (la prima) e Trojn (la cuinta) dtis dos colocdis ta la sa da lacuila.]


1466 (return)
[ Secnt i comentatus, al  stt San Gregorio a pre par che Trajn al torns fra i vfs par f dal bencal era il so deideri.]


1467 (return)
[ Volts: tal sens che in ta chistu momnt al  la nustra atensin.]


1468 (return)
[ Crist.]


1469 (return)
[ Tal vuli da lcuila, l cal lus cuj altri bes.]


1470 (return)
[ Il sprit di Rifeo il Trojn.]


1471 (return)
[ Da grsia a grsia]


1472 (return)
[ (Pur. XXIX. [Footnote 121]-) Li tre siris minsondis ch a sn la Fede, la Speransa e la Caritt ca rin cun Beatrs visn da la roda destra dal so cjar. Chisti virts a ghian servt coma batiin al Trojn p di mil is prin dal vign dal redentu. Coma ca ds lcuila sbit sot, a  intil che nultris puora zent i provani a cap il misteri da la predestinasin, cal contn in se li rans ca spiegarsinse doma i rivsin a penetralustransis teolgichis coma che dal cau di Trojn. Lo stes, per, si si ategnn al cau di Rifeo il Trojn, a e necesri che un pagn, din un indin canadis da la epoca pre-colombiana, al vedi vt li virts teologls (caritt, fede, speransa) e vej crodt al vign di Crist, etc., par vej podt si acett la s, tra i bes? O misteri da la santa fede!]


1473 (return)
[ Diu stes, cal  chel cal tn in motu duti li rbis.]


1474 (return)
[ Par dii la verett, tal originl Dante al  saffina, espresin ca mostra un perft acrdu fra il volej daj bes e il volej di Diu.]


1475 (return)
[ Li sis daj vj a si sbsin e a si lsin al stes timp, cuss coma lintensitt da li lcis tal vuli da lcuila a si alsava o sbasava in perfta sintona cul parl da lcuila.]


1476 (return)
[ Tal originl i vuj di Dante a si fsin su la mia donna. Purtrop il furln a nol soma vej lecuivalnt di chista espresin. La me fmina? No. La me sira? Nencja. La me zovina? La me fruta? La me madona? La me biela? La me ninina? No. No. No. No e no.Il furln a nol  nisna perula ca si visina a la mia donna. La mia donna tal sens ut da Dante a  espresin di gentilesa, di rafinatesa, di galanteracualits di un mont social e romntic che, i crt, a nol  maj parlt furln. Il furln, almancu chel parlt a San Zuan, al , in tal scori da la storia, stt lenga dal contadn e l, a  da amtilu, espresins cavalerschis coma la mia donna a sn difsilis da cjatlis.]


1477 (return)
[ Semele, na amnt di Gjove ca veva insistt di jdilu in tal so splendu e, in tal jdilu, a si veva brut e di ic a no era restt altri che un grumt di sina.]


1478 (return)
[ Cualsasi altra fmina (fila, sira, zovina, ninta o fruta ca sedi) a corars il riscju di some una di chs ca si vntin da li so bielsis. Tal cau di Beatrs, per, chistu aserimnt che la so bielsa a st doventnt sempri p luminoa a no si pl clamala vanitt. Cuss a no  nencja just perdon Beatrscoma che al inisi i eri tentt di f. (Sa vs vt un momnt di comprensbil debulesa feminl i la vars perdonada a colp. Ma ch, s ca  da perdon?)]


1479 (return)
[ Il ridi di Beatrs.]


1480 (return)
[ Il sitin splendu al sars Saturno, ind ca sn apena rivs. Ta la cjera ads a si snt il infls di Saturno e da la costelasin dal Len.]


1481 (return)
[ Saturno.]


1482 (return)
[ Saturno al era il re da la ett dal ru, cuant che dut a era coma ca vars da si, no coma vuj cuant che dut (o cuai) a  coma ca , e par sigr no coma cal vars da si.]


1483 (return)
[ Beatrs.]


1484 (return)
[ Ca jodeva dal jodi di Diu stes.]


1485 (return)
[ Dante chistu a ghi lu ds a un daj spris luminus ca ghi stn in front.]


1486 (return)
[ Beatrs.]


1487 (return)
[ Ta ltris sfris celstis.]


1488 (return)
[ Tant il ridi di Beatrs che il cjant daj bes al vars, uch, na soavitt cuss granda che Dante, in brut di gjgjulis, a nol podars apresma a si insiminars dal dut, par sigr!]


1489 (return)
[ Cun che infuin di lus ca vn dal alt, la lus ca st parlnt a pol jodi in ta la esnsa di Diu stes.]


1490 (return)
[ Il me jodi (inteletul) a si adegua a la lus divina.]


1491 (return)
[ Coma dita sbit s, nencja i serafns a rivarn maj a cap ducju i segrs divns.]


1492 (return)
[ Dante a la mt cuss: Tra due liti dItalia surgon sassi. I lu amt: chistu al suna un puc miej dal me mut di esprmimi, almancu in ta stu cau ch. Ma se siaja da f A pensighila ben encja Dante al vars aprovt il pastross macarnic da la me riga, cu la so mistura di furln clsic e furln di San Zuan.]


1493 (return)
[ I comentatus a no sn sigrs a cuj ca si rifers.]


1494 (return)
[ Al era cognost coma Pieri Pecjadu tal convnt di Santa Maria dal Purt.]


1495 (return)
[ Uch i comentatus a prlin di un anacronimo (par via che ai timps di San Pieri Damin a no si uava encjam chel cjapil che i cardinaj a prtin vuj. A no  la prima volta, a propit, che Dante (encja sa lu f par bocja di San Pieri Damin) al mostra di si crtic di scju minstros da la Gliia.]


1496 (return)
[ Cefs = Cephas: San Pieri; il grant vasl: San Pauli.]


1497 (return)
[ Miga mal, Dante, cuant ca si buta a lirona!]


1498 (return)
[ Cal sars il sflame di San Pieri Damin.]


1499 (return)
[ A la mari.]


1500 (return)
[ Cf. Par. XXI. 4- [Footnote 12]; [Footnote 57]- [Footnote 62].]


1501 (return)
[ Prin da mur.]


1502 (return)
[ nsi, il rigurt cal st mostrnt Dante di front di scju bes, a lu rnt p ncjam meritvul di vign ricognost da Diucal  il so objetf.]


1503 (return)
[ Il monastri cal cjj il nn di San Benedt.]


1504 (return)
[ Zent pagana, ca no voleva savighini da la nova fede.]


1505 (return)
[ San Benedt al veva fondt il monasteri di Mont Casn tal [Footnote 528].]


1506 (return)
[ Il paganin.]


1507 (return)
[ Salt = saldu. I frris uch a ghian tegnt dur a la so fede.]


1508 (return)
[ Dante al vu jodi il sant coma cal era, lbar da che luminoitt ca lu tn, in ta un bil sens paradosl, platt.]


1509 (return)
[ L Empireo.]


1510 (return)
[ La s tal Empireo dut a  perft, coma cal  sempri stt.]


1511 (return)
[ Tal Empireo il si a nol  na roba materil, coma cal n ta che altri sfris o uch in tal nustri pur mont. I bes a psin riv fin la s; roba ca no ghi  pusbul a un pur mortl coma Dantealmancu no a stu punt.]


1512 (return)
[ Cuant ca si veva insumit di vej jodt na scjala ca si alsava fin tal cjl, cun nzui ca ghi zvin s e j.]


1513 (return)
[ Pur Svult! Stu pur Benedetn al era prpit l, a partada di man, e cuss i luai ut. Colpa so sal  saltt fu prpit cuant chi zvi in sercja di un Benedetn cal rims cun salt!]


1514 (return)
[ Convnt, o monastri.]


1515 (return)
[ Chel profitsi da li rnditis da la Gliia. (A si pensars che la debulesa umana daj prdis e frris di na volta, coma la debulesa di chej predis dal d di vuj, acus di abus coma chel da la pedofiliaa si pensars che sti pcis a varsin distrut la Gliia scuj fa. E invnsi ic a para viae abastansa benn, secnt s ca si jt.)]


1516 (return)
[ Se ca custods la Gliia a no ghi apartn n ai parncj daj frris e prdis, n a ltris ca vlin scudi.]


1517 (return)
[ San Francesco.]


1518 (return)
[ Mircuj bblicos coma il spart da li ghis ol f laga dal Gjordn z cuntra curnt a rin p grandi maravis che un pusbul intervnt di Diu di corei la corusin chiai apena descrt.]


1519 (return)
[ Par via che Beatrs a ghia permett di vinsi la so gravitt naturl e di z s svelt, coma un sprit.]


1520 (return)
[ Il sen dal Zodiac cal segus il sen dal Toru al  la costelasin daj Zmuje a  sot di chistu sen che Dante al era nast.]


1521 (return)
[ Il firmamnt.]


1522 (return)
[ Il gran ps al sars la dificoltt ca ghi resta a Dante di cont da li rbis ca nol  encjam descrt dal Parads.]


1523 (return)
[ I nzui.]


1524 (return)
[ Dante al st oservnt la luna da che altra banda, la banda che nultris i no jodn maj e ca no li mcis ca si jdin da chda la cjera.]


1525 (return)
[ Pari dal soreli.]


1526 (return)
[ Maja e Dion a rin li mris di Mercurio e Vnereca ghi zrin atr e visn dal soreli.]


1527 (return)
[ Gjove al n tal mis di Mars e Saturno; un cjaldn, e l altri frejdt.]


1528 (return)
[ Vandelli al nota chen taj timps di Dante i astronmos a rifervin ai poscj ind ca rin i pians coma cjais.]


1529 (return)
[ Coma la usila, Beatrs a st spetnt, duta ansioa, par cualchicjusa di luminus cal st par spunt da un momnt a laltri.]


1530 (return)
[ Dut il frut cal vn fu da la influensa daj cjlos, cal sars dut il insimit daj sans dal Empireo.]


1531 (return)
[ Pars che li perulis a no rvin a descrivi dut chel splendu.]


1532 (return)
[ Crist.]


1533 (return)
[ Miga mal sta teoria medievl di coma ca ns na sata!]


1534 (return)
[ I si recuardn ben che puc prin (Par.XXI.4+ e [Footnote 62: + ) Dante a nol vars podt jodi Beatrs in ta dut il so splendu; ma ads cal  jodt altri rbis brilntis al  p prepart a vuard e apres il ridi luminus di Beatrs.]


1535 (return)
[ Cuanti vltis chi vn vt dcjus chista esperiensa ch! Spes a susit che cuant chi si sven a colp, ta mis di un sun, i din: co, a bigna che stavolta i mi recuardi di s chi mi stevi insumint. Ma, nonostnt il propit di recuardsi daj particulrs dal sun, puc dopo chi si sn ben sves il sun al  zt sulsti e dut s ca ni resta a  la certsa chi si sn insumis di cualchicjusa ca meretava di si recuardada. Tal cau di Dante, a sars interesnt aplic li teoris di Freudo di Schachtel. (Chistltin al  chel cal ds che la ran pa la cual i no si recuardn daj suns a  par via che i suns di slit a prtin a gala li rbis che prpit i vorsin vejtal cau di Dante chistu al soma prpit justma ca sars cuntra i precs fondamentj da la nustra cultura di podej vej o otgni.)]


1536 (return)
[ Dante a nol rivars a descrivi la bielsa inefbil dal ridi di Beatrse dal rest dal so aspit sant e luminusnencja sal vs la asistnsa di dcjus i pos ispirs da dtis li Mis.]


1537 (return)
[ Ca sars la poeia di Dante.]


1538 (return)
[ La roa = Maria; i glios = i apstui.]


1539 (return)
[ Il so vuli a nol era encjam abituto dal dut preparta jodi viions luminis coma ch ca st par preentasi al so vuli.]


1540 (return)
[ La caua a sars Crist stes.]


1541 (return)
[ La preensa visnae di conseguensa tant luminoadal Signu a ghi vars impedt a Dante di podej jodi i altri bes, lu stes esnt luminus.]


1542 (return)
[ Sbit dopo che il Signu, cu la so luminoitt, a sia un puc distansit, Dante al pl concentr il so vuli sul bil flu (Mariala roa mstica) repreentt dal lustri p intns cal  davnt di luj.]


1543 (return)
[ In tant e in cuant: in cualitt e in intensitt.]


1544 (return)
[ Chista flama a sars, secnt i comentatus, ch dal nzul Gabril.]


1545 (return)
[ L nzul al coronava cu la so meloda chel gjojl (zefr) ca era Maria, e ic a so volta a feva dut il cjl risplndi coma da la lus di un grant zefr.]


1546 (return)
[ Il Empireo.]


1547 (return)
[ Il nonu cjl, o Prin Motu, cal imbrsa dut il rest dal mont. La so visinnsa a Diu a ghi permt di godi p da li ltris sfris il calu cal vn radit da Diu e da li so asins divnis.]


1548 (return)
[ Maria e la so simnsa (il Signu) a sn zs in s cuss a la svelta che il vuli di Dante a nol  rivt a seguju.]


1549 (return)
[ Tal originl: Sti nimis a rin tal semen buone bobolce. Interesanta la nota di Vandelli, cal sugers che bobolce a deriva da bifolca, ca significars cjera o cjampgna in ta cers dials dal nord. Al spiegarsia , chistu, il significant di bifolco, espresin cal uava me Barba Toni (puart) cuant che, da frutt, i vegnevi da luj butt par aria. Ca la vedi uada (coma cal feva cun ludro) in tal sens di contadint o di viln o di salvdi par signific che un cal era coma li altri bstis da la cjera?]


1550 (return)
[ San Pieri, cal  stt vitorius sul mal. Il concilio al sars il insimit da li nimis bedis dal nuf e dal vecju Testamnt.]


1551 (return)
[ La nustra fantaa a no riva a rndighi gjustsia a la soavitt celestil di chistu cjnt.]


1552 (return)
[ Cuss a ghi ds San Pieri a Beatrs.]


1553 (return)
[ Viru = Latn (sanzuanit) par omp.]


1554 (return)
[ Dal parads.]


1555 (return)
[ Coma ca ni recurdin i comentatus, San Pieri ambulabat super aquam, ut veniret ad Jesum. (Matt.XIV. [Footnote 25]-)]


1556 (return)
[ Un ca si prepara a afront un em ca ghi vierzar la strada al dotort. Chistu bacelir al  di tegnisi pront a prov (no a determin) la cuestin ca ghi vn proponda dal mestri.]


1557 (return)
[ MestriSan Pieri; la cuestin su la cual al vegnar eamint: la fede.]


1558 (return)
[ San Pauli.]


1559 (return)
[ Pal significt medievl e Tomstic di scju vocabuj i sugers i comentatus.]


1560 (return)
[ L intensin = il crodi (i crt), cal doventa sostansa, tal sens scolstic di verett.]


1561 (return)
[ Ca sars il jodi in ta li verets etrnis, aparntis doma sa si  in parads.]


1562 (return)
[ Cun vigu, cun pasin.]


1563 (return)
[ Al so stamp.]


1564 (return)
[ Gjojl.]


1565 (return)
[ A  fede sensa lmit chista. I levi tal Vecju Testamnt alsra che rghis ca cntin di chel pur diu cal vn taj cjamps di domnia in sercja di stecs par tgnisi cjalt. E Diu, avnt oservt ca nol rispetava la domnia, a ghi ds a Mo: Copilu. Bigna cal vgni lapidt. (Nmars [Footnote 15]: [Footnote 32]) co, a bigna vej na fede da len (cuss par dii, sicma chi no soj tant sigr di cuanta fede caan i lens) par crdighi a la gjustsia di chistu Diu vecju.]


1566 (return)
[ Il Testamnt vecju e chel nuf a sn ch trats coma componns di un argumnt silogstic.]


1567 (return)
[ Tal sens di pera divna.]


1568 (return)
[ In ta sta metfora la natura a  paragonada a un fabri ca nol  bon di scjald e di dighi forma a rbis ca sn aldil da li so capacitsca sarsin i mircuj.]


1569 (return)
[ Che rbis considerdis mircuj.]


1570 (return)
[ Il Te Deum laudamus.]


1571 (return)
[ Secnt il Vanzli di San Zuan, San Zuan al era stt il prin a riv in tal sepulcri di Crist, ma San Pieri al era stt il prin a entrighi e crodi che Crist a si era rift vif.]


1572 (return)
[ Tal sens chel Sprit Sant su di lu a sia fermt e cul santificju a ghia cuss permett di risevi la verett.]


1573 (return)
[ Si vn na sincuna e na cuindina, pars no na trina?]


1574 (return)
[ Ta lanaloga: il sir = San Pieri; il servo = Dante.]


1575 (return)
[ I vegnarj incoront poeta, cu la corona di orr, tal Batisteri di San Zuan indul chi soj stt batiet.]


1576 (return)
[ Coma che di ft, San Pieri al  ft a la fin dal ltin cjnt.]


1577 (return)
[ San Jacu al veva il so sepulcri in Spagna (Galisia), ind che par jdilu tncjus a pelegrinvin.]


1578 (return)
[ San Jacu al veva comentt su la bondansa di grsis dal cjelo (la nustra balicao la cjaa di Diu).]


1579 (return)
[ I tre, Pieri, Jacu e Zuan, a vgnin a rapreent la fede, la speransa e la caritt.]


1580 (return)
[ Cul incoragjamnt di San Jacu al pl ads vuard la granda luminoitt daj bes che prin i so vuj a no rin rivs a sopuart.]


1581 (return)
[ Di front di Diu e daj bes.]


1582 (return)
[ Sal vs rispundt luj al vars cort il rscju di some vanitus. Miej las che ic a ghi fdi i cumplimns.]


1583 (return)
[ Coma ca ds Beatrs, a Dante a ghi  concedt di vign ch, in ta sta Gjerualem, par viion la so realtt prima di tornn tal mont e fin il so lot in ta la Gliia militnt.]


1584 (return)
[ Aut `us da la Bibia, etc.]


1585 (return)
[ David.]


1586 (return)
[ Diu.]


1587 (return)
[ Salm IX. [Footnote 11]: Sperent in te qui noverunt nomen tuum, coma ca levin na volta.]


1588 (return)
[ La speransa ca ghi  stada istilada da San Jacu e Davide ads al pol luj stes istilala in ltris.]


1589 (return)
[ Al sinti li ludis di Dante, San Jacu al v prpit in brut di gjugjulis!]


1590 (return)
[ San Jacu al rt di chel amu ca ghi veva permett di afront il so martri fin al momnt da la so murt.]


1591 (return)
[ Cuant che un al v in parads (da sta cjera) al var s doj vists: il so sprit e il so curp.]


1592 (return)
[ San Zuan da lApocals, cuant cal parla da la risuresin daj curps.]


1593 (return)
[ Secnt chej ca sintndin, al tramont dal soreli (virs la fin di zenr) a vn fu la costelasin dal Cancri. E, Dante al ds, se sta costelasin a vars na stela tant luminoa coma cal  chel lustri cal spunta fu daj bes in ta stu momntcal sars San Zuanalra a sars sempri d par un mis intej. Ch jo, no volnt si pignu, i ghi lsi i particolrs a chej ca sn.]


1594 (return)
[ L usil = pelicn = Crist. (Crist a ni ufrs se stes coma chesecnt la storiail pelican a ghi ufrs il so cu ai picinns sos.)]


1595 (return)
[ Dante al tenta di jodi se San Zuan al  dott di curp. San Zuan al sodisfa la curioitt di Dante cun s cal ds pn j.]


1596 (return)
[ Cuant che il nmar daj bes ca s al dovnta compj dal nmar predestint da Diu di vign elt par rimplas i nzui pierds che volta da la rivolta daj nzui capitanada da chel tramj di Lusfar.]


1597 (return)
[ Doma Crist e Maria a sn zs sn tal Empireo cun curp e spritno San Zuan, al contrari da la legenda.]


1598 (return)
[ Par via dal splendu di San Zuan ca lu tegneva imbarlumt.]


1599 (return)
[ Di San Zuan.]


1600 (return)
[ Beatrs a no ghin tal d di Dante: a no ghi pusbul jdila par via cal  encjam imbarlumt.]


1601 (return)
[ Anania a ghi veva ridt la vista a San Pauli cul tocjlu in taj vuj cu la so man.]


1602 (return)
[ Chl cal f contns i bes uch al  il prinspit e la fin di dut s chel Amu (Diu) a minsegna.]


1603 (return)
[ San Zuan al vou savej in maniera p particulariada coma che Dante al  impart a volighi ben al Signu.]


1604 (return)
[ Il ben (amu) ca si ghi vu a na roba al vn p grant se p granda a  la bontt da la roba a la cual a si ghi vu ben.]


1605 (return)
[ Diu steslesnsa caa dut s ca  di bon.]


1606 (return)
[ Aristtil? Platon? ltris? I studius a no sn sigrs.]


1607 (return)
[ San Zuan.]


1608 (return)
[ Secnt i comentatus, chista a sars na referensa a lApocals.]


1609 (return)
[ Ta lApocals, lcuila a  minsonada coma smbul di San Zuan. (Apocal. IV.7.)]


1610 (return)
[ Di s cal voleva chi conts.]


1611 (return)
[ Dal Signu.]


1612 (return)
[ Diu. (Pater meus agricola est. Zuan XV.1)]


1613 (return)
[ Par dila justa, il gran Diu prima di Adm al veva cret i nzui. Ma Adm al era sensaltri il prin omp cret.]


1614 (return)
[ Tal sens di frut. Tal originl Dante al ua pomo, intindnt dii che Adm al  l unic frut che l amu di Diu al  cret cuant cal era z madr.]


1615 (return)
[ Ogni fmina a  o fa di Adm o a  so nura par vej spot un daj so fij.]


1616 (return)
[ Il plaej di Adm (il prin sprit) di content Dante a si pl jdilu sot da la lus ca lu inglsa.]


1617 (return)
[ Diu.]


1618 (return)
[ Il parads terstri.]


1619 (return)
[ E i ti vs pur savej, etc.]


1620 (return)
[ Il gust dal frut dal rbul proibt. (Se Dante al vs podt dighi na ocjada a che Eva ca ghi st in bras dal Signu in ta che famoa pitura da la Creasin dal Omp, al vars jodt che, almancu par Michelangelo, il frut dal rbul proibt a ghiera sensaltrin tal vli di che cocolota di Eva l, coma che ben a soma da la sberlocjada ca ghi d a chel puart di Adm.)]


1621 (return)
[ La proibisin di no tocj il frut, etc.]


1622 (return)
[ Adm al veva vivt par [Footnote 930: is. Dopo murt al veva past in tal limbo [Footnote 4302: ajs. Cul vign dal Signu, Adm al era zt s in tal Parads. Cuss ch da la creasin dal omp al vign dal Signu a rin pass [Footnote 5232: is. Si ghi metn insimit i [Footnote 2004: is pass dal nasi di Crist al d di vuej, Adm al  stt cret [Footnote 7236: is f. Taj nustri timps, laritmetica da levolusin dal mont a  cambiada un puc p di un puchitn.]


1623 (return)
[ La lenga di Adm a era stada parlada fin in taj timps di chel cuarantavt di Babl.]


1624 (return)
[ Raonvul.]


1625 (return)
[ Mobil, cual piuma al vento a vn a mins.]


1626 (return)
[ A  naturl che l omp al parli, ma la lenga cal dect di parl a  na roba arbitrria ca dect la zent di ch o di l.]


1627 (return)
[ Il limbo, cal circonda l infir.]


1628 (return)
[ I e El a sarsin ducju doj nns ca si rifersin a Diuil prin, secnt i comentatus, al d da intindi cualchicjusa di cabalstic (e il I stes a si rifers al nmar un Romn); il secnt al  Ebreo par Diu.]


1629 (return)
[ In ta [Footnote 24: ris il soreli a si moveva tra cuatri cuadrns. La prinora ch a sars il prin cuadrnt, cuss che Adm, esnt stt in tal Eden chel timp cal dura dal prin al secont cuadrnt, al sars restt in tal Eden par puc p di sis ris. (I amt chi saj puc di chisti rbis arcnis! Miej z l di chej ca san.)]


1630 (return)
[ Li muis di San Zuan, San Jacu, San Pieri e Adm.]


1631 (return)
[ San Pieri.]


1632 (return)
[ Lusfar.]


1633 (return)
[ Tal infir.]


1634 (return)
[ Daj timps da la pasin dal Signou.]


1635 (return)
[ La Gliia.]


1636 (return)
[ Una part: i Guelfs; laltra: i Ghibelns.]


1637 (return)
[ Il Guascn: il Papa Clement V; il Caorsn: Zuan XXII (no il Papa bonZuan XXIIIma chel tristt daj timps di Avignon. (Dit pur nocjada ai comentatus.)]


1638 (return)
[ Domanda dut, sensa plat nja.]


1639 (return)
[ Cuant che il soreli al  in ta la costelasin dal cuar dal cjavrn (Capricorn).]


1640 (return)
[ A mi tcja inchinami al furln di la da laga (ma al  doma un prestit).]


1641 (return)
[ Miej d na ocjada ai comentatus par cap chista arcana oservasin astrolgica di Dante. Pal momnt a basta savej che Dante al st dint ca sn pasdis sis ris da cuant cal  par ltin vuardt la jn ta la cjera. (Cf. Par XXII. [Footnote 128])]


1642 (return)
[ Da l cal  Dante al riva a jodi ta una banda il Stret di Gibiltra, indul che la nf di Uls a si veva infondada; ta che altra la spiagja, ta la Fenicja, ind che Europa a veva marot cun Gjove. Chel can da lostia di Gjove a si veva trasformt in torutoru gentl, si capse a ic, secont Dante, a no ghi veva displat prpit tant di vej dovt sopuart il so dols carc.]


1643 (return)
[ La nustra cjera.]


1644 (return)
[ Una costelasin.]


1645 (return)
[ Cjar umana a rifers a la natura; pitura a rifers a lart.]


1646 (return)
[ Leda, coma ca conta la storia, a era stada seduuda da chel scaltri di Gjove (ca li induvinava dtis). Savnt che a Leda a ghi plavin i cgnos, a si veva tramutt in ta un di chej usij l e da bil usil cal era doventt, al veva ft, mah, al veva ft s cal veva ft, cul riultt che dal uf di Leda a ghi rin nass i doj zmuj che ads a sn las tra li stlis. Dante, duncja, a ni st diint chen ta stu momnt la bielsa divina daj vuj di Beatrs a lua poct a vuard in alt, virs il Prin Motu. A  da not, per, l acopiamnt da la soavitt di Beatrs (e Dante al  mat par ic) a latrasin cal snt pal bil nt di Leda. Tant par gust i vors suger che latrasin sintda da Dante par Beatrs a o a  vttaj timps indavu cualchicjsa ca veva in s almancu un puc di un tacads sensual ma che cul z dal timp chista atrasin fiica a si veva sublimt in ta che figura spiritul che Beatrs a  doventada, e di conseguensa in tal so vis virs il Alt. A mi vn in minsma cu na spunta un puc diferentana poeia di John Donne. Donne a si sinteva torturt da che do costntis atrasins: il sprit da na banda e il curp da che altra. Bennin ta na poeia al trata di un tipo coma luj, che volnt sedi na bila zovinta, ma savnt che luj al vars da tgnisi sodisft di na relasin spiritul, a la fin a si rasgna di otgni pur il so curp, dint che, dopodt, cuant ca si trata dal sprit, po, the body is his book!]


1647 (return)
[ Il Prin motu e il nonu cjl.]


1648 (return)
[ In ta cual post particulr di stu cjl ca mi veva partt.]


1649 (return)
[ L Empireo.]


1650 (return)
[ Stu nonu cjl (il Prin Motu) al  inglust da la lus e dal amu ca frmin il pensej divn, coma che il nonu cjl al inclt in s stes dcjus i altri vot cjlos.]


1651 (return)
[ Mant in tal sens cal inglsa il nonu cjl e ducju i ltris.]


1652 (return)
[ A si jt che il mestri di Dante a ghi veva insegnt ben a jodi i mistris da la santa aritmetica: il mis di dis (= 5) e il cuint di dis (= 2) a sn dcjus doj circoscrs dal nmar dis; ma il dis a nol  inglust da chej ltris.]


1653 (return)
[ Il timp al  li rads in ta stu cjl, che dopo a si manifesta in taj ltris vot cjlos, fin a determin il suseguisi da li rbis in ta sta nustra cjera. A  da not coma che chistu pensej di Dante (che di sigr al riflt il pensej Tomstic) a ghi fa co a li teoris modrnis su la inseparabilitt dal timp e dal spsiu e dal muvimnt. Fra l altri la metfora dal timp cal  li so rads platdis ta un vas a  aplicasin in ta cuss tanti rbis di ogni d. Basta pens chi sn dcjus parts a pas judsis su s chi jodn, ca si trati dal compuartamnt un puc stran di un nustri amc o una gueruta come che dal imperatu Bush, e via dint, sensa tant pens a li rads di s chi stn jodnt.]


1654 (return)
[ Il prin sen di na barba.]


1655 (return)
[ Pars cal  stuf di sntila tonton.]


1656 (return)
[ Se chisti tre rghis aan un significt un puc misterius, a sn pncjam in tal originl. I studius a no sn tant sigrs sul coma interpret il significt da la fia. A pnsin, per, ca si trati di Circeche ostia di na maga ca vars tant afasint il Ariosto cualchi scul dopo di Danteche Circe, fia dal Sol (chl ca si fa jodi a la matna e al spars cul scur da la sera) ca fa apar cuss bilis li rbis dal mont che, par via di chs, un puc a la volta a si resta dcjus imbrojs. I blancs (o inocns) a dovntin nris (o cors). A propit, Dante al fins la riga di mis cun figlia. J, encja par esigensa di rima, i la fins cun strea. Fant cuss i ghi cjoj via un puc dal mistri da la tersina, che forsi a no  tant na bila roba. Ma se si ja da fa?]


1657 (return)
[ A mancja la guida da la Gloria e dal Impero.]


1658 (return)
[ Zenr = la njf dal unvir. In altri perulis, prin che l unvir al sedi dut fint.]


1659 (return)
[ Chel centin dal d cal vegneva pierdt prima ca si fs avnt il calendri gregorin.]


1660 (return)
[ Adventus veltri qui debe extirpare cupiditate de mundo. (Tal Vandelli.) Il Veltro al  stt z minsont in tal Infir.]


1661 (return)
[ Da la Gliiache a la fn a zar pa la diresin justa.]


1662 (return)
[ Cu la verett.]


1663 (return)
[ Tal originl: chemparadisa. Sta perula inventada da Dante a mi plse a ghi v prpit ben encja al furln.]


1664 (return)
[ Chistu puntn di lus (Diu) al  par nultris fsil da capabitus coma chi sn a magis coma la lus dal laer, ca  buna da svuarb un ca la vuarda fs par via da la so intensitt.]


1665 (return)
[ Chel puntn di lus (Diu) mett visn di na stela, coma che na stela a ghi st visn di naltra stela, al somears, in paragon, na luna.]


1666 (return)
[ Il conct, ch, al  dal sercli che ogni tant a si jt atr da la lunae il soreli al  tant vibil cuant ca  lintensitt dal splendu da la luna. (Prpit do sris fa iai jodt un sercli biel e grant atr da la luna di Ashcroft. I sn a mett mars. Il sercli al era na roba da jodi. J iai penst, Sel vlia dii? E cuant chi mi soj levt la matina dopo il tre di mars dal [Footnote 04], l di fu iai jodt un cuatri centmetros di nif. Che il sercli al vedi volt dii ch? O cal vedi volt dii che Lolli (la me cagna) a var fra do setemnis na sgaravana di bij cjans? Cuj lu sja.]


1667 (return)
[ Il mont, in ta stu cau, al  chel cal inclt ducju i cjlos che, concntrics, a zrin atr da la cjera, fin al Prin Motu. Cussi ch il sercli atr dal puntn di lus (Diu) al zira p svelt di dcjus.]


1668 (return)
[ Larcobaln (Iris).]


1669 (return)
[ Tal so splendu, chistu sercli a ghi soma p daj ltris a la lus divna par via di sighi p visn. E ch, coma ca ni din chej ca sn, i srclis apena descrs a raprentin i rdins daj nzui, tacnt cuj Serafns, segus dai Cherubns, i Trnos, li Dominasins, li Virts, i Potents, i Princips, i Arcnzui e par ltin i nzui (puars).]


1670 (return)
[ Beatrs a  sbit jodt che Dante al era penserus, ca nol veva dut ben capt.]


1671 (return)
[ Diu. (La fiica moderna a ghi  dacordu a lidea che dut aa tact da un puntn.)]


1672 (return)
[ Il centro, cal sars la cjera secnt il sistema di Tolomo.]


1673 (return)
[ Eempli: il modl; eemplr: il modelt. Il modl al sars chel mont di la sl Empireo; il modelt: il mont di ca jchel sensbil. Cuss a la pnsin i studiuse j i ghi soj dacrdu.]


1674 (return)
[ Stu ntorgulamnt di metforis a nol  doma colpa me; un puc di colpa a biugna pur dighila a che benedeta di Beatrs.]


1675 (return)
[ Stu ch al  il Prin Motu che, coma ca  clar dal so nn, a ghi da muvimnt ai altri cjlos. E chistu a ghi corispnt p di dut al sercli daj Serafns.]


1676 (return)
[ A ogni cjl a ghi corispnt il so sercli ang lic. Cuss al nonu cjl a ghi corispndin i Serafns; al otf, i Cherubns, e via dint.]


1677 (return)
[ I comentatus a ni din che Bora a soflava cun tre curns: il Maestrl, da destra; il Tramontn, dal mis; e il Grecl da la banda sinistra. n ta stu cau al tira il Maestrl, il vint p dols daj tre.]


1678 (return)
[ In tal sens, i crt, che il fir cul cjalt dal cjarbn ardnt al doventa incandesnt.]


1679 (return)
[ L efit ch al  chl di mostrami il stragrnt nmar di sintlis ca dn fu i srclis celestij.]


1680 (return)
[ A tntin p ca psin di someighi a Diu (il punt) in tal so splendu.]


1681 (return)
[ Tersina.]


1682 (return)
[ Il ver al vn par prin comprendt dal intelt e in sguit dal amuca lu segus coma che na onda a ghi va davu da naltra. (Dante al ua la metfora dal second par esprimi chista idea.)]


1683 (return)
[ Il mrit al  genert da la grsia divina e da la buna volontt da la creatura.]


1684 (return)
[ Sempri pn s, secnt il mrit .]


1685 (return)
[ La grsia a para via a flur encjan tal secnt grup (di tre) ta la gerarcha daj nzuie a no svans, coma che invensi a smtin di flur i flus cul vign dal autn ch di nu, cuant ca si fa jodi la costelasin dal Arit.]


1686 (return)
[ I prinschej che par prin a cjantusjn sul fin dal unvir.]


1687 (return)
[ Scju rdins a sn nomins in ta la tersina ca segus.]


1688 (return)
[ Dions lAeropagita, che na volta a crodvin cal vs scrt il libri De coelesti hierarchia. (Comentatus.)]


1689 (return)
[ San Pauli.]


1690 (return)
[ Apol e Diana (soreli e luna).]


1691 (return)
[ La sostansa di chisti rghis a  che Beatrs a st sidina par un momenttchel tant che soreli e luna, o li dos costelasins nomindis, a sn in ecuilibri. Past il ecuilibri, la luna a v j e il soreli al vn s. E a stu punt Beatrs a taca di nuf a parl.]


1692 (return)
[ Beatrs a  vuardt in ta la mins di Diu, in ta la cual a si jt ogni post e ogni timp. E, i diars, ch a si unsin idis medievlis e modrnis tal ricognsi la sntei dal spsiu e dal timp e la impusibilitt di separju.]


1693 (return)
[ La bontt di Diu a sia cuss espandt. A biugna ameti, per, che in ta la solitdin da la so pre-angelica eternitt, encja stu bon Diu al veva biugna di un pu di compagna. Ma a biugna sinti se cal ds Dante in ta li rghis ca segusin: prima da la creasin Diu al eisteva in ta un ambint ca nol veva n un prin n un dopoun ambint cal era na eternitt fu dal timp. Roba, chista, chi faj un pu di fadja a capila, ma che percoma apena minsonta soma ca si visni a li teoris di astrofiica modrnis, ca din che il timp e il spsiu a sn les l un cun l altri; e che tant l un che l altri aan vt inisi al momnt dal Big Bang, coma che il timp e il spsiu, secnt Dante, aan tact tal momnt da la creasin.]


1694 (return)
[ Coma z sugert, a soma che prin da la creasin Diu a nol vedi vt il timp di stufasi.]


1695 (return)
[ Li tre frcjs a corispndin a scju tre elemns: la forma sostansil, la materia in s stesa, e il insimit perft da la forma e materia. A una mins medievl coma che di San Toms chista fuin a sars stada comprensbil e naturl. Par me, chiai doma cualchi vansadsa dal medievl, a mi fsil cap stu conct si la pensi coma cal f me fradi Flavio cuant cal v a sarp in ta la vigna. Il so impegnu al consist in tre fis: prin lidea di coma cal vu ca sedi la vit na volta sarpda; dopo, il sarp stestac tac cu li furfis di vit; e par ultin la contemplasin da la vit che a stu punt a contn in se la forma e la materia e, tant par dila p a la lungja, il potensil (il bon vin cal vegnar da la da li vs cuss sarpdis). Prpit cuss al f chel las. Ma chistu a mi mt in mins i me milusrs l di fu ca n encja chej bisgna di una buna doe di chel tipo di forma l. Cuss a  miej chi lsi la pena e chi cjoli su li furfis di vit! A mi tocja amti che chel tipo di creasin ch al  un bil puc difernt di chel ca si st preparnt di f la me pura cagna Lollipop, ca cuss rotonda e sglonfa che o vuj ( [Footnote 17: mars [Footnote 2004]) o domn a ti far una sgaravana di cjans. E a pens chan d di chej ca pnsin che la creasin a fs doma roba di na volta!]


1696 (return)
[ La pura forma, la pura materia, e la unin pura da li primi dos, coma za spiegt.]


1697 (return)
[ La configurasin, il insimit da li sostnsis (tal sens Aristotlic) che in ta stu cau a sarsin i nzui.]


1698 (return)
[ Sot da la sfera da la luna, indul che dut a  corutbil. Ch la materia a pol risevi forma dal di s.]


1699 (return)
[ Ta sta zona di mis a  la unin da la materia e dal pur t divn, ca si brmin il un cun laltri e si tgnin sempri les. Chiscjus a sarsin i cjlos. Un bil puc p tars a mi par che Pico da la Mirandula al veva da vign fu cun lidea che l omp, esnt tal p alt da la zona corutbil, al  il podej di z in j o di z in s cuj nzui. Mentri chi staj scrivnt, per, a rvin nuvits (che par dila justa aan puc di nuvitt) che a Bagdad a si snt bombard di nuf. Chista nuvitt a segus la nuvitt da la distrusin di un hotel a Bagdad doj ds fa, e dal mascri di [Footnote 200: spagni laltra d a Madrid, e via dint, ad nauseam. E chista, naturl, a mi fa vign in mins chan d p di na frigja di irona tal clamani potensa pura nultris puora zent chi stn garegjnt par jodi cuj cal mostra p furbsia in tal distrui e cop. Encja Pico, i crt, al sars tentt di riviion li so idisse p ca nol vs da vign a jodi la me cagna Lolli che stant pasada aa vt sit Lols. Ic, besla, mentri ca ti vegnvin fu a tiu lecava e sburtava e rodolava fin ca ti vierzvin la bocjta e a tacvin a caini no saj prpit se cun contentesa par si rivs in ta stu mont, o cu na lamentla, ca sars comprensbi, par si sts intromets in taun mont cal  dtis ches asurdits ca ghi dn cuss tant da f a li CNN di stu mont. Ma encja sa vn da pens che i cjans a si stdin lagnnt, una roba a no da dubite ch a  il compuartamnt di Lolli che in ta la straordinaria maniera ca st tegnnt cont i so cjans a si st sul seriu levnt da potensa pura a cualchicjusa di anglic.]


1700 (return)
[ San Toms, secnt Vandelli, al ds per che San Geronimo a si basava suj vcjus antcs ca divin che angeli sunt ante mundum corporeum creati.]


1701 (return)
[ Tant par da un eempli: In principio creavit Deus caelum et terram.]


1702 (return)
[ I nzui, esnt i motus daj cjlos, a no podarsin si perfs sa ghi mancjs chel stes ca sn sts cres par movi. Di conseguensa, nzui e cjlos ( e dut il rest ca ghi dipnt) aan di si sts cres tal stes timp. QED.]


1703 (return)
[ Ca sars il stes che dii, cun pi o mancu preciion, che chej ostes di nzui malcontns a sn vigns ch a rmpini li scjtulis.]


1704 (return)
[ Di zighi atorotr di chel punt cal  Diu.]


1705 (return)
[ Coma ca ntin i comentatus, la supirbia di Lusfar a  metda in opoisin a la modstia daj nzui ca sn rests fedej a Diu.]


1706 (return)
[ Par grsia divina e par mrit so, a no psin p vign cors dal mal. (E a Lusfar se ghi vvia mancjt? Forsi nja. Forsi il contrari. Forsi Diu al veva vt na debulesa par luj, pensnt cal fs stt miej di chej altri nzuiforsi al splendeva un puc di p par luj che paj ltris, se sju j. Roba chista ca sars comprensbil. Dopodt a susit sps che un pari o na mari a vedi un prefert fra i so fijj. Chista preferensa, per, a pol vej vt un efit negatf: la genei da la supirbia di Lusfar a pol ben deriv da l.)]


1707 (return)
[ E chistu afit Lusfar al  di vilu sintt mancu daj ltrispar via, forsi, da la ran chiai apena sugert.]


1708 (return)
[ Daj insegnamns fs ta li sculis minsondis sbit s.]


1709 (return)
[ Par via ca din il fals savnt di dii il fals.]


1710 (return)
[ In altri perulis, dal momnt ca no pl dsi che na ecls a sdi susedda par dut, il scurisi dal soreli al  di si stt dovt a un mircul.]


1711 (return)
[ Secnt i comentatus, Lpos e Bndos a rin nns ca siu cjatava par dut ta la Toscana daj timps di Dante.]


1712 (return)
[ Ignorance, a si ds in inglis, is bliss. Ta stu cau a soma ca sedi il contrarialmancu secnt Dante. Ma j i no soj cunvnt al sent par sent che la poisin di Dante a  che justa. I staj pensnt a un pur contadn di chej timps l che, sensa nisna scuela, dut s cal s al s par via dal plevn dal so pas e di s ca ghi conta. Se stu plevn a ghi ds che sa nol vu che la so nima a zdi a finila in ta chel fr cal  l infir, alra a bisgna ca ghi fedi na ofrta al plevn e cal otgni stu toct di tela che il plevn a lu sigra ca  un toct da la vela da la barcja di San Pieri, e che chistu toct di tela a biugna ca lu impici insma dal so armr e ogni sera a ghi dii un paternoster o doj. In ta stu cau se l ja da f stu pur contadn? Al crompa la tela e ogni sera a ghi ds il so paternostri o avemaria. Ads, secnt Dante e, i crt, secnt chej san Toms prima di luj, stu contadint a nol v a pirdi doma i bs ca ghia dt al plevn, ma encja la so pura nima. A mi pr che chistu pur disgrasit al vnpar dila cun delicatsafret do vltis, e a la granda!]


1713 (return)
[ Cal sars, comche ben si s: Euntes in mundum universum praedicate evangelium omni creaturae. (Grasie, Vandelli.)]


1714 (return)
[ A vn in mins una da li storitis di Chaucer (The Pardoners Tale) ca conta di un di scju predicjadus cal fa sglinghin li mondis di arznt ta li so sachtis contnt strambols dal znar.]


1715 (return)
[ Scju frris (di SantAntoni) e ltris a si profitvin da la semplicitt da la zent cul vndighi indulgnsis flsis. (Ca jodi ch, sjra: chistu vuestche in realtt al era un vuest di na pura bestia apena pursitadaal  na relcua di San chistu o di San chel altri. Chl che, furtunt, a lu  al zar a pas di sigr cualchi bil n di mancu tal purgatori. Ca lu crompi, su, pa la salvasin da la so pura nima. E la sjorta, benedta, coma fja a reistilu?) A propit, la me puora mari a ghi voleva un ben dal mont a SantAntoni, chel di Padova e chel di Versuta. A ghi voleva cuss tant ben che cuant che, da psul, me fradi Esiopuartal sufriva di epilsia, a lua vistt cul bit di un frart di SantAntni e tegnt vistt cuss par un n a pat che SantAntni a lu vuars. E SantAntni a lu veva vuart. Che volta l la moneda a no soma ca sedi stada falsa, par via che fin in ltin il barba Esio a no si veva p malt. Pura mari e pur barba Esiorequiescat in pacem!]


1716 (return)
[ Il timp esnt curt, i vn da sigurasi che il discrs a si lmiti al timp ca ni vansa.]


1717 (return)
[ La mins dal omp a no riva fin la s.]


1718 (return)
[ Mirs e mirs a lu servvin; dis mil vltis dis mil a ghi stevin in front. (Danil 7: [Footnote 10].)]


1719 (return)
[ La infinitt di nzui za minsonada.]


1720 (return)
[ Trnos, ch, al  da intndisi in tal sens coletf di nzui.]


1721 (return)
[ L amu che i nzui a esprmin pa la prima lus (Diu) ca ju iradia a vria, dipendnt da la capacitt di am dimostrada daj nzuiche coma chi vn jodt a no sn dcjus compis.]


1722 (return)
[ Encja sa si divt in ta un nmar infint di spilis ang lics, al resta sempri uncoma prin ca ju vs cres.]


1723 (return)
[ Il misd.]


1724 (return)
[ Cul riv da laurora cualchi stela la s a st svannt.]


1725 (return)
[ Laurora. P ca dovnta d e p il cjl a simpalids, fant scompar li stlis, fin a la p luminoa.]


1726 (return)
[ Il insimit daj nzuii nuf rdins ca zrin atorotr dal punt.]


1727 (return)
[ Tal sens di imbarlumt.]


1728 (return)
[ Il punt (Diu) al era inglust da chl che luj stes al inglusavatal sens ca ghi conferiva il so splendu.]


1729 (return)
[ La bielsa di Beatrs a v cresnt cuss tant che encja si usin dtis li ludis chi ghi vn ft fin ch, a no sarsin asj par descrivi nencja na psula part da la so luminoa bielsa.]


1730 (return)
[ Da chel chi mi recuardi j, cuant che a San Zuan i jodvin na biela fruta e i volvin u il p grant cumplimnt par laudala, i vegnvin fu cul superlatf Ma a  prpit na roba da jodi! Chistu i divinsi rivvin a sier la bocja ca ni restava spalancada in tal jdila.]


1731 (return)
[ Comic o tragic: un scritu di na comdia o di na tragedia.]


1732 (return)
[ Un cal  la vista debulta.]


1733 (return)
[ In realtt, che il suridi di na fantasuta al insiminsi un fantt a noa di pari roba strana. Tal cau di Dante, per, l insiminimnt al  adiritura un turbo-insiminimnt.]


1734 (return)
[ L Empireo (il cjl di pur luu).]


1735 (return)
[ Tal Empireo Dante al jodar i bes e i nzui (li do milsis). I bes a ghi vegnarn mostrs coma ca somearn tal d dal judsi universl, cuant che li nimis a cjolarn s di nuf i so curps.]


1736 (return)
[ A si  necurt che ads al veva na capacitt di jodi tant p granda da la so slita capacitt.]


1737 (return)
[ Si si recuardn coma che la Comedia a taca, cun Dante pierdt in ta la foresta, sensa p la capacitt di cjat la strada justa, alra i podn ben cap cal  a la fin cjatada sta strada.]


1738 (return)
[ Il flun, li falscjs, i flus in ta li rvisdut chistu al  un preavs di s cal vu dii.]


1739 (return)
[ Lidea, sedi s ca sedi, a  ch di un cal ingropa li sis cuant cal fa il sfurs di pens, o di jodi s ca no  norml di jodi.]


1740 (return)
[ A stu punt a ghia part che londa a no fs p dreta e lungja coma un flun, ma ca vs forma circolr.]


1741 (return)
[ Se un a si gjava la so mascara al soma s cal era prin di meti s la mascara.]


1742 (return)
[ I nzui e i bes.]


1743 (return)
[ I comentatus a ni recurdin che il srcul al , tra l altri, smbul da leternitt, di na roba ca noa n insi n fin.]


1744 (return)
[ Clif = rivn di culina = clivo tal talin di Dante (Vocabolario della lingua friulana, di Maria Tore Barbina). L interesnt ch al  il fat che encja in inglis a si ds cliff par signific un straplmp, o rivn. A pl dasi che la etimologa da li do perulis a sedi diferenta. Il inglis cliff, al deriva dal inglis antc, mentri che i pensi che il clif furln (= clivo talin) al derivi dal latn. Ma i no esclt che tant l un che l altri a vdin la stesa rads.]


1745 (return)
[ Beatrs a ghi mostra il grant nmar daj bes ca frmin sta roa.]


1746 (return)
[ Il parads.]


1747 (return)
[ Il nmar daj bes al  cuai complt. A mancja puc post in taj scjalns di stu empreo.]


1748 (return)
[ Il z in parads al  paragont al z a na fiesta di nsis.]


1749 (return)
[ Rico VII al , di fat, intivt di vign in Italia cun lintensin di regol li rbis, ma, secnt i comentatus, al  cjatt tanta ostilitt tra i Guelfs e ltris che i so bis propois a sn zs a mont.]


1750 (return)
[ Ta stu periodo il papa al sar Clement V che, par di fu, al far fenta di z dacrdu cun Rico VII; ma di sot al far coma il vir, cal guasta s che l imperatu al vors f.]


1751 (return)
[ Simon Magu a si veva merett un postt tal sercli otf dal infir; cuss tant Clement V che Bonifs VIII (chel dAlagna) a vegnarn buts encja pn sot!]


1752 (return)
[ I bes.]


1753 (return)
[ La compagna daj nzui.]


1754 (return)
[ Descrt ch al  un sbuighs di s ca vn e vgnin daj flus e daj poscj ind ca lsin la so mil.]


1755 (return)
[ Diu.]


1756 (return)
[ P di chel tant dovt a li variasins dal mrit.]


1757 (return)
[ A mi vn in mins la situasin dal Iraq che, mentri chi scrif ( [Footnote 16: di Avrl dal [Footnote 04]) a soma ca stedi doventnt sempri peu. Tant par d un par di emplis: un daj cuatri ostgjus talins al  stt gjustisit qualchi d fa e i ltris a pl dsi ca vgnin fs fu in taj prsins ds; i mericns aan pierdt na otantna di solds in ta li ltimi dos setemnis, sensa cont chel nmar amondi p alt di irachns ca sn sts fs fu in tal stes timpun milesincsnt, p o mancu. co, la comunitt internasionl a vors ristabil l rdin, la pas, in ta sta nasin disgrasiada e introdui libertt e democrasa. Ma libertt e democrasaun vivi p o mancu norml e godbil, insomaa nol  pusbul fin ca no vgnin ristabildis il rdin e la pas. A  par na ran coma chista che Dante al ds che il gjoldi in tal post celestil cal st descrivnt al pol si realtt doma se il post stes al  sigr.]


1758 (return)
[ Ta stu nustri montin particulr, Firense.]


1759 (return)
[ Ens = la orsa granda; so f = lorsa psula. Sti dos costelasins a si li jdin sempri insimit ca fn il so ziru atr da la stela polar.]


1760 (return)
[ Roma di bielsis di stu mont an daveva p di ogni altri post.]


1761 (return)
[ Di Diu.]


1762 (return)
[ Stu pari al  San Bernart di Clairvaux. Al  ch coma smbul da la contemplasin.]


1763 (return)
[ Beatrs a  metda in tal ters scjaln. Tal p alt a  Maria, tal secont Eva, tal ters Rachel, e cun ic Beatrs. Chsecont i comentatusa si jt dut un incroamnt di aritmetica simbolica. (Il tre al  la rads dal nuf; e sta rads a rapreenta la trinitt, e Beatrs a ghi f part dal nuf, che in ta stu intresamnt al  tanti corispondnsis ca sugersin la perfesin.)]


1764 (return)
[ Il paragn ch al  che luj al  tant lontn da la viin di Beatrs la s in tal alt di luj, coma che un sprofondt tal mar al  visn dal mont ind ca tona.]


1765 (return)
[ Tal Limbo, prin sercli dal Infir, a era zuda par suplic Virglio di jud Dante.]


1766 (return)
[ Serf dal pecjt.]


1767 (return)
[ Encjam.]


1768 (return)
[ San Bernart di Clairveaux.]


1769 (return)
[ Coma ca ni din chej che di latn e di grec a sintndin, Veronica a vu dii figura vera. Si ch, la Veronica a sars chel sudri, ut da Crist znt sn tal Calvari, cal  ritegnt la imgin da la mua dal pur Signu, imgin ca  encja il d di vuj conservada in ta la bailica di San Pieri. La Crosia ta chej timps l a era un post na vura lontn. Vuj, par signific la stesa roba a si diars, forsi, che par jodi sta Veronica a vgnin fin da li mrichis.]


1770 (return)
[ A est na storiuta ca ds che na d un al  scuntrt San Bernrt cal cjaminava besolt ta la banda di un bil lac. Bun d, Sir Bernrt, a ghi veva dt stu ch. A nol ee amondi bil stu lagt? San Bernart al veva scjast il cjaf e vignnt fu da li nlis al veva rispundt: Lagt? Cual lagt?]


1771 (return)
[ Maria.]


1772 (return)
[ Ca sars il post ind cal va j il soreli.]


1773 (return)
[ Una part dal scjaln p alt, ind che Dante al jt il splendu di Maria.]


1774 (return)
[ Stu post ind ca st par spunt Maria al  p luminus di cualsasi altra banda dal scjaln, o almancu cuss a mi pr di cap.]


1775 (return)
[ Chista, a mi par a mi, a  una da li rari vltis che Dante al ua un paragn ca nol soma adt a la situasin. Tal cau di Maria il lustri al  una roba da deider; tal cau di Fetn, il lustri cal ilmina il timn al  un lustri cal parta il pur Fetn a la so distrusin.]


1776 (return)
[ I comentatus a jdin sta oriflama coma na antica bandiera di combatimnt franssa, colorada di ros e di zal. In ta stu cau, la lus di Maria.]


1777 (return)
[ Ca  doma just, par via che Bernart al era partt a la contemplasin. A  da not da lltima riga che encja Dante al st otegnnt chista capacitt.]


1778 (return)
[ Grsis a Maria, la ferida lasada in tal omp dal pecjt originl a  stada metuda in via di redensin.]


1779 (return)
[ Eva.]


1780 (return)
[ Il cjantu (o cjantadu) al  David, cal veva comett il fl di fa cop Uriah par imposessi da la so fmina, Betseba. La bivula di David a era Ruth.]


1781 (return)
[ La roa.]


1782 (return)
[ Il mur cal divt i rdins daj beschej dal Vecju Testamnt e chej dal Nuf Testamnt.]


1783 (return)
[ Plen, complt.]


1784 (return)
[ Scju poscj a no sn encjam sts ocups da bes ca n da vign.]


1785 (return)
[ La separasin a  tra chejinclis li fminis ebrische crodt a ghi vvin a un Crist futr e chej, sot di lu, ca ghi vvin crodt a un Crist z vegnt.]


1786 (return)
[ San Zuan Batista e i sans ca vegnarn sbit nomins a sgnin la granda separasin no doma fra il Vecju e Nuf Testamins, ma a mstrin pur la corispundensa fra li fminis e i mis.]


1787 (return)
[ Ta chel intervl di doj is fra la so murt e la murt di Crist, San Zuan al veva lambictse lambic a era pusbulin tal limbo.]


1788 (return)
[ An d di comentatus ca si grtin il cjaf pensnt a stu pensej. A ee pusbul che il nmar daj els al sedi il stes tant par chej caan vivt prin di Crist che par chej caan vivt dopo la murt di Criste ca prin via a nasi e a vivi in nmars sempri p als? Ji i crt che scju comentatus aan ogni ran di gratsi il cjaf, ma iai il timu che cul tant grat a pierdarn ducju i so cjavij, e a la fin a no ghin savarn n p n mancu di prima.]


1789 (return)
[ Par via di esi murs prin di vej savt distnguj fra ben e mal.]


1790 (return)
[ Chej che pn bas a sarsin chej murs da fruts che se di mrit an dn, a luan par via daj genitus.]


1791 (return)
[ I vars prefert il paragon cal fa Dante fra la inevitabilitt e gjustsia di dut s ca  cu la curispundensa fra dit e anl. Ma stu paragon a nol  curispundt a li me eignsis di rima. E alra a bisgna contentsi di cuss.]


1792 (return)
[ Di latinmos l originl an d encjam di p! (La zent imprimuridafestinada par Dantea sars che rivada ch prima dal so timp: i fruts.)]


1793 (return)
[ Sta perula i no lai cambiada par nja: il furln a ghi  cmut encja a Dante ogni tant!]


1794 (return)
[ Diu, al spiega San Bernrt, al confers li so grsis coma cal vu luj. Li so rans a sn s ca sn. A Dantee al rest di nultrisa ghi basta jodi l efit da li grsis conferdis: a no ocr cal savedi li rans.]


1795 (return)
[ Eau e Jacu (Gen. XXV: [Footnote 25]) a vvin mostrt di odisi cuant ca rin encjam dentri di so mari.]


1796 (return)
[ Ta la prima ettch di Adm a Abrm.]


1797 (return)
[ Coma che la circunciin a ghi confers virtt ai mscjus a mi difisilt cap.]


1798 (return)
[ L Arcnzul Gabril.]


1799 (return)
[ Maria, ch clamada Augusta pal fat che ic a regnan ta stu impero. I doj minsons a sn Adm e San Pieri.]


1800 (return)
[ San Pieri, sintt a la destra di Maria, al vn ft rialt da Dante p di Adm, sintt a la so sinistra.]


1801 (return)
[ San Zuan il Evangelista, cal veva vt la viion daj momns brus che la Gliia a vars vt da front in taj timps da vign.]


1802 (return)
[ Visn di San Pieri.]


1803 (return)
[ Mo, sintt visn di Adm.]


1804 (return)
[ Ana, la mari di Maria.]


1805 (return)
[ Lsia a ghi veva racomandt di jud Dante in tal so momnt di p grant avilimnt.]


1806 (return)
[ Vt = risevt. Il sartu a si adta a fl so indumnt cu la stofa ca ghi vn data. Cuss San Bernrt a si adta a la capacitt di scolt e cap cal  Dante.]


1807 (return)
[ Maria.]


1808 (return)
[ Su li cualits di Maria, descrtis ch taj tre parads di stu terst, i sugers di consult i comentatus.]


1809 (return)
[ Tu i ti ss ch che.]


1810 (return)
[ Naltri parads: il fatu di Maria a si a ft f da ch che luj al  fat.]


1811 (return)
[ La roa cndida dal Empireo.]


1812 (return)
[ Tal sens di lus dal misd, cuant che il soreli al n tal punt p cjalt.]


1813 (return)
[ Pal me jodi. San Bernrt, coma ca si jt, al f dut il pusbul par jud Dante.]


1814 (return)
[ Ta la so maniera sidina, encja Beatrs e i ltris bes a stn suplicnt Maria, coma cal st fant San Bernrt.]


1815 (return)
[ I pensi che Dante al intindi dii che Maria a grads il pre di dcjusno doma daj bes. Ma a pensala ben, nultris ca j cuant chi pren i pren par lintercesin di chistu o di chel altri sant o bet. Cussi ch, a la fin daj cons, i no sn prpit tant lontns l un dal altri. Sin a no ni resta che sper che cualchi sant o bet la s a ni perdoni.]


1816 (return)
[ Tal alt di Diu stes.]


1817 (return)
[ La lus di Diu a  sostansa in se stesa, mentri che ogni altra lus a no  che riflesin di chista.]


1818 (return)
[ I orcuj da la Sibila, scrs su fuis, a vegnvin spierds dal vint.]


1819 (return)
[ Sinternasi scuaderna: stes vocbuj dal originl. La metfora a funsiona tant ben in tal furln chen tal talin.]


1820 (return)
[ Espresins tomstichis: sostnsis = s ca  in se stes; acidns = manifestasins (varibilis) da li sostnsis.]


1821 (return)
[ La naf daj argonutos a ghi veva ft ombrena al oceano, roba ca veva last Netn a bocja vierta. Che tersina ch a  comentada a lunc da Vandelli e ltris. J i interpreti lespresin letargu coma na maniera di dii di Dante chen ta stu momnt, jodnt la conesin universl fra sostnsis e acidns, roba che nencja i p grancj filsofos a jdin cun claresa, a si snt cuss ealtt da rest sensa perulis, a bocja vierta, coma cal era restt Netn stes in tal jodi, pa la prima volta, nombrena insima di luj. E par via da la straordenaria importansa di sta visin, Dante al pensa che un istnt (punt) e basta di straviamnt (letargu) al sars l ecuivalnt di vincjasnc scuj di straviamnt da chel altri straordinri momnt, chel di Netn e Argos.]


1822 (return)
[ Diu al restava il stes in ta la so eterna imutabilitt; ma j, cul vuardalu, i rivavi a jdighi aspis chi no vevi maj jodt prin di ads.]


1823 (return)
[ Iris = il arcobaln. (Iris = il F; irs = iris = il Pari.)]


1824 (return)
[ L altri ziru (il ters) al sars il Sprit S











End of Project Gutenberg's La Divina Comdia, Parads, by Dante Alighieri

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA DIVINA COMDIA, PARADS ***

***** This file should be named 16189-8.txt or 16189-8.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/1/6/1/8/16189/



Updated editions will replace the previous one--the old editions will
be renamed.

Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
law means that no one owns a United States copyright in these works,
so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United
States without permission and without paying copyright
royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
of this license, apply to copying and distributing Project
Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm
concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive
specific permission. If you do not charge anything for copies of this
eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook
for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports,
performances and research. They may be modified and printed and given
away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks
not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the
trademark license, especially commercial redistribution.

START: FULL LICENSE

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full
Project Gutenberg-tm License available with this file or online at
www.gutenberg.org/license.

Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project
Gutenberg-tm electronic works

1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or
destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your
possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound
by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the
person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph
1.E.8.

1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement. See
paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this
agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm
electronic works. See paragraph 1.E below.

1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the
Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual
works in the collection are in the public domain in the United
States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
United States and you are located in the United States, we do not
claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
displaying or creating derivative works based on the work as long as
all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting
free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm
works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily
comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when
you share it without charge with others.

This particular work is one of the few individual works protected
by copyright law in the United States and most of the remainder of the
world, included in the Project Gutenberg collection with the
permission of the copyright holder. Information on the copyright owner
for this particular work and the terms of use imposed by the copyright
holder on this work are set forth at the beginning of this work.

1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
in a constant state of change. If you are outside the United States,
check the laws of your country in addition to the terms of this
agreement before downloading, copying, displaying, performing,
distributing or creating derivative works based on this work or any
other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no
representations concerning the copyright status of any work in any
country outside the United States.

1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear
prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work
on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the
phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed,
performed, viewed, copied or distributed:

  This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
  most other parts of the world at no cost and with almost no
  restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it
  under the terms of the Project Gutenberg License included with this
  eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the
  United States, you'll have to check the laws of the country where you
  are located before using this ebook.

1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is
derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
contain a notice indicating that it is posted with permission of the
copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
the United States without paying any fees or charges. If you are
redistributing or providing access to a work with the phrase "Project
Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply
either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm
trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works
posted with the permission of the copyright holder found at the
beginning of this work.

1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
any word processing or hypertext form. However, if you provide access
to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format
other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official
version posted on the official Project Gutenberg-tm web site
(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain
Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the
full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works
provided that

* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
  the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
  you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
  to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has
  agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
  Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
  within 60 days following each date on which you prepare (or are
  legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
  payments should be clearly marked as such and sent to the Project
  Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
  Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg
  Literary Archive Foundation."

* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
  you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
  does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
  License. You must require such a user to return or destroy all
  copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
  all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm
  works.

* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
  any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
  electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
  receipt of the work.

* You comply with all other terms of this agreement for free
  distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than
are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The
Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm
trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm
electronic works, and the medium on which they may be stored, may
contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
cannot be read by your equipment.

1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from. If you
received the work on a physical medium, you must return the medium
with your written explanation. The person or entity that provided you
with the defective work may elect to provide a replacement copy in
lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
or entity providing it to you may choose to give you a second
opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
without further opportunities to fix the problem.

1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO
OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of
damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
violates the law of the state applicable to this agreement, the
agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
remaining provisions.

1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in
accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm
electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or
additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any
Defect you cause.

Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of
computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
from people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future
generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
Sections 3 and 4 and the Foundation information page at
www.gutenberg.org Section 3. Information about the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the
mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its
volunteers and employees are scattered throughout numerous
locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt
Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to
date contact information can be found at the Foundation's web site and
official page at www.gutenberg.org/contact

For additional contact information:

    Dr. Gregory B. Newby
    Chief Executive and Director
    gbnewby@pglaf.org

Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment. Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements. We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
DONATIONS or determine the status of compliance for any particular
state visit www.gutenberg.org/donate

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations. To
donate, please visit: www.gutenberg.org/donate

Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be
freely shared with anyone. For forty years, he produced and
distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of
volunteer support.

Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
edition.

Most people start at our Web site which has the main PG search
facility: www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

